රාවණා ඉන්දුනීසියාවේ ද ජීවත් විය: වීර කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය සම්බන්ධ තුලනාත්මක ආරම්භක සටහනක්.

මහා කාව්‍ය පරිකල්පනය සහ අපි

වීර කාව්‍යයක් ඔස්සේ තමන්ගේ පරිකල්පිත අතීතය සොයන්නට යාම අලුත් දෙයක් නොවනවා සේම පරිකල්පිත අතීතය වීර කාව්‍ය ඇතුලේ හමුවීමේ තත්වයට ද සම්භාව්‍ය උපහැරණ ඇත. මීට හොඳම නිදසුන සපයන්නේ රෝම අධිරාජ්‍යයේ මහා කවියා වූ වර්ජිල්ගේ “ඉනීඩ්” ( ක්‍රිපූ 29-19) කෘතියයි. රෝම අධිරාජ්‍යයේ තුන් කාලීන ශ්‍රේෂ්ඨත්වය, ඔගස්ටස් අධිරාජ්‍යයාගේ හා ඒ පරපුරේ මහේශාක්‍ය බව ආදී වර්ජිල්ගේ සමකාලීන රෝමය තුල දේශපාලන වශයෙන් වැදගත් විය හැකි කරුණුද සම්භාව්‍ය වීර කාව්‍ය සම්ප්‍රදායේ හමුවන අනාගත වැකියක මුවාවෙන් ආඛ්‍යානගත කරන වර්ජිල්ගේ කෘතිය ඉතා තදින් රාජපාක්ෂිකවූත්, අධිරාජ්‍යගැති වූත් ලියවිල්ලකි.

රාවණ චරිතය ආශ්‍රිත පරිකල්පනය ලංකාවේ බිම් මට්ටමේ දේශපාලනය තුලට පිවිසෙන්නේ පශ්චාත්-යුධ යථාර්තයක් ලෙසිනි. රාවණ යන නම යෙදූ බලකායන්, ඒවා හා අනන්‍ය වන දේශපාලන පැවිද්දන්, එම බලමුලු වලින් සවිබලගැන්වෙන ග්‍රාමීය හා අර්ධ නාගරික ජන සමූහයන්ද, ඒවාට ආවරණය සපයන ජාතික මට්ටමේ දේශපාලන පක්ෂ මෙන්ම ජන මාධ්‍යද පසුගිය වසර අටක පමණ කාලය තුල අපි අත්දැක ඇත්තෙමු. මේ බලකාවල බැනර්වල සදහන් රාවණ ඇත්තටම වාල්මිකී නම් භාරත පඬිවරයා වෙත කතෘත්වය පැවරෙන “රාමායණයේ” රාවණට වඩා දේශපාලන ව්‍යාපාරයක් විසින් ලංකාවේ ජනවහරින් උකහාගත් ඇතැම් දෙයකට නව මතවාදයක් කවා පෝෂණය කර මතුකරගන්නට තැත්කරන රාවණ කෙනෙකුගෙන් ජීවය ලත් බව සිතේ.

91Davnm1B4L
මහාභාරතයේ පෙන්ග්වීන් ප්‍රකාශනය

කොටස් නොහොත් ඛණ්ඩ පහකින් (ඇතැම් අය මෙය හයක්ය, හතක්ය යැයි පවසයි) යුතු වාල්මිකී ගේ “රාමායණය” තුල රාවණ චරිතය ප්‍රධාන තැනක් ගන්නේ ආරණ්‍ය ඛණ්ඩයේ සහ ලංකා ඛණ්ඩයේය. සීතා පැහැරගෙන ලංකා රාජ්‍යයට (මෙය ශ්‍රී ලංකාවමදැයි යන්නත් විද්වතුන් අතර විවාදිත කරුණකි) ගෙන එන්නේ සහ ඇයව බේරාගෙන රාවණ මරා දැමෙන්නේ පිලිවෙලින් මෙම ඛණ්ඩ දෙකෙහිදිය. රාවණ මරා දමන රාම, ලංකා රාජ්‍යය තුල විභීෂණ නම් තම සොයුරා සිහසුනට පත්කරයි. “රාමායණය” ඉතාම සංකීර්ණ සංස්කෘතික ප්‍රපංචයකි. සම්භාව්‍ය බටහිර සාහිත්‍යයේ එන ග්‍රීක මහා කවි ද්විත්වය වන හෝමර්ගේ “ඉලියඩ්” හා “ඔඩිසි” තරම්ම මෙය සංකීර්ණ වන හේතු කිහිපයකි. එහි පලමුවැන්න වන්නේ මේ මහා කාව්‍ය රචනයට මූලික වන පරිකල්පනය, ඒ ඒ සමාජයන්ගේ දේශපාලන හා සංස්කෘතික මතවාදයන් අපගේ තත්කාලීන නිර්වචන හා මතවාදීමය රාමූන් හා ගලපාගැනීමේ තිබෙන දුෂ්කරතාවයයි. එයට හොඳම උදාහරණය සපයන්නේ පුරාතන භාරතය යන භූමියේ දිග පළල පවා නිශ්චය කරගැනීමට හා එය එදා තිබෙන්නට ඇති ආකාරය ගැන චිත්‍රණය කරගැනීමට අපට ඇති අපොහොසත් බාවයයි. පකිස්ථානය, ඉන්දියාව, නේපාලය, ශ්‍රී ලංකාව (ශ්‍රී ලංකාව භාරතයේ කොටසක්ද? නොවේද?) වැනි ජාතික රාජ්‍ය සංකල්පයෙන් අධිනිශ්චය වුනු සංස්කෘතික සාක්ෂරතාවයකින් මේ වෙනත් ඥාන පදනමක පිහිටන මහා කවියක එන සංකේතාත්මක චරිත ඔස්සේ තම භූ-දේශපාලන ඒකකයේ ආරම්භය සෙවීම කල නොහැක්කකි.

“මහා භාරතය” හෝ “රාමායණය” රචනය වන පරිකල්පනය අපෙන් දුරස්ථවන ආකාරයටම මේ කාව්‍යයන් රචනය වන අරමුණු ද අපෙන් ඈත්ව පිහිටි ඒවා වේ. අප අතට මේවා අද පත්වී ඇත්තේ ප්‍රධාන වශයෙන් පොසිල බවට පත්වුනු සංස්කෘතික මෙවලම් ලෙස විනා පවතින හා හුස්ම ගන්නා සාහිත්‍යයක් ලෙස නොවේ. නමුත් මෙම මහා කාව්‍ය රචනය වූයේත් හා ඒවායේ විකාශනය සිදුවූයේත් එදාට වලංගු වුනු තත්කාලීන දේශපාලන, සමාජ හා සංස්කෘතික ධාරාවන් හරහායි. වර්ජිල්ගේ මා මුලින් සඳහන් කල තත්වය ඊට උදාහරණ සපයයි. වර්ජිල්ගෙන් වෙනස් වන හෝමර්, වාල්මිකී හා ව්‍යාස (මහාභාරතයේ සම්ප්‍රදායක කතෘ) ලෙස අප හඳුන්වන අයගේ කෘතිවල ඇති විශේෂ ලක්ෂණයක් වන්නේ මේවා ප්‍රාදේශීයමූලීකව හා ජනමූලීකව දියුණුවුනු අලිඛිත සම්ප්‍රදායක් ද, එකිනෙකින් වෙනස්වන ද්විතියික සාහිත්‍යයකටද ජීවය සපයා ඇති වීමයි. “රාමායණය” පමණක් ඉන්දියානු භාෂා රැසකින් ලියවී ඇති අතර, එය අග්නිදිග ආසියාතික කලාපයේ රටවලටද පැතිරී එම ප්‍රදේශවල ජන සාහිත්‍යය පෝෂණය කරමින්ද, ඒ ඒ සංස්කෘතිකාංග උකහා ගනිමින් එම සංස්කෘතීන්වල පරිකල්පනයට එක්කරමින්ද වර්ධනය වූවකි. අනෙක් අතට මේ ඇතැම් කාව්‍යවල ඇතැම් ඛණ්ඩ පසුකාලීන එකතූන් වන අතර කතෘත්වය පවා සාමූහික හා සමාජයීය බලපෑමකින් සිදුවුනු බවට මත පවතී. උදාහරණ ලෙස “මහාභාරතය” ක්‍රි.පූ 7 වන සියවස සිට ක්‍රි.ව 4 වන සියවස වැනි වසර 1100ක් පමණ පුරාවට පරිනාමය වෙමින් ආ බවට මත පවතී.

තුන්වනුව මතුවන සංකීර්ණතාවය වන්නේ මෙවැනි පරිකල්පිත සාහිත්‍යය දේශපාලනීකරණය වී අප දන්නා සමාජයේ දේශපාලන, ආර්ථික හා සංස්කෘතික සබඳතා සරල කොට බැහැර කිරීමයි. එමෙන්ම ඕනෑම පුරාවෘත්තයක මතුපිටින් සබඳතා ගොඩනංවා පෙන්විය හැකි සුළු යමක් තිබිය හැකි වුවත් ඒ තුල විද්‍යාත්මකව සනාථ කිරීමට අපහසු, විශ්වාසයක් හෝ ඇදහිල්ලකට එහා නොයන මහා රික්තකයක් ඇත. පුරාවෘත්ත දේශපාලනීකරණය විමේදී මේ රික්තක කලාපයට ඒ දේශපාලන මතවාදය ආනයනය කිරීම කල හැකි අතර, එයින් පසුව එම වෘත්තාන්තය දේශපාලන ව්‍යාපාරයක ගබඩා කාමරයේ ඉදිරි දොර ලෙස භාවිතයට ගනී.

පෙර-අපර දෙදිග වීර කතා සාහිත්‍යය තුලනාත්මකව

ලෝක ඉතිහාසයේ විවිධ සාහිත්‍යයන් හා සංස්කෘතීන් හැඩගැසීමේදී පෙර-අපර දෙදිග වීර කාව්‍ය (වීර කතා) සම්ප්‍රදායන්ගෙන් ලබා ඇති පන්නරය සලකා බැලිය යුත්තකි. විශේෂයෙන්ම තුලනාත්මක හැදෑරීමක් තුලදී යුරෝපා සාහිත්‍යයේ හැඩගැසීම තුල සම්භාව්‍ය ග්‍රීක හා රෝමානු සාහිත්‍යයේ බලපෑම නැවත නැවතත් මතුවන්නකි. උදාහරණයක් ලෙස නූතන ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය ගතහොත් එහි සෑම කඩඉම් යුගයකම පාහේ බටහිර සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යය සමඟ පොදුවේත්, එහි වීර කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය සමඟින් විශේෂයෙනුත් අන්තර්-පඨිතතා (නැතිනම්, එකිනෙක හරහා යෑම්) හමුවේ. 17 වන සියවස මුල් කාර්තුවේ නාට්‍ය නිෂ්පාදනය කල විලියම් ෂේක්ස්පියර්ගේ ඇතැම් නිර්මාණ ගත්තත්, 17 සියවස අග සිට 18 සියවස මුල් භාගය හරහා පරිනතභාවයට පත්වන ඔගස්ටන් සම්ප්‍රදායේ සාහිත්‍යය සැලකුවත්, 19 සියවස මුල් කාර්තුවේ කාව්‍යකරණයේ යෙදුනු ජෝන් කීට්ස්ගේ ඇතැම් කවි සලකා බැලුවත්, ඊට සියවසකට පමණ පසුව බිහිවුනු යුරෝපා නව්‍යවාදී සාහිත්‍යය ගවේෂණයේදීත් මේ කාරණය නැවත නැවත ඉස්මතු වනු පෙනේ.

101555703_3068696853198051_5800585020963815424_o
හෝමර්ගේ “ඉලියඩ්” කෘතිය සහ ඒ ආශ්‍රයෙන් ගොඩනැගුනු “ට්‍රෝයි” චිත්‍රපටය


සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය අධ්‍යයනය තුල ග්‍රීක සම්ප්‍රදායේ මහා වීර කාව්‍ය දෙකක් ගැන හදාරනු ලබයි. “හෝමර්” යන සම්ප්‍රදායික නමින් අප සාමාන්‍යයෙන් හඳුන්වන අයෙකු විසින් නිර්මාණය කරන ලද බවට පිලිගැනෙන මේ කාව්‍ය ද්විත්වය නමින් “ඉලියඩ්” හා “ඔඩිසි” නම් වේ. මේවා ක්‍රි.පූ 8 වන සියවසේ ප්‍රබන්ධ කරන්නට ඇති බව සම්ප්‍රදායක පිලිගැනීම වුවත්, මේවා කාලයත් සමඟ පරිනාමය වෙමින් පැමිණි බවට සාධාරණ මතයක් ඇත. “ඉලියඩ්” හා ”ඔඩිසි” මුල්ම අවස්ථාවේදී වාචිකව පවත්වාගෙන ආ සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායකට අයත්ය. ඒවා ලේඛණගත කෙරෙන්නට ඇත්තේ පසුකලෙක බව පිලිගැනීමයි. මේ අලිඛිත ඉතිහාසය හා පරිනාම ප්‍රවණතාවය නිසා මෙම වීර කාව්‍යවල අන්තර්ගතය, ඒවාට අදාල කතා වස්තූන්, මෙන්ම ආඛ්‍යාන රීති ආදියද සාමූහික ජන විඥානයක් තුල පහසුවෙන් ප්‍රචාරණය හා ප්‍රසාරණය වෙමින් කලක් මුලුල්ලේ පවතින්නට ඇත. එමෙන්ම, වෙලඳ කණ්ඩායම් හා දේශගවේෂක සංචාරකයින් අතින් දේශ හා සංස්කෘතික සීමා අතික්‍රමණය කරමින් මේ කතා වස්තූන් ප්‍රදේශ ගණනාවක් හරහා විසරණය වන්නට ඇත. මේ හේතුව නිසාම මෙම මහා කාව්‍යවල ප්‍රාදේශීය සංස්කරණයන් මෙන්ම විවිධ සංස්කෘතීන්ට අනුකූල වුනු රචනයන්ද පවතී. මෙම නව සංස්කෘතීන් අතරට කාන්දු වීමත්, වෙනත් එවැනි සංස්කෘතීන්ගෙන් අවශෝෂණය කරගැනීමත් වඩාත් හොඳින් ඉස්මතුවන අවස්ථාවක් වන්නේ වාල්මිකීගේ රාමායණය තුල වන අතර එය ගැන පසුවට සඳහන් කරන්නෙමු.

ග්‍රීක සම්ප්‍රදායේ හමුවන තවත් වඩා පසු කාලිනව රචනය වුනු මහා කාව්‍යයක් වන්නේ ක්‍රි.පූ 3වන සියවසේ ලියන්නට ඇතැයි සැලකෙන රෝඩ්ස් හි ඇපොලෝනියස් ප්‍රබන්ධ කල “ආර්ගොනොටිකා” (හෙවත්, “වොයේජ් ඔෆ් ද ආර්ගෝ”) කෘතියය. “ඉලියඩ්” හා “ඔඩිසි” මෙන් නොවන එහි මුල් ප්‍රකාශනයම ලිඛිත එකකි. “ඉලියඩ්” කාව්‍යයට වස්තු විෂය වන්නේ ග්‍රීක පුරවෘත්ත හා ජනශ්‍රැති සාහිත්‍යයේ කේන්ද්‍රීය ස්ථානයක් හිමිකරගෙන ඇති ට්‍රෝජන් යුද්ධයයි. “රාමායණයේ” ලංකා සටන හා “මහාභාරතයේ” කුරුක්ෂේත්‍ර සටන වැනිම වූ ප්‍රාග්-ඓතිහාසික සමයක පිහිටන මෙහිදී ග්‍රීක රාජ්‍යයන්ගේ එක්සත් හමුදාවක් විසින් බටහිර (සුළු) ආසියාවේ පිහිටි බවට පුරාවෘත්තවල සඳහන් ට්‍රෝයි දේශය වටලා එයට පහර දීමක් සිදුකරයි. මෙම ආක්‍රමණයට හේතුව ලෙස පුරාවෘත්තවල සඳහන් වන්නේ – “රාමායණයේ” ආකාරයටම – ප්‍රාග්-ඓතිහාසික ග්‍රීසියේ ස්පාර්ටාවේ මෙනොලෝස් රජගේ මෙහෙසිය වූ හෙලන් කුමරියව ට්‍රෝයි නුවරින් එහි පැමිණි පැරිස් කුමාරයා විසින් “පැහැරගෙන” යාමයි (මෙය පැහැරගෙන යාමක්ද, කැමැත්තෙන් යාමක් ද කියා අදටත් විද්වත් විවාද පවතින අතර, පුරාවෘත්තයේ විවිධ වෙළුම් අතරද පරස්පරතා පවතී). මෙම “පලායාම” මෙනොලොස්ට තම කීර්තිනාමය හා සම්බන්ධ ගැටළුවක් වන අතර ග්‍රීසියේ වඩාත් රණකාමී රජතුමා ලෙසට පුරාවෘත්තයේ එන ඇගමෙම්නොන්ට මෙය ට්‍රෝයි නුවරට පහරදී අල්ලා ගැනීමට හොඳ නිමිත්තක් සැපයූ සිද්ධියකි.

විවිධ ග්‍රීක රාජ්‍ය රැසක සහය ඇතිව දියත් වන නැව් සේනාංකය ට්‍රෝයි නුවර වටලයි. ශක්තිමත් කොටු බැම්මකින් වටකර ඇති ට්‍රෝයි නුවර ප්‍රසිද්ධියට පත්වී තිබුනේ “යටත්කරගත නොහැකි” නගරයක් ලෙසයි. ග්‍රීක හමුදාව වසර දහයක් කඳවුරු බැඳ සිටියි. “ඉලියඩ්” කාව්‍යය ආරම්භවන්නේ මේ දසවැනි වර්ෂයේදී, සටන් විරාමයක් අතරතුරදීයි. ට්‍රෝයි නුවර වෙරළ තිරයේ පවතින නිද්‍රාශීලී තත්වය දෙස ඔලිම්පස් කඳු මුදුනේ සිට බලා සිටින දෙවිවරුන් තීරණය කරන්නේ මේ අලස, අතීරණාත්මක තත්වය පැවතුනා කල් වැඩි බවයි. “දේව-මැදිහත්වීමකින්” එක් පිලකින් අනෙක් පිලට නිකුත්වන ඊතලයකින් සටන තීරණාත්මක ලෙස යලි ඇවිලේ.

මෙසේ ආරම්භවන “ඉලියඩ්” මහා කාව්‍යයේ අප අද භාවිත කරන මුද්‍රණය පරිච්ඡේද (හෝ ඛණ්ඩ) 24 කින් යුතු කෘතියකි. එය අවසාන වන්නේ ට්‍රෝජන් හමුදාවේ මහා යුධවිරුවා වන හෙක්ටර් කුමාරයාගේ මරණයෙනි. ට්‍රොජන් යුද්ධයෙන් පසු අවස්ථාවක් පාදක කරගනිමින් රචනය වන “ඔඩිසි” මහා කාව්‍යය යුද්ධයට සහභාගී වී, එය ජයගැනීමට උරදුන් ග්‍රීසියේ ඉතාකා රාජ්‍යයේ ඔඩිසියස් (යුලිසිස්) ගේ සියරට බලායෑමේ වික්‍රමය විග්‍රහ කරයි. ට්‍රෝයි නුවර මහා කොටුබැම්ම පරයමින් නගරය තුලට ඇතුලු වී එය යටත් කරගෙන විනාශ කිරීමට යොදාගත් “ට්‍රෝජන් අශ්වයා”ගේ ප්‍රයෝගය ඔඩිසියස්ගේ උපක්‍රමයකි. තම පීතෘභූමිය බලා ගමන් ගන්නා ඔඩිසියස් විවිධ අනතුරු හා ආන්තරා වලට මුහුණ දෙයි. ඔහුට නැවත තම ගම්බිම් බලා ලගාවීමට වසර දහයක්ම ගතවේ. ඔහුගේ නැව කුනාටුවලට හසුවේ. විවිධ දූපත්වල වෙසෙන සුන්දර ගැහැණුන් නිසාද ගමන ප්‍රමාද වේ. නැවත තම රාජධානිය වෙත ලඟාවීමේදී තම සිහසුනත් ඔහුගේ රැජිණ පෙනෙ‍ලාපීවත් අත්පත්කරගැනීමට තරඟ කරන එකසිය නවදෙනෙකු පරාජයට පත්කිරීමටද ඔඩිසියස්ට සිදුවේ.

රෝඩ්ස් හි ඇපොලොනියස්ගේ “ආර්ගොනොටිකා” ද වික්‍රමාන්විත ගවේෂණයක් මත කේන්ද්‍රවන කාව්‍යයකි. තමාට පැවරෙන වීර අභියෝගයක් ජයගන්නට ජේසන් නැමැති එම කාව්‍යයේ මහා වීරයා තම පිරිසත් සමඟ යෙදෙන සමූද්‍ර තරණයක් හරහා කතාව ගොඩනැගේ. ත්‍රාසජනක අවස්ථා, මායාභූත හමුවීම්, අනාගත වාක්‍ය, දේව මැදිහත්වීම් ආදී “ඉලියඩ්” හා “ඔඩිසි” තුල විශේෂයෙනුත්, මහා කාව්‍ය සාහිත්‍යයේ පොදුවේත් ඇති ආඛ්‍යාන හා කතා රීති මෙහිදීද දක්නට ඇත. ජේසන්ට තම අභියෝගය ජයගන්නට උපකාර කරන්නේ ග්‍රීක ලෝකයෙන් බාහිර කොල්කිස් (වර්තමාන ජෝර්ජියාවේ බවට සැලකෙන) හි “මායාකාර” මිඩෙයාය. ග්‍රීක පුරාවෘත්තයට හා සාහිත්‍යයට අනුව මිඩෙයා ජේසන් සමඟ නැවත ග්‍රීක ලෝකය බලා පැමිණේ. මිඩෙයා වෘත්තාන්තය ද විවිධාකාරයෙන් ග්‍රීක සාහිත්‍ය තුල ස්ථානගත වන අතර ඉන් වඩා ප්‍රසිද්ධ අවස්ථාවක් වන්නේ යුරිපිඩිස්ගේ “මිඩෙයා” නාට්‍යයයි.

100753093_3072345192833217_8172305999500148736_o
තම පියාගේ ආත්මය මුනගැසෙනු වස් මළවුන්ගේ ලෝකයට පිවිසෙන “ඉනීඩ්” හි ඉනියාස්.

එහි අනෙකුත් කලා, ගෘහ නිර්මාණ හා සංස්කෘතික දායාදයන් ප්‍රකට කරන අයුරින්ම රෝමයේ සාහිත්‍යය තුලත් ග්‍රීක සම්ප්‍රදායේ ලක්ෂණ තදින් පිහිටා තිබේ. රෝම සම්ප්‍රදායේ මහා කාව්‍ය අතර වර්ජිල්ගේ “ඉනීඩ්” (ක්‍රි.පූ 29-19) හා ඔවීඩ්ගේ “මෙටමෝර්ෆසීස්” තුලනාත්මක සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය අධ්‍යයනය තුල වැදගත් තැනක් හිමිකරගනී. මෙහිදී “ඉනීඩ්” තම ක්ෂේත්‍රය බවට පත්කරගන්නේ රෝමයේ පුරාවෘත්තමය ආදි මුතුන්මිත්තා වන (ඇතැම් අය ඇනියාස් කියා හඳුන්වන) ඉනියාස් ප්‍රමුඛ පිරිස “හිස්පෙරියා” නොහොත් “බටහිර භූමිය” සොයා යන ගමනයි. ඔවුන්ගේ ගමන ආරම්භවන්නේ ග්‍රීකයින් විසින් ගිනිතබා විනාශ කල ට්‍රෝයි නුවර සිටයි. ට්‍රෝජන් නුවරින් දිවි ගලවාගත් 700ක් දෙනා සමග රහසිගතව සඟවා තැබූ නැව් සේනාංකයක නැගී පිටත්වන ඉනියාස් බාධක රැසක් අභිබවමින් තම ගමනාන්තය සොයා ගමන් කරයි. “ඉලියඩ්” මෙන්ම මෙම කාව්‍යයද ආරම්භ වන්නේ වීර කාව්‍ය සම්ප්‍රදායට අනන්‍ය රීතියක් වන කතාවේ අවසානයට ආසන්න අවස්ථාවකිනි (“medias res”). මෙසේ අවසානයට ආසන්න තැනකින් ආරම්භවන කතාව බොහෝ විට ප්‍රතිආවර්ජනයක් වැනි ක්‍රමෝපායක් හරහා කතාවේ මුල් අවස්ථාවන් ග්‍රහණය කරගෙන නැවත ඉදිරියට විකාශය වේ. සාමාන්‍ය මතය වන්නේ “ඉනීඩ්” ප්‍රබන්ධ කර අවසන් කිරීමට පෙර වර්ජිල් මිය ගිය බවත්, ඔහුගේ අවසන් කැමැත්තට පිටින් යන රෝමයේ ඔගස්ටස් අධිරාජ්‍යයා මෙම කෘතිය ප්‍රකාශයට පත්කල බවත් ය.

“ඉලියඩ්” සිට “ඉනීඩ්” දක්වා වන අපරදිග වීර කාව්‍යාවලියට සමාන්තරව බිහිවුනු පෙරදිග වීර කාව්‍ය සම්ප්‍රදාය වාල්මිකීගේ “රාමායණය” සහ ව්‍යාසගේ “මහාභාරතය” යන කේන්ද්‍ර දෙකෙන් යුක්තය. ක්‍රි.පූ 7-4 සියවස් අතර ලියවුනු බවට (එහි අවසන් කොටස් ක්‍රි.ව 4 වන සියවසේදී පමණ ලියවෙන්නට ඇතැයි ද ඇතැම් අය සලකන) “රාමායණයේ” සම්ප්‍රදායානුකූල කතෘත්වය පැවරෙන්නේ වාල්මිකී නම් පඬිවරයාටය. පද්‍ය 24,000 කින් පමණ යුතු “රාමායණය” හා සමපාතවන පද්‍ය 200,000කින් පමණ යුක්ත “මහාභාරතය” ක්‍රි.පූ 3 හා ක්‍රි.ව 3 සියවස් අතර ලියවෙන්නට ඇතැයි අනුමාන කෙරෙයි.

අපරදිග ලෝකයේ “ඉලියඩ්” හා “ඔඩිසි” කාව්‍යයන් ජන ජීවිතයට, සංස්කෘතියට, සාහිත්‍යයට බලපෑ ආකාරයටමත්, ඒවා වෙලඳාම, යුද්ධය, සංක්‍රමණය හා දේශගවේෂණය අතින් ප්‍රාදේශීය වශයෙන් හා කලාපීය වශයෙන් සංසරණය වුනු ආකාරයටමත් “මහාභාරතය” හා “රාමායණයද” දකුණු, නැගෙනහිර හා අග්නිදිග ආසියා කලාප තුල විසරණය විය. ප්‍රාදේශීය වශයෙන් මේවාහි ප්‍රභේද ඇතිවුනු අතර හින්දු හා බෞද්ධ සංස්කෘතික බලපෑමද මෙයට හේතුවන්නට ඇත. උදාහරණයක් ලෙසට 12 වන සියවසේ පමණ රචනා වන්නට ඇතැයි සිතන “රාමාවතාරම්” හෙවත් “කම්බා රාමායනය” වාල්මිකීගේ රාමායණය දෙමළ භාෂාවට නැගීමට ගත් උත්සාහයකි. ඇතැම් අග්නිදිග ආසියාතික කලාපීය රටවල රාම බෝධිසත්ව ස්වරූපයෙන් සැලකීම නිසා “රාමායණය” ඒ පරිකල්පනයට පහසුවෙන් ඇතුලු වන්නට ඇත.

“මහාභාරතය” හා “රාමායණය” යන කාව්‍ය ද්විත්වයම පෞරාණික හින්දු ඉගැන්වීම් ව්‍යංගයෙන් සමාජගත කරන්නටත් ඒවා පවත්වාගෙන යාමටත් පබැදුනු බව එක් මට්ටමකදී පැහැදිලි වේ. මෙම මහා කාව්‍ය ද්වන්ධය පොදු වශයෙන් පීතෘ භූමිකාව, සහෝදර සබඳතා, විවාහය හා ගෘහස්ථ ජීවිතය, දේශපාලනය, පාලිතභාවය, රාජත්වය, දෙවියන් ‍කෙරෙහි වන භක්තිය ආදී සංස්කෘතික අංශ පිලිබඳව පරමාදර්ශ සපයන අඛ්‍යානයන් ලෙස සැලකිය හැක. “රාමායණයේ” එන රාම, සීතා, භරත, ලක්ෂ්මණ, රාවණ හා හනුමන් ඒ ආකාරයෙන් ඉන්දීය උප මහද්වීපයේත් අග්නිදිග ආසියා කලාපයේ වියට්නාමයේ සිට තායිලන්තය හා ඉන්දුනීසියාව දක්වාත් ඒ ශිෂ්ටාචාරවල ජනවිඥානයට ඇතුලු වී ඒවා තුල වෙනම අනන්‍යතා ගොඩනගාගත්හ.

පොදු තේමා හා ලක්ෂණ

වෙනත් ලක්ෂණද ඇතුලත්ව පහතින් සඳහන් කර ඇති විශේෂ සාධක බටහිර හා පෙරදිග වීර කාව්‍යයන් තුල පොදු රීතීන් ලෙස භාවිත වේ.

1) රජවරුන් හා මහා වීරයන් ආශ්‍රිතව කතා හා තේමා
2) මනුෂ්‍ය ලෝකය හා මැදිහත්වන දෙවිවරුන් (Divine intervention)
3) පරමාදර්ශී චරිත
4) මහා කාව්‍යවලට අනන්‍ය අතිශයෝක්තිය (Epic exaggeration)
5) වීරත්වය තීව්‍ර කරන උපමා රූපක
6) අනාගත වැකි / දේව වැකි
7) වෙනත් සමාන්තර ප්‍රබන්ධ හා ප්‍රවාද සමඟ ඇති සංකලනය

කුමන සම්ප්‍රදායට අයත් වුවත් වීර කාව්‍යවල ප්‍රධාන චරිත ලෙස මෙහෙයවෙන්නේ රජවරුන් හා ප්‍රභූ පැලැන්තියේ අයයි. දුප්පත් සිඟා ජීවත් වන පීඩිත මිනිසෙකු ගැන අද දක්වා වීර කාව්‍යයක් ලියවී නැත. රනින් සැරසූ මහා මන්දිර, සමෘද්ධිය හා සාරවත් බව, මහා සටන් හා මහා යුද්ධ, හැතැප්ම ගණන් ඈතට ඊතල විදින දුනු, කැපුම් පහර හා හී තුවාල දරාගෙන සටනේ යෙදෙන වීරයන්, විවිධ තරාතිරමේ දෙවිවරුන් හා කෙරෙන මුනගැසීම්, අනර්ඝතම මට්ටමේ භෝජන සංග්‍රහ ආදිය නැවත නැවත දැකිය හැකි සාමාන්‍ය අවස්ථාවන්ය.

Draupadi Vastraharan
ද්‍රෞපදීගේ වස්ත්‍රාහරණය අවස්ථාව – “දේව මැදිහත්වීමට” යෝග්‍ය උදාහරණයක් ලෙස.

හස්තිනාපුර උරුමය වෙනුවෙන් කෞරව හා පාණ්ඩව ඥාති සොයුරන් අතර ඇතිවුනු යුද්ධය හෙවත් කුරුක්ෂේත්‍ර යුද්ධය “මහාභාරතයේ” උච්චතම අවස්ථාවක් ලෙස සැලකිය හැක. “මහාභාරතය” ඇසුරින් නිමවුනු ටෙලි නාට්‍යයක් 90 දශකයේ මුල් කාලයේ ලංකාවේද විකාශනය වුනු නිසා මෙය ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට සමීප කතා පුවතක් බව සිතේ. පාණ්ඩව කුමාරවරුන්ගේ දක්ෂතම දුනුවායා වුනු අර්ජුන් හා ඔහුගේ රථචාර්ය ක්‍රිෂ්ණ අතර ඇතිවුනු දෙබස ආශ්‍රිතව හින්දු සම්ප්‍රදායේ වැදගත්ම කෘතියක් වන “භගවත් ගීතාව” සම්පාදනය වී හින්දු සංස්කෘතියට එකතු විය. තම ලේ ඥාතීන් සමඟ සටන් කිරීමට සිදුවීමේ ආත්මීය උභතෝකෝටිකයට මුහුණ දෙන අර්ජුන්ට ක්‍රිෂ්ණ ලබාදෙන මාර්ගෝපදේශය ඇසුරින් මෙය රචනා වී ඇත. ඉහත පොදු ලක්ෂණ අතරින් අවසානයට සඳහන් කල සමාන්තර ආධ්‍යාත්මික හා සාහිත්‍ය ලෝකය සමඟ මහා කවි සංකලනය වුනු ආකාරය තේරුම් ගැනීමට “භගවත් ගීතාව” නිදර්ශනයක් සපයයි. මෙවැනිම වෙනත් අවස්ථා ජනශ්‍රැතිය මෙන්ම පුරාන කවි සම්ප්‍රදායේ සාහිත්‍ය තුලද දැකිය හැක.

මනුෂ්‍ය කටයුතුවලට දෙවියන් මැදිහත් වීම, මනුෂ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් දේව භක්තිය හා කැමැත්තේ පිලිබිඹුවක් වීම, ඔලිම්පස් වැනි දේව සභාවක ගන්නා තීරණ අනුව මනුෂ්‍ය දෛවය හැසිරවීම ආදී භූතාත්මක තලයන් වීර කාව්‍යවල අනන්‍යතාවයේ කොටසකි. “ඉනීඩ්” කාව්‍යයේ ට්‍රෝයි නුවර යුද්ධයෙන් විනාශ වීම එම නුවරට අධිපති දෙවියා වුනු නෙප්චූන්ද ඇතුලු ප්‍රභූ තලයේ දෙවිවරුන් කිහිප දෙනෙකුගේම අනුමතය හා එකඟතාවය මත සිදුවුනු එකකි. ගිනිගෙන විනාශ වුනු ට්‍රෝයි නගරයෙන් පලායන සරණාගත කණ්ඩායමට නායකත්වය දෙන ඉනියාස්ගේ බිරිඳ වන ක්‍රෙවුසා පලායන කණ්ඩායමෙන් වෙන්කර ඇගේ මරණය වෙත යොමුකරවන්නේද දේව මැදිහත්වීමෙනි. (මීට හේතුව වන්නේ අනාගතයේ ලතින් දේශයේ බිහිකරන නව රාජ්‍යයක ඉනියාස් හා අතිනත ගැනීමට රැජිණක් දේව කැමැත්ත අනුව ඒ වනවිටත් තෝරා සිටින නිසාය).

1
“රාමායණය” ඉන්දුනීසියාවේ වේදිකාවට නැගූ අවස්ථාවක් 

දේව අතපෙවීම් සම්බන්ධ ස්මරණීය අවස්ථාවක් “මහාභාරතයේ” දාදුකෙලියේ යෙදෙන පාණ්ඩව කුමාරවරුන්ගේ දේපල හා වස්තුව කෞරවයන් හට පරාජය වන අවස්ථාවේදී සිදුවේ. අවසානයේදී තම රැජින වන ද්‍රෞපදීවද ඔට්ටු තබා අහිමිකරගන්නා පාණ්ඩවයන් ඉදිරිපිටදීම ද්‍රෞපදීගේ ඇඳි වස්ත්‍රය උනාදැමීමෙන් ඇයව නිර්වස්ත්‍ර කිරීමට කෞරවයන් සැරසේ. මේ අවස්ථාවේදී ද්‍රෞපදී තම දුක්ගැන්විල්ල ඉදිරිපත් කරමින් ක්‍රිෂ්ණට කන්නලව් කර සිටී. එම කන්නලව්වට කන් දෙන ක්‍රිෂ්ණ මැදිහත්වීම නිසා හාස්කමකින් ද්‍රෞපදීගේ වස්ත්‍රය ගලවන ප්‍රමාණයටම දිගුවී ඇගේ ශරීරය ආවරණය කරයි. අවසානයේදී එය ගලවන්නට අණ ලැබූ දුශාසන් කුමාරයා වෙහෙස වී ඇද වැටේ. මෙවැනි තීරණාත්මක අවස්ථා රැසකදී දේව මැදිහත්වීම දක්නට ලැබීම සාමාන්‍ය මහා කාව්‍ය ලක්ෂණයකි. “ඉලියඩ්” කෘතියේ යුධ පෙරමුණ දර්ශනයකදී (එම කාව්‍යයේ සුළු චරිතයක් වන) ඉනියාස් අමනෝඥ ලෙස ග්‍රීකයින්ගේ මහා වීරයා වන ඇකිලිස්ට අභියෝග කර සිටි මොහොතේ ඉනියාස් හා සටන් වැදී ඔහු පරාජය කර ඔහුව මරා දැමීමට ඇකිලිස් ලෑස්ති වෙයි. මෙවිට පොසයිඩන් (නෙප්වූන්) සුළං කුණාටුවක් මවා ඉනියාස්ව බේරාගනීයි. අනාගත රෝමයේ මුතුන්මිත්තා වන්නේ මේ ඉනියාස් ය.

වීර කාව්‍යවල වීරයන් පොදුවේ පරමාදර්ශී චරිත ලෙස ගොඩනංවා ඇත. දේව භක්තිය ඇතුළු මහා පුරුෂාර්ථ ඔවුන්ගේ ජීවිත හසුරුවයි. තමා ලතින් දේශය බලා යන ගමන අතරතුර උතුරු අප්‍රිකාවේ කාර්තේජයේ ඩයිඩෝ කුමරිය සමඟ ගෘහස්ථ සම්බන්ධයක් ඇතිකරගෙන සිටින ඉනියාස් ඇයව අතහැර නැවත නැව් නගින්නේ දේව පණ්වුඩයකට ගරු කරමිනි. නින්දේ දී සිහිනෙකින් ඔහු වෙත එන තම පියාගේ ආත්මයට වුනු පොරොන්දුවක් ඉටු කිරීමට ඉනියාස් ඉතා දුෂ්කර හා අභියෝගාත්මක ගමනක් වුනු මළවුන්ගේ ලෝකය බලාද පිටත්වෙයි.

මේ අතර දේව වාක්‍ය හා අනාගත වැකි ද ප්‍රධාන වීර කාව්‍ය තේමාවකි. සම්ප්‍රදායක වක්තෘ වරුන් මෙන්ම, වෙස්වලා පැමිණෙන දෙවිවරුන් හා සිහිනෙන් පෙනී සිටින මළගියවුන් මාර්ගයෙන් අනාගතයේ සිදුවීමට නියමිත දේ ගැන විවරණයන් මේ වීරවරයන් ලබාගනී. ඉතා වැදගත් අනාගත වැකි කිහිපයක්ම අඩංගු “ඉනීඩ්” කෘතියේ නිර්මාණ ගුණයෙන් ඉහලම අවස්ථාවක් වන්නේ ඉනියාස් වීරයා මළවුන්ගේ ලෝකයට පිවිස තම පියාගේ ආත්මය මුනගැසෙන අවස්ථාවයි. ලතින් දේශය සොයා යන ගමනේ බාධක හමුවේ හෙම්බත්වී සිටින ඉනියාස්ව යලි උපදින්නට වරම් හිමිකරගත් වුන් සිටින නිම්නයකට කැඳවා යන පිය ආත්මය එහි සිටින ඇතැම් ආත්ම පෙන්වා පවසා සිටින්නේ ඒ අනාගතයේ බිහිවන රෝමයේ උපදින්නට නියමිත අය බවයි. රෝම ඉතිහාසයේ ගාම්භීරබවද මතුකරමින් ලියවෙන “ඉනීඩ්” කෘතියේ ඉතා සාර්ථකම කාණ්ඩයක් ලෙස මම මෙම කොටස සලකන්නෙමි.

මෙවැනි අවස්ථා තීව්‍රව ඉදිරිපත් කිරීමට මහා කාව්‍ය රචකයා නිතරම අතිශයෝක්තිය, වීරත්වය ඔප මට්ටම් කරන උපමා රූපක, අලංකාරක, වර්ණනා ආදිය සම්ප්‍රදායිකව යොදාගනී. සාමාන්‍ය උපමා රූපක වලින් වෙනස් වන මේවා උපමාවක් ලෙස ගලපන අවස්ථාවක් දීර්ඝ ලෙස විස්තර කරමින් වෙනම කතා අවස්ථාවක් දක්වා ඒ හරහා ප්‍රවේශය ලබාගන්නා අවස්ථා මෙම සාහිත්‍යය තුල සුලභව දැකිය හැක. අතිශයෝක්ති වර්ණනා හා අලංකාරක පසුකලෙක වෙනත් සාහිත්‍ය ප්‍රභේද තුලටද අවශෝෂණය වී ඒවා පෝෂණය කර ඇතිබව තුලනාත්මක අධ්‍යයන හරහා හඳුනාගත හැක. පහසු උදාහරණයක් ලෙස සංස්කෘත සම්ප්‍රදායෙන් පෝෂණය වී ඇති සම්භාව්‍ය සිංහල සාහිත්‍යයේ කෝට්ටේ යුගය දක්වාම ඇතැම් නිර්මාණ තුල මෙම ලක්ෂණ හඳුනාගත හැක.

 

“ඔබේ යහපත වෙනුවෙන් එය අමතක කර දමන්නද?”

මෙහිදී කිසිවෙකු එල්ලුම් ගස් යැවීමක් හෝ පීඩාවට පත්කිරීමක් සිදුවිය යුතුද නැහැ. සිදුවිය යුත්තේ කාපට් එක යටට තල්ලු කල කුණු එතනින් එලියට ගෙන ප්‍රසිද්ධියේ, සම්මත ආකාරයට බැහැර කිරීමක්. අවංකව, හෘද සාක්ෂියට එකඟව වැරදි පිලිගෙන, ඒ පැවති තත්වයට වගවෙමින්, සමාව ගතයුතු අය සිටීනම් සමාව ඉල්ලා සිටීමක්. පිිලිගත හැකි නීති රාමුවක් තුල යුක්තිය පිහිටුවීමක්.

මේ කවිය ඇතැම් විට මාත් සමඟ උසස් ‍‍පෙල සාහිත්‍යය කල අයට මතක තිබෙනන්ටත් හැකියි. දෙවන ලෝක යුද්ධයත් සමඟ ජර්මනියෙන් විප්‍රවාසීව සිට, පසු කාලෙක ලාංකික ජාතිකයෙක් හා විවාහ වී තම ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය කොළඹ ජීවත් වුනු ඇනලීසා කැට්ස් නොහොත් ඈන් රණසිංහගේ කවියක්. යුදෙව් ජාතික ඇගේ පවුලේ (මට මතක ආකාරයට) පියා හැර අනෙක් සහෝදර-සහෝදරයන්, මව ඇතුලු සියලු දෙනා නාසි හමුදා අතින් මිය යනවා. ඇය පසුකාලීනව ලියපු කවි සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් මේ අතීතය සිහිපත් කරනවා. මම මුලින් සඳහන් කල කවියේ නම “Vivre In Peace” – “සාමයෙන් ජීවත් වීමට නම්” වගේ අදහසක්.

1_8J15TPVdbKtmmniF-euveA
ඈන් රණසිංහ

මේ කවිය දිගහැරෙන්නේ ලෝක යුද්ධ සමයේ ආර්යවාදී ජර්මානු හෙවත් නාසි පාලනය අතින් සිදුවුනු මානව විනාශය ගැන ඡායාරූප ප්‍රදර්ශනයක් ගැන පලවුනු විවෙචනයකට ප්‍රතිවිවේචනයක් ලෙසයි. ප්‍රදර්ශනය විචාරය කරන්නා අසා සිටින්නේ – “ජර්මානුවන් අතින් අපරාධයක් වුනා. ඒත් මේක හැමදාමත් මෙහෙම මඩේ දම දමා හෝදන්නට අවශ්‍ය වන්නේ ඩිප්‍රෙෂන් සමඟ අනුරාගයෙන් වෙලී සිටින්නෙකුට පමණකි” වැනි දෙයක්. කිවිඳිය මෙයට පිලිතුරු සපයමින් පවසා සිටින්නේ ඡායාරූපයකින් එහාට ගිය භීතිය, ම්ලේච්ඡත්වය, මරණය, අහිමි වීම සජීවීව තමා ඉදිරියේ මැවුනු බහු-විධිත අත්දැකීමක් නැවත නැවත ස්මරණ කිරීම වැදගත් බවත් එය ඒ භීෂණයේ ඡායාවක් පමණක්” බවයි. “ඔබේ යහපත වෙනුවෙන් එය අප අමතක කල යුතු වන්නේ ඇයි?” ඇය එතනදී විචාරකයාගෙන් අසා සිටිනවා.

අද, 2020 මැයි 18 වෙනිදා වනවිටත් සමස්ත ශ්‍රී ලාංකික දේශයම ග්‍රහණය වන ආකාරයේ පශ්චාත්-ගැටුම් වැඩසටහනකට හෝ එයට අවශ්‍ය පරිකල්පනයකට යාමට අප තවමත් අසමත්ව සිටිනවා. ලංකාවේ රාජ්‍යය ගැටුම් සම්බන්ධව දේශීය මට්ටමින් සාමාන්‍යයෙන් අනුගමනය කරන පිලිවෙල වන්නේ කාලයාට ඉඩදී බලාසීටීමේ සහ රොඩු බොඩු සියල්ල කාපට් එක යටට අතුගා දැමීමේ ක්‍රියාවලියයි. ජාත්‍යන්තරව බොහෝ විට සිදුවන්නේ කොටු පනිමින්, කොමිසම් පත්කරමින් ගෙන යන ක්‍රියාදාමයක් (මේ සම්බන්ධයෙන් ඇම්නස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් විසින් වාර්තාවක් පවා සම්පාදනය වී තිබෙනවා). යුද්ධයේ අවසන් කාලයේ මෙන්ම පසු-යුධ සමයේ මතුවුනු ඇතැම් සංකීර්ණතා අප ඉදිරියේ අදටත් තිබෙනවා. උතුරු ප්‍රදේශයේ ඉඩම් හා රැකියා සම්බන්ධ ගැටළුව විවිධ ස්වරූප වලින් තිබෙනවා. ඇතැම් ඉඩම් හා සම්ප්‍රදායික වගා හා ධීවර බිම් නිදහස් කරදුන්නත් එය උද්‍යෝගයකින් කරදුන් යලි පවරාදීමක් නොවේ. ඒ සඳහා දැවැන්ත අරගලයක් කරන්නට වසර 30ක යුද්ධයෙන් බැට කෑ ඒ සමාජයට සිදුවුනා. ඒ තත්වය තුලදීත් හෝටල්, නිවාඩු නිකේතන, සංචාරක කර්මාන්තය සම්බන්ධ අංශ ආදී නවීන ආර්ථිකය හා සම්බන්ධ තැන් රැසක ආධිපත්‍යය අදටත් පවතින්නේ ඒ ප්‍රදේශවල සාමාන්‍ය ජනයා අතේ නොවේ.

page_1_thumb_large
අතුරුදහන් වූවන් සඳහා යුක්තිය සොයා යන පවුල් සම්බන්ධ ක්ෂමා ආයතන වාර්තාවක් 

මේ අතර, දෙමළ ජාතික දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ ප්‍රශ්ණය යටයමින්, මතුවෙමින්, පවතිමින් තිබෙන එකක්.උතුරේ ජනතා නියෝජිතයින් මේ ගැන පසුගිය සතියේදීත් අගමැති මහින්ද හමුවී තිබුනත්, මෙය ඉතා පැරණි ප්‍රශ්ණයක විපරිත වර්තමාන අවස්ථාවයි. විවිධ පාර්ශවකරුවන් රැසක් උතුරේදීත්, දකුණේදීත් අවස්ථා ගණනාවකදී මේ සම්බන්ධව මතයක් ගොඩනගන්නට තැත් කලා. විශේෂ නිති යටතේ අත්අඩංගුවට ගෙන, පාපෝච්ඡාරණ මත සිර දඬුවම් නියම වූවන්ද ඇතුලුව සන්නද්ධ දෙමළ ව්‍යාපාරවලට සම්බන්ධ යැයි කියන තවත් 70කට නොඅඩු පිරිසක් සිරගෙවල්වල සිටින බව පැවසෙනවා. ඉතා අඩු වයසින් සිරභාරයට පත්වූ මේ ඇතැම් අය ද්වේශසහගතව සිරගත වූවන් බව විසාකේස චන්ද්‍රසේකරම් වැනි පර්යේෂකයින් කල අධ්‍යයනන් හරහා යෝජනා වෙනවා. ඒ ඇතැම් අය දැන් අවුරුදු 20 ගණනක් මෙම සිරගෙවල්වල සිටින්නේ සිවිල් යුද්ධයේ අවසන සිරභාරයට පත්වුනු සන්නද්ධ කැරලිකරුවන් ද පුනරුත්තාපනයෙන් පසුව යලි සමාජගත කෙරුනු තත්වයක් යටතේයි. මේ අතරම, යුද්ධයෙන් හා පසු-යුධ සමයේ අතුරුදහන් වුනු අය ගැන යුක්තිය අපේක්ෂාවෙන් කෙරෙන වසර ගණනක් දිග්ගැස්සුනු අරගලයක් ද රටේ පවතිනවා. මෙවැනි මතුපිට කාරනා හා බැඳුනු ව්‍යාකූල සමාජ-දේශපාලන ගැටළුවක් නොඇසූ කන් ව, ඒ ගැන අවධානයක් යොමු නොකරමින් රාජ්‍යය ඉදිරියට යන බවකි දක්නට තිබෙන්නේ.

cd615529e0194dfd855f9bbe20604251_18
යුද්ධයෙන් පසු අවධිය තුලදීද තම අයිතීන් වෙනුවෙන් අරගල කරන උතුරු වැසියන්. 

අද මැයි 18 වෙනිදා මගේ ෆේස්බුක් එකේ දෙදෙනෙක් වෙන වෙනම දමා තිබුනු පෝස්ට් දෙකක සාරාංශය පහතින් තිබෙනවා. දකුණේ ජීවත් වන පලමු කෙනා පවසන්නේ, රාජ්‍ය හමුදාව එදා නොසිටින්නට මේ රට අද අලු ගොඩක් වන්නට තිබූ බවයි. මොහුට 2009 මැයි මාසය වන විට වයස අවුරුදු 13යි. 2001 සටන් විරාම ගිවිසුම ඇතිවන අවස්ථාව වනවිට අවුරුදු 6යි. ඔහු උපත ලබන්නේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක ආණ්ඩු සමයේ සාකච්ඡා බිඳවැටී විමුක්ති කොටි සංවිධානය නැවත යුද්ධයට අවතීර්ණ වන වකවානුවේදීයි. දෙවන පෝස්ට් එක උතුරේ ඉපිද, එහි හැදී වැඩී, යාපනයේ උසස් අධ්‍යාපනය ලබා, ජීවිතයේ එක් අවස්ථාවකදී අත්අඩංගුවට පත්ව එහිදී වධබන්ධනයටද ලක්වුනු (එසේ වුනු බව පවසන) අද ලංකාවෙන් බැහැරව ජීවත්වන කෙනෙක්ගෙන්. ජාතිවාදී සිංහල හමුදා විසින් තම භූමිය අත්පත් කරගනිමින් නිමාවට පත්වුනු යුද්ධය අමතක නොකල යුතු බව ඔහු පවසනවා. අවසාන සටන් විරාම කාලයේ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයෙකුව සිටි මොහු අද හතලිස් වියට ආසන්න කෙනෙක්. ප්‍රහාරක ජෙට් යානාවක් ඔහු මුල් වරට දැක ඇත්තේ අවුරුදු 8-9 වැනි කාලයේදී. ගුවනින් පැමිණ ප්‍රහාර දෙන ආකාරය ඔහුගේ ළමා වියේ අත්දැකීමක්. ඒ 80 දශකයේ අග භාගයේදීයි. ජිවිතයේ අවිනිශ්චිතබව සමඟ ජීවිත කාලය පුරාම ජීවත්වුනු ඔහු අදටත් (මා දන්න තරමින්) සරණාගත තත්වයේ සිටින්නෙක්.

sl_national_anthem_all-1200x550
සංස්කෘතික සහජීවනය ව්‍යවස්ථානුකූලව ස්ථාපිත කර ඇති අවස්ථාවන් තුලදීද කපටි දේශපාලකයින් වාර්ගික බෙදීම පවත්වාගැනීමට ඉදිරිපත් වීම ජාතික ගීය පිලිබඳ අර්බුදයේදී දැකගත හැකිවිය.

යුද්ධයෙන් තවමත් පීඩා විදින විවිධ ජන කණ්ඩායම් ගැන 2020න් ඇරඹෙන දශකයේදී වත් අප 20-20 දැක්මක් (20-20 vision) ඇති නොකරගතහොත්, සහ රාජ්‍ය මට්ටමින් මේවා සම්බන්ධව පැහැදිලිව මැදිහත් වී ජන විඥානය මෙහෙයවීමක් සිදුනොවුනහොත් එය ඛේදවාචකයක අනවශ්‍ය දිග්ගැස්සීමක්. දේශපාලන සිරකරුවන්ට පසු-යුධ සමයක අත්විය යුතු යුක්තිය, භූමිය හා ප්‍රාදේශීය සම්පත් ඒ ජනතාව අතට පත්කිරීම, අතුරුදහන් කෙරුනු හා මරණයට පත්කෙරුවන්ට අත්විය යුතු යුක්තිය වැනි දේ තවදුරටත් පමා නොකල යුතුයි. මා මීට පෙරදීත් සඳහන් කර ඇති ආකාරයට මෙහිදී කිසිවෙකු එල්ලුම් ගස් යැවීමක් හෝ පීඩාවට පත්කිරීමක් සිදුවිය යුතුද නැහැ. සිදුවිය යුත්තේ කාපට් එක යටට තල්ලු කල කුණු එතනින් එලියට ගෙන ප්‍රසිද්ධියේ, සම්මත ආකාරයට බැහැර කිරීමක්. අවංකව, හෘද සාක්ෂියට එකඟව වැරදි පිලිගෙන, ඒ පැවති තත්වයට වගවෙමින්, සමාව ගතයුතු අය සිටීනම් සමාව ඉල්ලා සිටීමක්. පිිලිගත හැකි නීති රාමුවක් තුල යුක්තිය පිහිටුවීමක්.

සිවිල් යුද්ධයකින් පසුව උදාවෙන සමය යුක්තිය හා සාධාරණත්වය ඉටුකිරීමට වෙන් විය යුතුයි. ජයග්‍රාහිකයින්-පරාජිතයින්, ම්ලේච්ඡයින්-ශිෂ්ඨයින්, උතුම් උන්-නීච උන්, අපේ උන්-උන්ගෙ උන් කියන දේශපාලන බෙදීම්වලින් එහාට නොයමින් බහු-වාර්ගික රටක මේ දේ සිදුකිරීමට කොහෙත්ම බැහැ. “කොටි නැගිටින” බවට කපටි දේශපාලකයෙක් මුරගාන මොහොතේ රටේ සැලකිය යුතු පිරිසක් සලිතවන තත්වයකයි අප තවමත් සිටින්නේ. මේ සියල්ල වෙනස් විය යුතුයි. උතුරේ ජන ජීවිතයේ ගැටළු දකුණේ විඥානය සමඟ සමපාත වියයුතුයි. අප දැනටමත් අවුරුදු 11ක් ප්‍රමාද වැඩියි.

වින්දිතයින් ගැන ලිවීමේ භාෂාව වෙනස් කරගැනීමට කාලයයි.

88-90 ආණ්ඩුවේ හමුදා, පොලිසිය සහ අතුරු හමුදා විසින් ජවිපෙ මර්ධනය කරපු ආකාරය ගැන කතන්දර පින්තූර ද සමගින් පත්තර වල පලවන ආකාරය අපි නිතරම දකිමු. ඒ ඇතැම් පත්තර නැවත නැවත ඒවාම පලකරනවා ද දකිමු. කොටස්වලට ඡේදනය කරමින්, සිරකරුවාගේ පිටුපසට කර විලංගු ලූ දෑතට යා කල දම්වැල බාල්කයේ එල්ලන තැනින් මතු සම්බන්ධ කර ඉතුරු කොටස ගැන කුතුහලයක් උපද්දවා මේ සතියේ සටහන නිම කරන ආකාරය ද දකිමු.

තවත් ඇතැම් සටහන්වල මේ කැරලිකරුවන් ගැන සඳහන් කරද්දී විස්තරය ආරම්භ වන්නේ මවු කුස පිලිසිඳගත් තැන සිටය. පවුලේ විස්තර, ළමා විය ආශ්‍රය කරපු අය, අත්අඩංගුවට පත්වූ හැටි, විඳපු වද වේදනා, මිය යන්න පෙර කරපු කතාව, මරණයට පත් වූ පසු හමුදාවෙන් මිනියට කල දේ, එය ගෝනියේ බාපු ආකාරය, කැරලිකරුවාගේ නැඟනිය දැන් පදිංචි රට, නැඟනියගේ වැඩිමහල් පුතා කරන රස්සාව – ඔය ආදී දේ.

ධර්මන් වික්‍රමරත්න වැන්නන්ද, සති අග අතිරේක වලට ලියූ ප්‍රසන්න සංජීව තෙන්නකෝන් වැනි අය අතරත්, පත්තර අවකාශයෙන් එහාට ගොස් තත්වය විමසීමේදී හමුවන්නන් අතරත් වැඩි වෙනසක් නැත. 88-90 භීෂණයේ ඕනෑම මට්ටමේ ගවේෂණයක ලිප් ගල් තුන මෙන් අදටත් සිටින්නේ ඒ.සී අලස්, සී.ඒ චන්ද්‍රප්‍රේම, සහ රොහාන් ගුණරත්න ය. ජවිපෙ කැරැල්ල සම්බන්ධ ඕනෑම ලියවිල්ලක ග්‍රන්ථාවලියේ සිට පාද සටහන් දක්වා සෑම අවස්ථාවකදීම හමුවන මේ තිදෙනා කැරැල්ල අවසන් වුනු උනු උනුවේම දැඩි උද්‍යෝගයකින් තම පොත් පල කලවුන් ය. චන්ද්‍රප්‍රේම හා ගුණරත්නගේ සාකච්ඡාව තුලදීත් වධකාගාරවල අභ්‍යන්තර තත්වය, සිරකරුවන් වධ බන්ධනයට ලක්වන ආකාරය, ඔවුන්ව මරණයට පත් කරන ආකාරයන්, අදාල දින වකවානු, (උපාලි ජයවීර වැනි) ඇතැම් සිරකරුවන් කල පාපෝච්ඡාරන ආදිය ගැන පැහැදිලි විස්තර ඇත.

ව
කැරැල්ල සම්බන්ධ “අතිරේක” සාහිත්‍යය

මෙම පත්තර ගත්තත්, කැරැල්ලේ “අභ්‍යන්තර කතාව” කියන බවට අපට පොරොන්දු වන ගුණරත්න-චන්ද්‍රප්‍රේම පන්නයේ පොත් ගත්තත් එක පොදු සාධකයක් ඇත. වධ බන්ධනයට ලක්ව ඉතා කෲර අන්දමින් මිය යන පිරිසේ ලැයිස්තු සවිස්තරාත්මකව බෙදාහදාගෙන ඇතත් ඒ මරණ නියෝග කල හා ඒ නියෝග ක්‍රියාත්මක කල අය ගැන ඇත්තේ හැංගි හොරා සාකච්ඡාවකි. ඒ නම් ගම් සඳහන් වන්නේ ව්‍යංගයෙනි. ඒ බිහිසුනු මරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සටහන් කරන්නේ කර්මකාරකයෙනි. ඉතා වැඩි අවස්ථා ගණනක් ඇත්තේ ඒ වගකිව යුත්තන් ගැන කිසිම සඳහනක් නැති, ඔවුන්ව චේතාන්විතව ආවරණය කරපු සටහන්ය.

508480
රොහාන් ගුණරත්නගේ කැරැල්ලේ “අභ්‍යන්තර කතාව”

“මෙහිදී අපට මතුවන ගැටළුව වන්නේ, මෙතරම් ආසාවෙන් තළු මරමින් නැවත නැවත පල කරන, නැතිනම් ආයාසයෙන් කරුනු එකතු කරමින් සම්පාදනය කරන ලිපි හා කෘති එසේ ලියන්නේ ඇයි? යන්නයි. ඒවා එසේ ලියන්නේ කාට කුමක් සඳහාද? යන්නයි. අපරාධයක වින්දිතයාගේ බිහිසුනු මරණය සති ගණන් අදිමින් ලියා, ඔහුව එසේ මරණයට පත්කල පුද්ගලයා හෝ ඊට අණ දුන් කෙනා බොඳ කර හැරීම රචනාත්මක පදනමින් දුර්වල නිර්මාණයකි. නමුත් මේවා රචනාත්මක සුන්දරත්වය පදනම් කොටගෙන ලියු ඒවා නොවේ. යම් යුගයක, යම් දේශපාලන මංසන්ධියක නියෝජනය වෙනුවෙන් ලියන්නට යෙදුනු ඒවා ය. රාජ්‍ය පාක්ෂික සිතින්, රාජ්‍යය වෙනුවෙන් සමාව භජනය කරන ලීලාවෙන් රචනයේ යෙදෙන ගුණරත්න, අලස් හා චන්ද්‍රප්‍රේම ගැන අපට කිසියම් හෝ අදහසක් ඇතිකරගත හැකි වුවත් නිදහස් ලේඛකයින් ලෙස පෙනී සිටින ඇතැම් අය මේ මර්ධන කතිකාව තිරස්-සිරස් කරගන්නා ආකාරය තේරුම් ගැනීම අපහසු ය.

අප පරපීඩකත්වයට ආශා කරන සමාජයක් වුවත් මෙය ඊට එහා ගිය වින්දිතභාවයේ නියෝජනය පිලිබඳ ගැටළුවක් ලෙස සිතිය යුත්තකි. බුදු පිලිමයක් ඉදිරිපිට ශ්‍රද්ධාව ඉතිරෙන, අතීත වාරි තාක්ෂණයකින් හික්මුනු අපි දායාද කරගත් සමාජයේ වෙස් මුහුන යටින් ඇත්තේ ප්‍රචණ්ඩත්වය හා භීෂණය විසින් ඉක්මනින් වෙලා ගන්නා රික්තකයකි. එහිදීත් බෙලහීනයා හැකි උපරිම කෲරත්වයකින් පීඩනයට පත්වීම දැකීම හා රසවිඳීම අපගේ විශේෂ ලැදියාවකි. මස්ඉඹුලගේ පොතක් කියෙව්වත් අප වඩාත් ආශා කරන්නේ අව-වරප්‍රසාදිත ගැහැණිය බිහිසුනු ආකාරයකින් මිය යනවා දකින්නය.

එහෙත් මගේ මුල් කාරණයෙන් අවසන් කරන්නේ නම් පත්තරවල වුවද භීෂණය හා වින්දිතභාවය ගැන මෙගා පලකිරීම හෝ එසේ බිහිසුනු මරණ අත්කරගත් වුන් ප්‍රදර්ශණ භාණ්ඩ කිරීමේ භාවිතය අවසන් කිරීමට කාලය මෙය යැයි සිතේ. 1971 කැරැල්ල අවසන් වී දැනට අවුරුදු 49 කි. 88-90 මර්ධනයට අවුරුදු 30 කි. ඊලාම් විමුක්ති සිවිල් යුද්ධය අවසන් වී වසර 11කි. කුමන පාර්ශවයකට අයත් වුවත්, අප අතර කුමනාකාරයේ මතගැටුම් තිබුනත් වින්දිතභාවය හා එහි නියෝජනය සම්බන්ධ භාෂාව හා ප්‍රවේශය තුල වින්දිතයා බලාත්මක කල යුතුය. ඒ වෙනුවෙන් අවශ්‍ය දැනුම හා ආචාර ධර්ම අප නිෂ්පාදනය කරගෙන බෙදාහදා ගත යුතුය.

“The White Woman in the Green Bicycle”: A Critique of Trinidadian Nation-building.

In The White Woman on the Green Bicycle (2009), Monique Roffey, in two time capsules, weaves the story of independent Trinidad : first, through the present set in 2006, where the Caribbean island state is besieged by multinational interests that tap into the country’s resources, a rogue police and law enforcement, and corruption in high offices of state, while poverty-struck suburbans , on little hope, continue to scrape by. A blimp hovering over Port of Spain keeps constant watch. The nucleus of the narrative is the household of Sabine and George who, in 1956, arrive in Trinidad as the “last colonials”, even as the old guard had already begun to pack up and leave. Their arrival in Trinidad coincides with the emergence of Eric Williams as the messiah of independence and, through his gospel of anti-colonialism, of his capturing the island’s mass consciousness.

the-white-woman-on-the-green-bicycle-9781847378026_hrThe second frame of the novel concerns with the changes that happen between 1956 and 1970: a period of transition in power from the top-hat wearing European colonial “massa” to his Trinidadian counterpart. It is the era of Eric Williams and his coterie – that of the native son, himself of suspected semi-Creole pedigree. At one point, the narrative of the nation (post-independence) runs parallel to the frictions of Sabine’s domestic life; conflicts in expectations, aspirations, and plans between husband and wife which, with time, underline a rift and divergence. Provoked by the emerging Trinidad where the “white wo/man” was not wanted, Sabine insists on their family’s return to England. But, George is taken up by the island and the opportunities it gives him to cultivate a status: to “be someone”. Here, George owns land and, as Sabine deduces, he had the opportunity to be a part of history by marking his own territory. In 1970, when a more aggressive nationalism that’s fueled by young blood takes over multinational companies are threatened of their outposts in Trinidad. Businesses are burned and the remaining “foreigners” – including George and Sabine – are  intimidated and threatened. The section ends with Sabine finally convincing George to leave, but of them missing the ship that was to repatriate them, and of them resignedly going back home, to George’s “castle”.

The White Woman On the Green Bicycle is deeply political in its critique of independent Trinidad – a nation Roffey gives shape to, at first, through a detached third person narrator, and later, through Sabine: the point of view of a detached outsider whose struggle-come-fixation was to find a passage out of Trinidad back to Europe. In many ways, Sabine is a more “accustomed white” to native conditions, as she – unlike some other wives of her class – visited markets and parts of town that were predominated by natives. She came into contact with the thoroughfare as she rode her green bicycle through traffic and glaring eyes of natives. But, at the same time, Sabine was aware of her alienation and her being rejected from the community which, in spite of her well meaning efforts, couldn’t receive her on equal terms. Centuries of colonial industry, slavery and exploitation has made such synchrony impossible. When Roffey narrates through Sabine the politics of the independent nation, the voice that comes through is of one who – unlike George – was “outsider enough” to step out of the frame to assess the goings on as it affected the lowest rungs, such as her servant Venus’ family in poverty-ridden Paramin Hill.  With her prejudices and cynicism of the new order as a line of defence She is in a position to comparatively view the day-to-day developments in the young nation. Either way, as Sabine’s domestic challenges and complexities abound, the changing political climate of the country is narrated as a background to her own personal anxiety and sense of losing hold.

J-jjoTkU_400x400
Monique Roffey

From an early stage, Sabine is acquainted with and made aware of the politics of the masses. Cycling down the city square, Sabine is drawn to rallies in which she hears Eric Williams speak at Woodford Square. The rhetoric of surging nationalism and anti-colonialism seizes Sabine with a fear. But, with time, she negotiates with that anxiety, and begins to respond to the anti-white, anti-colonial platform by writing letters: letters addressed to Eric Williams – who soon becomes a fixation – which Sabine never posts. Instead she collects them in shoe-boxes which, in time, counts to a dozen. At one level, Roffey allows the narrative to build as a negotiation between the force represented by Williams’ new guard, and its counter which came from a woman – a housewife – of the old guard: (at least in symbolism) the departing colonial. 

With the new order, recreational spaces that were earlier the preserve of the colonial class get opened to include the Trinidad’s new ruling elite. These same places had long before been the mansions of Creoles whose descendants, to this date, looked down upon “blacks” – including Eric Williams – with a degree of contempt. Now, Sabine would meet Williams as he relaxed in these “former colonies-within-the colony”, as his daughter Erica – home on a holiday from a western university – took a dip in the pool. However, the aspirations of the poor – symbolized by Granny Seraphina, Sebine’s maid Venus’ grand mother -, on whose shoulders the new nationalism was conveyed, were still in their reduced conditions. They were still waiting for an electricity line and water connection. They were still saving for something as basic as a stove cooker. Sabine’s recognition of the new government’s double standards, hypocrisy, and its alienation from the men and women it harnessed with demagoguery for its own political purposes is powerfully captured in the following words (addressed to Eric Williams). The occasion is the ceremony to mark Trinidad’s official independence in August 1962 which, on behalf of Her Majesty the Queen, was presided by Princess Margaret.

Talk, talk, talk. Today, all that pomp and ceremony. Good luck. Kiss the hand that kept you down. You should tell them all to get stuffed, including that twit of a princess. Already you are adapting your words. You are letting them dictate the very way they allow you to take over…

… Massa day done? Well, tell that to Granny Seraphina. Tell that to the old slave woman. She’s the one you need to worry about. No water for six days. No current. When will it come? When will you remember her? Oh Father of the Nation. Granny can’t write to you. She can’t read and write. Why do I feel unhappy? Why am I full of mistrust? (p. 312)

And then, these devastating words of the insider-outsider who – through her perceptiveness and knowledge of both worlds, European and Trinidadian – sees beyond the ignorance of euphoria and the arrogance of politics: “You’re a child again, Trinidad. Not an adult. A child. Don’t run away with yourself. Learn to walk again, walk away from them. Crawl and walk in the opposite direction” (312).

In 2006, Trinidad was in the fangs of neo-colonial industrial and political agendas. A Blimp hovered over the capital. No one knew for certain what it was; people only had theories. After 44 years, the success stories of post-independence Trinidad were persons like Brian Lara, who had reached global stardom playing a game that was a colonial residue. Ex-colonials like George – who had outstayed the empire and settled down to “become native” – hung on as journalists who reported on events. When George met Lara for an interview, he tells the Cricketing star: “Imagine what your life would have been if your father hadn’t had the gumption to put you forward” (134). Lara’s pensive response suggests the hopelessness of the situation for youth who cannot break through and make it from the streets to bigger things: “I would be vexed,” Lara says. “The kinda man the blimp supposed to be watchin’ all now”.

trinidad_and_tobago_1986_dr_eric_williams
Trinidad & Tobago issue of Eric Williams stamps

The estimate of Trinidad’s progress as a nation is seen in the distance between Lara’s response and Eric Williams’ promise of 1962. With time, Williams would not only break away from intellectuals like CLR James who fertilized the nationalist sentiment, but would curtail intellectual rigour in favour of his own interests. Four decades later, what captured the global imagination was not Trinidad’s intellectual energy, but its antics in the Cricketing field. As Sabine wrote, not only was Trinidad once again a child, but its legacy was one of retardation: where it hadn’t learn to speak or to develop ideas of its own. In his Beyond a Boundary (1963) CLR James records of his time in England where within a small circle of likeminded West Indians they attempted to develop ideas in support of a West Indian national consciousness. In the 1930s, James and Learie Constantine were in the North of England, and their political coming of age – their cultivation of national self-awareness and the intellectualism they brought into that understanding – is amply visible. In polite society, James encounters men and women who were “hazy about both the island and the people” (154):

The majority, or at least a great many, thought the West Indies had to do with India. In the park… a very friendly little boy came up to me, sat on my knee and asked me where was my spear… [A] Lancastrian who had visited the West Indies used to go round telling people: ‘All of them are not like Constantine and James'” (154-55).

9781784875398James’ life story itself is one that was tied with struggle, and the plight of the common. The national identity to which he contributes is representative of the energy that, through education and intellectualism, transcends from a town like Tunapuna to the world outside: an energy that nourishes the Pan-African movement and discussions of Caribbean emancipation. The intellectual tradition of which James was an artery included others in the build of George Padmore, Eric Williams, and the Martinique-born Aime Cesaire. While Williams stayed in office as Prime Minister to his death in 1981, intellectualism never converted into national politics. The character of the nation decisively broke away from an intellectual consciousness, and from a discourse in which the intelligentsia could dominate.

When the European colonial departed, the political language of Williams’ circle and that of the common mass split into two separate tongues. The unrest of the 1970s represent an urgency and a turbulence which – translated into sport – is embodied by the aggressive Cricketing strategy of the West Indies that involved ferocious front-line batting and a four-piece pace attack which dominated the game for the better part of two decades. A study of the rise of West Indian cricket and its meeting points with nationalist strong currents is at the heart of Stevan Riley’s film Fire in Babylon (2010). Dominated by men like Vivian Richards and Clive Lloyd, and featuring athletes such as Andy Roberts, Colin Croft and Michael Holding, this new sense of being “West Indian” was performative and, if not aggressive, assertive. In 1976, when the West Indian cricketers, provoked by a racial slur that slipped out of England’s captain Tony Greig, rallied as a team to plant a whitewash on the Englishmen, the caliber of Brian Lara – whom George interviews in Roffey’s book, and who was to be the legacy-bearer of Caribbean cricket and culture – was 7 years old.

Sabine and George continue to live in Trinidad. Both, in their own ways, build organic relationships with the community, sharing goodwill, generosity, care and concern. Though it would have been thought unlikely at first glance, they become defenders of the down-trodden native men and women in their immediate spheres: helpless men who are mugged and intimidated by state departments and institutions. In trying to defend a victim of such intimidation – his maid’s son – George has an ugly spat with the police chief Bobby Comacho, where he gets physically threatened. Later, after George’s death, Sabine walks into the police headquarters and shoots Comacho four times – in broad daylight.

Jaspreet Singh’s Meeting with Ernest Hemingway: An Unknown Station, “Chef”, and “Hills Like White Elephants”.

Jaspreet Singh is a Punjab-born, Canadian-resident writer who had been brought up in Kashmir. His novel Chef (2010) narrates the story of Kirpal Singh – or, Kip – a former chef in the army as he, after many years, returns to Srinagar (in Kashmir) and the army general he once served. The narrative unfolds as Kip lives through a train of past memories as he sits in the Kashmir-bound express. Though inferior to Singh’s second novel Helium (2013), Chef is a powerful work that is sensitive to the hypocrisies of a war-gripped marginal world, its complexities, and deeply-human, ,yet unlikely, moments. Chef is a critique of blind patriotism and the underbelly of militaristic nationalism. But, this essay is about something else.

9781408805183As Kip’s journey progresses, the train stops for 40 minutes at an “unknown station” in an indistinguishable place(pp. 81-84). This is where Jaspreet Singh has an encounter with Ernest Hemingway. In Hemingway’s short story collection Men without Women (1928), the fourth story is titled “Hills Like White Elephants”. It is a particularly short short story – four pages in all – and takes place within 40 minutes, as a couple – a man and a woman – await a train in an unnamed station in a remote part of the Madrid-Barcelona line. The story is highly dialogue-driven with minimal narrator intervention. In fact, the narrator steps in mostly to break the tedium and to explain something that cannot be known through the dialogue – such as, for example, the weather and the scenery.

In characterizing the couple in Hills Like White Elephants Hemingway doesn’t use names. Few physical details or attributes are given. They seem to be in disagreement over a personal matter – something that weighs on their company and interaction. Though it is not explicitly detailed, their conversation insinuates that a pregnancy has taken place and the couple is undecided what to do. The woman wants to go through and have the child, while the man seems to want an abortion performed. The couple Kip encounters in Chef, too, carry some tension between them. The woman is pregnant and  there is a disagreement over a proposed ultra-sound test: the man wants to do a scan of the partner’s womb to determine the child’s sex, while the wife doesn’t want it carried out.

JSingh
Jaspreet Singh

A small girl selling tea and pakoras walks along the station platform. The man buys two teas and passes one to the woman. Later, he buys another tea, and two pakoras. In Hills Like White Elephants, the man and the woman – between them – have five drinks. Together, they drink beer and anis. Later, just before the train arrives, the man goes into the station bar and has a second beer. The waitress who brings the beer and the woman cannot communicate properly – the former speaks Spanish, and the woman doesn’t speak that language. She seeks her partner’s help to convey and receive. In Chef, too, the girl selling tea and the wife are unable to communicate properly. The girl presses the couple on to buy pakoras, to which the wife gets annoyed and screams in order to chase the girl away.

Sections of the dialogue that takes the action over echo of an eerie familiarity. The following are examples:

Chef:

“Listen,” the man said to his wife, “the lady-doctor says she can do it quickly. Nothing goes inside you.”
“But, I don’t want to get it done.”
“Don’t worry, I will go with you. The lady-doctor says it is safer than X-ray. Ultrasound is like taking a picture only.”
“But, I really don’t want to.”
“Think about it.”
His fingers were grubby with pakoras.
“For you I will do anything. But, not this thing,” she said.
“Please don’t do it if you feel like that. No one is forcing you.”

Its correspondent in “Hills Like White Elephants”:

“It’s really an awfully simple operation, Jig,” the man said. “It’s not
really an operation at all.”
The girl looked at the ground the table legs rested on.
“I know you wouldn’t mind it, Jig. It’s really not anything. It’s just to let
the air in.”
The girl did not say anything.
“I’ll go with you and I’ll stay with you all the time. They just let the air in
and then it’s all perfectly natural.”
“Then what will we do afterward?”
“We’ll be fine afterward. Just like we were before.”
“What makes you think so?”
“That’s the only thing that bothers us. It’s the only thing that’s made us
unhappy.”
The girl looked at the bead curtain, put her hand out and took hold of
two of the strings of beads.
“And you think then we’ll be all right and be happy.”
“I know we will. You don’t have to be afraid. I’ve known lots of people
that have done it.”
“So have I,” said the girl. “And afterward they were all so happy.”
“Well,” the man said, “if you don’t want to you don’t have to. I wouldn’t
have you do it if you didn’t want to. But I know it’s perfectly simple.”

The dialogue in “Hills Like White Elephants” is caught between intent, half-heartedness, and defense. The couple tries to press on with their individual position while already being aware of the other’s will and need:

“I think it’s the best thing to do. But I don’t want you to do it if you
don’t really want to.”
“And if I do it you’ll be happy and things will be like they were and
you’ll love me?”
“I love you now. You know I love you.”
“I know. But if I do it, then it will be nice again if I say things are like
white elephants, and you’ll like it?”
“I’ll love it. I love it now but I just can’t think about it. You know how I
get when I worry.”
“If I do it you won’t ever worry?”
“I won’t worry about that because it’s perfectly simple.”
“Then I’ll do it. Because I don’t care about me.”
“What do you mean?”
” I don’t care about me.”
“Well, I care about you.”
“Oh, yes. But I don’t care about me. And I’ll do it and then everything
will be fine.”
” I don’t want you to do it if you feel that way.”

Here, both players shift the responsibility of the act to the other, and seek a kind of control through that shifting. In Chef, the corresponding section reads as follows. In Singh’s composition, questions asked are being answered with questions : a more clear demonstration of responsibility being pushed or ducked away from:

“What if the picture isn’t right?”
“It will be alright.”
“Are you sure?”
“Have I ever lied to you?”
“But how can one be sure?”
“Because if it isn’t alright then we must find out a way to fix it. Don’t you want it to be alright?”
“But what if it is a girl?”
“Of course it will be a boy.”
“You don’t like girls?”
“I like you,” the man said. “I go to work every morning because I like you. Have I done anything to show you I don’t like you?”
“I know you like me. But would you stop liking me if I don’t get this thing done?”
“You don’t go to the lady-doctor, nothing will change between us. I assure you. But, it will make me unhappy.”

hemingway-e1568254410986
Ernest Hemingway

In both stories, it is warm weather while something big and imposing is found as a part of the scenery. In Hemingway’s story, it is the mountains that lie across a field and a river, as they are seen from above an intersection of trees. In Chef, the left end of the station is cluttered with “a pile of dismantled army vehicles and a badly damaged MIG-21 fighter plane with only one wing” (81).

This episode of 40 minutes has no bearing on Chef‘s bigger concerns. Unless it was to force an inter-textual conference with Ernest Hemingway’s short story, there can be no other perceivable reason why Jaspreet Singh took four pages over this redundant set piece.

Shelling Demons: Kaviru Samarawickrama’s “Walking in Blind”

Kaviru Samarawickrama’s Walking in Blind demonstrates an individual’s attempt at working-through an emotionally-shattering and traumatic past, while attempting reconciliation between that past and the present. It is arranged in four movement, which loosely represent a transition in progress: one that begins with acute trauma – where, the persona is struggling with her surroundings – and gradually builds up through a resurrection of the self. The palpable linearity of this progressive track – the sense of moving forward towards a definite, albeit positive, end – makes the line up a bit tedious and predictable. But, perhaps, from an authorial perspective – and given the deeply psychological preoccupation of the poetry body – this gradual build is both a demonstration and a protest.

43897522._SX318_Almost all poems in Walking in Blind are personal, and stem from a sense of displacement and emotional numbing. The poetry can be proposed to capture a three-part engagement where the persona and her past are at play: one, an engagement with the self, which is often compounded by the second, a negotiation with the world that surrounds her, and a third – an intense externalization against the memory of an ‘ousted other’: a former lover who is also the author of trauma and breakdown. Featured in some of the more intense, emotionally-charged pieces, this ‘ousted other’ becomes the departure point in a journey of self-recovery and retrieval of displaced confidence and esteem. This journey of reawakening requires atonement and working-through. On the whole, the poetry becomes both the act and the product of that ongoing process of working-through: the externalization and revision through which the persona/poet attempts to reconcile her past with the present/future. .

The ex-lover often occupies a center-to-margin space, but immediately and unequivocally becomes the navel of gravity. He is often projected as a breeder of insecurity and self-loathing and an agent who undermines the narrator’s body and person. In a poem (“Girls Never Stop Play Dress Up”) that builds up as a negotiation with the self and the surrounding (the home, the mother and so on), the lover makes a sudden, brief appearance and tilts the lens-focus in his direction. As the one who fails to understand the narrator – the one who lacks empathy or the effort – he offsets and upsets the symmetry of the piece. In another poem,(“Home is Where the Heart Is”), he is the insidious presence who irks the conscience of the narrator – a player and comforter of women other than her; and who is insinuated as having a duplicitous role. In “You Can’t Tell Anymore”, he is pictured in a bar discussing other girls with his friends. Subtle ploys such as where the narrator refers to her lover’s preference for cuss-play while at the same time being inapt in appreciating her love of colour are crucial as subtle moral judgments of the ‘ousted other’. In “Innocence”, the depth of antipathy is dramatized in the following words:

He suffocated me.
He looked down on me and said you are nothing.
He took advantage of what I didn’t know…
… While I sat there as tears fled down and hit the floor
I secretly bled inside from the sharpness of his words. (50).

This, perhaps, is one of the most powerful protests – charged with expiring energy against emotional betrayal and humiliation: a ballast emerging from a voice regained, and a confidence restored.

0_wT_njW5tAlUpIzsT
Kay Adams

Filled with references to dressing up, lipstick, rooms, toys, mirrors, Kaviru uses all that is on the surface ephemeral and “child-like” to build a poetry body that at times digs deep into our own consciences and convictions. The same hand trains a line of thought that reflect on (or, on what ought to be) the purpose and end of life:

In life, the purpose to live isn’t to be protected
But to be the saviour to the ones you love.
And times will appear when you cannot save others,
When your hands are left with no weapons.(90)

But, from such pensive and meditative philosophizing, Kaviru snaps into bouts of anger, frustration, and confusion in poems like “Dug Deeper, Myself”. “Sometimes I wonder why I pretend to be strong and hide my tears,” she writes:

Sometimes I wonder if my burning words of anger
Would hurt if I blurted them out at people who don’t like me
Though at night around 2 o’clock i wish to escape and be free (69)

In reading Kaviru Samarawickrama, a concern for caution was the undeniably prosaic quality of her work: her writing, quite frequently, being more prose-like than poetic. But, in the context of the overall work, and with the knowledge that Kaviru has an influential open-mic background, this is a premise that I wish not to follow through. In addition, the emergence from trauma and shattering experience and their literary representation cannot (and should not) be reduced within a conventional poetic.

16582012
Kaviru Samarawickrama

Two of the few reviews to date on Walking in Blind were carried by OnlineBookClub.org featuring a Sun_shi_nii and a psychopathycathy. They both give Kaviru 3 stars on a scale of 4 (75% is a good score for any poet), and hails her for taking “readers into a world of in-depth grief where a girl tries all the best she could to show to the world how strong she really is” (Sun_shi_nii) and for provoking in depth thought on depression from psychological and sociological perspectives (psychopathycathy). Sun_Shi_nii endorses the latter assessment by agreeing Kaviru’s poetry to be provocative of “melancholy, depression, and anxiety” yet being “thoughtful and sweet”. My personal feeling (and, perhaps, I may be wrong) was that these reviewers use words such as ‘melancholy’, ‘depression’, and ‘anxiety’, in a loose sense, as we do over tea: a usage born out of nostalgia for the GCE Literature classroom. The use of such terminology can, at one level, be counter-productive as they define and limit the poet and the writing to a convenient capsule – a freezing that would serve ill the journey Kaviru Samarawickrama attempts to draw attention to.

What is memorable in Walking in Blind is the energy of revival and the process of working-through of overcoming past trauma. The work has cathartic pretensions and deeply-moving, powerful moments of a varied pitch and throw.

The Sri Lankan Concern in Michelle de Kretser’s “The Life to Come”

The Life to Come (2017), to date, is arguably the best novel Michelle de Kretser has written. Consisting of five narratives that interact with one another through shared threads, The Life to Come is concerned with the lives of a group of Sydneysiders: persons who cross one another’s lives, and others yet who play marginal roles or make occasional appearances. It is a well-thought through, intricately-crafted work with a social concern, psychological depth, and – at times – a philosophical preoccupation.

unnamedIn addition to its being anchored in suburban Sydney, the blurb of The Life to Come promises us settings in Sri Lanka and Paris. As such, the third part of the novel, ‘The Museum of Romantic Life’, is set in Paris where the writer Pippa Reynolds – in many aspects, the closest we find in the book to an overlapping central character across narratives – spends time authoring a book. Where Sri Lanka is concerned, there are two socio-political references to the island nation – initially, in the second section, ‘Ashfield Tamil’, and in the novel’s concluding ‘Olly Faithful’. In Ashfield Tamil, the central thread is preoccupied with two men of Sri Lankan lineage – one her grocer, and the other, her lover – who become to Cassie, a PhD student, two overwhelming presences, if for a fleeting moment, in her life. The grocer, a onetime Tamil postmaster from Jaffna, runs a typical ‘Sri Lankan style’ shop in Ashfield from which Cassie purchases to make ‘authentic’ dishes for her partner Ashoka (Ash). Of Sinhalese parentage, Ashoka Fernando has very little ‘authenticity’ about him as a Sri Lankan. Having been largely brought up outside of Sri Lanka, except for a five year spell where he was educated in a Colombo International school, Ash carries but a fragmented memory of his Sri Lankan childhood. Cassie, an Australian woman whose education includes theory on identity and displacement brings within the same reference frame the ‘Ashfield Tamil’ and Ash the boyfriend, who are otherwise divided by ethnic and politico-historical circumstances.

The ‘Ashfield Tamil’ section ends with a confessional note written by Ash, in which he refers to the 1977 anti-Tamil riots in Sri Lanka (pp. 79-87). As a child who had been sent to spend a few days in Anuradhapura with his physician father, Ash becomes a secondary witness of this (largely under-represented) organized attack on the ethnic Tamils of Sri Lanka. Through proxy and insinuation, Ash learns of acts of arson, pillaging of Tamil property, killing and so on – which includes the death of a deformed boy whom, during Ashoka’s drives to the father’s office, he had seen selling lottery tickets on the roadside.

The ‘Ashfield Tamil’ section, in certain ways, is predictable and cliched. The Tamil grocer’s being from Ashfield to dramatically correspond with Ashoka’s Caucasian-savvy abridgment notwithstanding, the narrative exposes several other cavities that take away from its strength. The fact that Ashoka has a suppressed ‘Sri Lankan violence tale’ to tell – and that that story will be told in short – is already a foregone conclusion. When the 1977 pogrom is presented, the imagery and the characterizations feed off overused descriptions of the violence. For example, the reference to the south-bound Jaffna-Colombo train being attacked by mobs at Anuradhapura station is an exhausted and hacked set-piece. Ashoka’s coincidentally being in Anuradhapura to witness the violence  is as forced as his father’s hurried send off of the son to Colombo (in the care of a hospital clerk) a day after the riots. In a passage which can be best understood as being dictated by de Kretser’s need to spell out the actual violence, Ashoka’s father makes the son travel in the train – a relatively uncertain option in the context of things. Here, young Ashoka’s travel companion reveals him the brutal murders carried out by the mob the previous day in barbaric detail (84-86).

4217
Michelle de Kretser

In contrast to Ashoka’s brief appearance and his retrospective account, the story of Bunty and Christabel in ‘Olly Faithful’ presents a powerful, socially-penetrating, psychologically-rich rendition of modern day companionship, ageing, and isolation. With Sri Lankan roots, Bunty and Christabel first meet as neighbours and school fellows in immediate post-independence Ceylon. Alfrieda ‘Bunty’ Sedgwick is fourteen, and Christabel is twelve. The story is narrated through Christabel’s perspective, and the early passages have to do with post-independence complexities of the island nation which, for 450 years, had been ruled by European colonialists. The prospects of the flag-bearers of the colonial rule begin to gradually splinter in the face of new nationalism. The 1950s’ exodus of Burghers and other established families of Colombo’s classed English-speaking milieu results in a growing isolation in Christabel’s life. The Sedgwicks, too, leave – but, Christabel’s father decides to ‘continue’: a dogged decision amidst growing social and cultural alienation. After his death, the only daughter is pushed to a hand-to-mouth existence until – out of the blue – Bunty writes to her from Australia, inviting Christabel to move in with her.

The story of Christabel in Sydney is dividable into two sections – her life with Bunty, and the connection she develops with Pippa Reynolds, the writer who lives in the partitioned other half of the house. Overall, ‘Olly Faithful’ is a complex section to write, and de Kretser’s close engagement with the thinking that levers its powerful execution is commendable. However, the narrative provides a bleak and obscure timeline which, at times, challenges the general shape of the narrative flow. Incidents and episodes – from innocuous encounters to memorable exchanges – pack into a narrative frame that is internally confused of time and space.

pettah-street-scene-aerial-tram-colombo-ceylon-sri-lanka-c1950s-by-ceylon-pictorials
Colombo’s Pettah in the 1950s

If at all, de Kretser gives only a few approximations which, in the long run, mean very little. For instance, adjacent to the passage where Christabel is introduced to the reader as a twelve year old (p.274) a reference is made to her father’s lecture on ‘The Romantic Imagination’ being interrupted by Sinhala nationalist students who demand “Sinhala Only!” (p. 277). In spite of its presence among nationalist lobbies, the Sinhala-Only demand became a political slogan only during the run up to the 1956 general election. Taking a cue, this encourages us to situate Christabel’s birth between the mid-1940s and 1949. This, in turn, corresponds with her being in her mid-60s, when the narrative comes to its end in Sydney, presumably in the late-90s or early-2000s. Similarly, Christabel’s arrival in Sydney – in her mid-30s – can be dated to have taken place between 1974 and 79. In one of her early picnics among Sydney friends, someone makes a reference to Sri Lanka’s having been called “Ceylon until 1972” (p.290). The warped timeline frustrates a reader intending to map the social and political indicators on which Christabel’s childhood experiences are hinged. This, in a context where the post-colonial environment, its proponents and dissenters are a central discussion space in Sri Lankan narratives; and, indeed, narratives of a postcolonial bearing.

An interesting contrast can be found in de Kretser’s well-crafted maps of Sydney (and, for that matter, Paris) and character-less references to Sri Lanka’s Anuradhapura and Colombo. The former is complete with classifications of suburbs, street details, demographic specifications, while not a single street, place, or suburb is captured in the Sri Lankan digression. Other than the not-very-original reference of Christabel’s being employed in a Cinnamon Gardens speech and drama school, the geography of her childhood and youth is more or less a complete blank.

නිදහස් වූවන් සහ ඒ ගැන ලියූ උන්: දෙවන කැරැල්ලේ විත්තිකරුවන් එයින් වසර තිහකට පසුව.

88-90 භීෂණ සමය විමර්ශණය කිරීමේදී අපට හමුවන මුඛ්‍ය කෘතීන් කිහිපයක්ම ඇත. මේ ඇතැම් ඒවා ජනප්‍රිය ධාරාවේ පරිශීලනය වන අතර ඇතැම් අනෙක් කෘතීන් පර්යේෂණ හා ශාස්ත්‍රීය අංශවල වැඩියෙන් භාවිතයට ගැනෙන, පුස්තකාල හා ක්ෂේත්‍රය පිලිබඳ විශේෂ අවධානයක් ඇති අය අතර වැඩියෙන් ගැවසෙන පොතපත වේ.  ඒ.සී අලස්, සී. ඒ චන්ද්‍රප්‍රේම සහ රොහාන් ගුණරත්න තිදෙනා විසින් 1990-1991 අතර දී ලියා පලකල “කැරැල්ලේ අභ්‍යන්තර කතාව” කියවෙන බවට ඔවුන් විසින්ම සඳහන් කරන කෘති තුන මෙයින් මූලික වන අතර 1987-90 සන්නද්ධ අරගලය පිලිබඳ ඕනෑම පර්යේෂණයක ග්‍රන්ථාවලියේ නිරතුරුව සඳහන් වන්නේය. ඒ අනුපිලිවෙලින් The JVP 1969-1989 (ජවිපෙ 1969-1989), Sri Lanka: The Years of Terror. The JVP Insurrection 1987-1989 (ශ්‍රී ලංකාව: භීෂණයේ වර්ෂයන්. 1987-1987 ජවිපෙ කැරැල්ල) සහ Sri Lanka. A Lost Revolution? The Inside Story of the JVP (ශ්‍රී ලංකාව. පරාජිත කැරැල්ලක්? ජවිපෙහි අභ්‍යන්තරික කතා පුවත) නම්වන මෙම කෘතීන් දැඩි රාජ්‍ය-හිතෛෂීබවකින් ලියවී ඇති අතර, රාජ්‍යය සාධාරණීකරණය කරන, වින්දිත හා අගතියට පත් පාර්ශවය නියෝජනය කිරීමට අපොහොසත්වන, සහ එවැනි නියෝජනයක් ගැන නොසිතන පඨිතයක් නිර්මාණය කරන ලෙස අප විසින් හඳුනාගනු ලබයි. ඒවා විසින් එකිනෙකා උද්දීපනය කරනු ලැබීමත්, අන්‍යෝන්‍ය රැඳියාවක් දැක්වීමත් විශේෂයෙන් පෙනී යයි.

අලස් නොසලකා හරින්නේ නම්, අවම වශයෙන් චන්ද්‍රප්‍රේම හා ගුණරත්න යන දෙදෙනාටම වධකාගාර, රාජ්‍ය මර්ධනය හා රාජ්‍යය විසින් සපයා ගන්නා “අභ්‍යන්තර විස්තර” දැනගැනීමේ මාර්ග හා කවුළු තිබුනු බව ඔවුන් තම ලේඛනයන් ඉදිරිපත් කරන ආකාරයෙන් පැහැදිලිය. ඇතැම් වධකාගාර විස්තර, ජවිපෙ ඉදිරිපෙල හා දෙවනපෙල ක්‍රියාකාරිකයින් අත්අඩංගුවට පත් ආකාරයන්, ඔවුන් මරා දැමුනු ආකාරයන්, ඔවුන් මරණ මංචකයේදී දැක්වූ ප්‍රතිචාරයන් ආදී සංවේදී මෙන්ම රහසිගත තොරතුරු මොවුන් ප්‍රාථමික හෝ ද්වීතියික මට්ටමින් ගවේෂණය කර ඇති බව හඟවයි/හැඟවේ. එනමුත් ඔවුන්ගේ කරුනු ඉදිරිපත් කිරීමේදී කිසිදු අවස්ථාවක මෙම ඝාතනවලට අණදුන් අය හෝ ඝාතකාගාර පවත්වාගෙන ගිය අය පිලිබඳ හෙලිකිරීම් සිදුවන්නේ නැත. කරුනු ගවේෂිත අවස්ථාවක, විස්තර තමා සතු තත්වයක් යටතේ වුවත්, පාර්ශවීය ලෙස තම කතාපුවත ඉදිරිපත් කරමින්, රාජ්‍යයත්, රාජ්‍ය භීෂණයත් ආරක්ෂාවන ආකාරයට “ජවිපෙ භීෂණයේ අභයන්තර කතන්දරය” ලිවීමට ඔවුන් සවිඥානිකවී ඇත. ඒ සඳහා අනුග්‍රහය මෙන්ම අවසරය ද ඔවුන්ට ලැබී ඇත.

Ck6GiF8WUAA2iyY90 මුල කාලයේදීම ලියවෙන්නට ඇතැයි සැලකිය හැකි, 1995 දී පිටපත සම්පූර්ණ කෙරුනු, 1998 දී මුද්‍රණයක් ලෙස පිටවුනු ප්‍රින්ස් ගුණසේකරගේ A Lost Generation. Sri Lanka in Crisis. The Untold Story (අහිමිවුනු පරපුරක්. අර්බුදයක නිමග්න ශ්‍රී ලංකාව. නොකියූ පුවත) ඉහතින් සඳහන් රාජ්‍ය-හිතෛෂී ත්‍රිත්වයට විකල්ප ප්‍රවේශයක් ගන්නා, ඒවාහි එන ඇතැම් කරුනු ඛණ්ඩනය කරන්නට යෙදෙන එකකි. රාජ්‍ය මර්ධනයෙන් බේරී ලන්ඩනයට පලා යන ගුණසේකර තම පිටු 778ක කෘතිය පුරාවට ප්‍රශ්ණකර සිටින්නේ 1977-87 දශකය තුල රාජ්‍යයේ ක්‍රියාකාරිත්වයත්, ජවිපෙ දෙවැනි කැරැල්ලට මාර්ගය විවෘත කරදෙමින් ඒකාධිපතිත්වයකට හා අධිපතිවාදයකට රට යොමුකල (එසේ කල බවට ගුණසේකර තර්ක කරන) ජේ. ආර් ජයවර්ධන පාලනයත්ය. 77-87 දේශපාලන සන්දර්භය තුල 71 කැරැල්ලෙන් පසුව ජවිපෙ ස්ථානගතවන ආකාරයත්, ඔවුන් 1976-83 අතර දක්වන වෙස්ට්මින්ස්ටර් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමයට ඇති නැඹුරුවත්, 1983න් පසුව ක්‍රමයෙන් සෝදාපාලුවට යන සිවිල් අවකාශය තුල විකල්පමතධාරීන්ගේ හැසිරීමත් ආදී ධාරා කිහිපයක් ආශ්‍රය කරගනිමින් ගුණසේකර තම කරුනු දැක්වීම සිදුකරයි. කෘතියේ අවසාන පරිච්ඡේද ගණනාවක්ම වෙන්වන්නේ භීෂණ සමයේ සිදුවුනු මානව හිමිකම් උල්ලංඝනයන්, ඒවාට රුකුල් දුන් අය, එම අවස්ථාවන්හිදි නිලලත් හා නිලනොලත් අවිගත් පිරිස් කටයුතු කල හා ඔවුන් මෙහෙයවුනු ආකාරයත් ගැන විවරණයන් වෙනුවෙනි. අතුරුදහන්වුනු පිරිස් මෙන්ම හමුදා හා පොලිසී විසින් බලහත්කාරයෙන් පැහැරගෙන අත්අඩංගුවේ රඳවා සිටි පිරිස් වෙනුවෙන් ගුණසේකර මූලික වී පවත්වාගෙන ගිය මානව හිමිකම් කේන්ද්‍රය ගැන තොරතුරු මෙන්ම තම සහෘද නීතීඥවරුන් ලෙස “නාදුනන ඝාතකයින්” අතින් මරුමුවට පත්වූ චරිත ලංකාපුර, කාංචන අබේපාල මෙන්ම පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිට රෝහල්ගත කිරීමේදී මියගිය නීතීඥ විජේදාස ලියනාරච්චි ගැනද “අභ්‍යන්තර තොරතුරු” ඔහු ඉදිරිපත් කරයි. එම ප්‍රචණ්ඩ මිනීමැරුම් විවේචනය කරයි. ගුණසේකරගේ කෘතියේ විශේෂත්වය වන්නේ ඔහු අවබෝධයට ගන්නා මූලාශ්‍රයන් හා කතෘ-කර්මකාදීන් සමාජයට නිරාවරණය කිරීමට ඔහු දක්වන සක්‍රීය උනන්දුවයි. උදාහරණයක් ලෙස රිචර්ඩ් ද සොයිසා ඝාතන කල්ලිය මෙහෙයවූවා යැයි සැකකෙරෙන රොනී ගුණසිංහ පොලිස් අධිකාරීවරයා රිචර්ඩ් පැහැරගැනීමේ සැලසුම සම්බන්ධව රංජන් විජේරත්න අමාත්‍යවරයා හා කර තිබුනු සංවාදයක් අමාත්‍යවරයා තමාට කී ආකාරයෙන් ගුණසේකර තම කෘතියේ ගෙනහැර දක්වයි. ජවිපෙ සම්බන්ධව යම් ලිහිල් බවක් ඔහු දැක්වූවත්, පක්ෂයක් ලෙස එහි අඩුපාඩු විචාරයට භාජනය කරමින් අදහස් පලකරයි.

prins-gunasekara
ප්‍රින්ස් ගුණසේකර 

භීෂණ සමයේ ක්‍රියාකාරකම් සම්බන්ධ සාහිත්‍යය ඉදිරියට එන්නේ 90 දශකයේ අග හා 2000 දශකය තුලිනුයි. ජවිපෙ මර්ධනයට පසුකලෙක සම්පත්දායකුද වුනු රංජිත් පීරිස් ද ඇතුළු වෙනත් ජනමාධ්‍යවේදීන් හා ගවේෂක ලේඛකයින්ද දායකවුනු විෂමජාතී සාහිත්‍යයක් මේ තුලින් බිහිවී ඇති අතර එය අදටත් ඉදිරියට වර්ධනය වන්නකි. එම පඨිතයට දායකවූවන් සිරිමල් විජේසිංහ වැන්නන්ගේ සිට ප්‍රසන්න සංජීව තෙන්නකෝන් වැනි පරාසයක විහිදී සිටී. අනෙත් අතට මෙම අක්ෂය Journalists for Democracy in Sri Lanka ( ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය වෙනුවෙන් මාධ්‍යවේදියෝ – JDS) වැනි සාමූහිකයන්ගේ සිට ලොව සියලු ජනිතයන් හා ජනනයන් සරල මනෝවිශ්ලේෂණයට භාජනය කරන වෙබ් රචකයන් දක්වා පරාසයක් පුරාද පැතිරී පවතී. මේ අතරට ධර්මන් වික්‍රමරත්න වැනි පුවත්පත් අතිරේක තුලින් ජවිපෙ මර්ධනය ගැන ලිපි සැපයූ, වඩාත් මෑතකදී ඒ සියල්ල වෙළුම් දෙකකින් යුතු කෘතියක් බවටද පත් කර, එතැනින් ද නොනැවතී කොම්රඩ් ලයනල් (2019) නමින් ලයනල් රණසිංහ සම්බන්ධ කෘතියක්ද ජනගත කල “ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදීන්” ද සිටී.

මේ සියලු දෙනා අතරට යෝජනා කල හැකි රෝහිත මුණසිංහ හා අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ යන නාමයන් දෙකද මෙම රචනාවට ඉතා වැදගත් ය. මුණසිංහ විසින් රචිත 2000 වර්ෂයේදී පලකෙරුනු එලියකන්ද වධ කඳවුර කෘතිය ජවිපෙ දෙවනි කැරැල්ල සම්බන්ධව එක්තරා සන්ධිස්ථානයක් බඳු කෘතියකි. විප්‍රවාසීව වෙසෙමින් ලියවුනු මෙය භිෂණ සමයේ වධකාගාර අත්දැකීම් ග්‍රහණය කරගන්නා, ජීවිතය නිරුපද්‍රිතව රැකගැනීමට සමත්වූ වින්දිත වාචකයක් වන අතර සම්පූර්ණ පොතක් ලෙස පලවුනු සාක්ෂි හා ස්මරණ සටහනකි. මාස 8ක කඳවුරු ජීවිතයෙන් මාස 2ක් මාතර බ්‍රවුන්ස් හිල් හෙවත් එලියකන්දේ ගෙවූ මුණසිංහ තම කෘතියට එක්කරන්නේ සිංහ රෙජිමේන්තුවේ තුන්වන බලකාය හා ලංකා කාලතුවක්කු බලකාය යටතේ පවත්වාගෙන ගිය රහස් වධකඳවුරේ ඔහු ප්‍රත්‍යක්ෂ ලෙස අත්දුටු යථාර්ථයයි. 1989 නොවැම්බර් මස 14 වන දින තම නිවසේ සිටියදී ගේ වටලා තමා පැහැරගන්නා තැන සිට 1990 සැප්තැම්බර් පමණ ඔහු ලබන කොන්දේසි සහිත නිදහස අවස්ථවේදී රහසිගතව රටින් පිටුවහල්වන අවස්ථාව දක්වා සිද්ධීන් ඔහු ගෙනහැර දක්වන්නේ එම සිද්ධීන්වලට මුහුන දී දස වසක් ගෙවුනු අවස්ථාවකදීයි. අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ එදා එම එලියකන්ද කඳවුරේ සිටි තවත් රැඳෙවියෙක් ය. ඔහු තමාගේ වධකාගාර අත්දැකීම්ද අඩංගු සවයංචරිතාපදානමය-නවකතාවක් කේ-පොයින්ට් නමින් 2018 දී රචනා කරයි. මෙම කෘතිය රචනා කරමින් ජයසිංහ පවසා සිටින්නේ එම කාර්යයට අවුරුදු තිහක්ම ගතවීම පිලිබඳව තමා සතුටුවන බවත්, එදා සිදුවුනු දේ හා එයට පාත්‍ර වර්ගයා ඒ බිහිසුනු මොහොත තුල ස්ථානගතවීම ගැන වඩාත් තුලනාත්මක හා පරිනත කියවිමක් ඔහුට අද තිබෙන බවත්ය. කෘතියට පෙරවදනක් ලෙස මෙම අදහස් දක්වන ඔහු කියා සිටින්නේ “වධක” හා “වින්දිත” යන සෘජු බෙදීමෙන් ඔබ්බ්ට ගිය කියවීමකදී මේ සියලු දෙනාම එක්තරා මොහොතකදී, රටේ එදා පැවති අසාමාන්‍ය හා විපරිත තත්වයන් යටතේ දෙපාර්ශවයකට බෙදීගිය “වින්දිත සමූහයක්ම” පමණක් බවයි.

new-web-Recovered-11
අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ

2009 වසරෙන් පසුව, පශ්චාත්-යුධ වාතාවරණය හරහා ඉදිරියට ඇදී එන ප්‍රධාන දේශපාලන බලවේග හා ප්‍රධාන නැඹුරුතා දෙකක් ශ්‍රී ලංකාවේ දැකිය හැකිය. ඉන් වඩා ප්‍රබල කඳවුර සිංහල-බෞද්ධ සේසතක් ඔසවා සිටින අතර බලය ඒකරාශී වූ කේන්ද්‍රගත පාලනයකට බර තබන භාවිතයක් සාධනය කොට ඇති, ජාතික සටන්පාඨ වලින් ඔප වැටුනු දේශීයත්ව ප්‍රස්තුතය නිතරම මෙනෙහි කරන එකකි. මෙහි දෙවන කඳවුර නිතරම බලය බෙදාහැරීම හා බෙදාගැනීම ඇගයුම් කරන, ලිබරල්-ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී නැමියාවක් එලිපිටම රඟ දක්වන, බහු-ජාතික, බහු-ආගමික විවිධත්වය තම ප්‍රතිපත්ති තුලට ගෙන එන කඳවුරයි. 2019 වසරේ නොවැම්බර් මස පැවැත්වුනු ජනාධිපතිවරණය තෙක් ආ මාවතේ සහ එයින් පසු තත්වය සැලකිල්ලට ගැනීමේදී මෙම රචනයට මුල් වුනු ඇතැම් චරිත තත්කාලීන දේශපාලන ශ්‍රේඪියේ ස්ථානගත වන ආකාරය හා ඔවුන් අද ශක්තිය දෙන ආස්ථානයන් ගැන විමසීමද එක්තරා අතකින් කාලෝචිත යැයි සිතේ.

din-09-02-pg04-R1
පශ්චාත්-යුධ ලංකාවේ වඩාත් පැහැදිලිව මතුවී තිබෙන බල ප්‍රවාහ දෙක අතර නිම්නය

මැතිවරණ සමයට ආසන්න ඉසව්වේදී මාධ්‍ය තුල තම ක්‍රියාකාරිත්වය, ප්‍රවර්ධනය කල අදහස් ආදිය සැලකීමේදී ඉහත සඳහන් කෙරුනු අය අතරින් රෝහිත මුණසිංහ (එදා හිටපු-ජවිපෙ), ධර්මන් වික්‍රමරත්න (ජවිපෙ අගතිය පුවත්පතට ගෙනා, ශ්‍රීලනිප නැඹුරුවක් තිබුනා යැයි යෝජනා කල හැකි), සී.ඒ චන්ද්‍රප්‍රේම (එදා රාජ්‍ය-හිතෛෂී – එජාප) වැන්නන් එක අක්ෂයකට – එනම්, ජාතිකවාදී අක්ෂයට – අද රැස්වී ඇති බවක් දැකිය හැකිය. ඔවුන්ගෙ එදා-මෙදා තුර තිබෙන්නට ඇති මතවාදයන් හා සැකසංකා දුරුවී, දුරස්ථභාවයන් වියැකී එකම වේදිකාවක “දැඩි විනයගත පාලනයක්” පොරොන්දුවන මැතිවරණ පත්‍රිකාව වටා ඔවුන් රැස්වුනා සේය.   මැතිවරණ සමයේදී සක්‍රීයව තම ෆේස්බුක් පිටුව යොදාගත් වික්‍රමරත්න ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ සහ එක්සත් ජාතික පක්ෂය යන කඳවුරු දෙකටම අගතිදායක පුවත් බෙදාහදාගත්තේ එදා “ජවිපෙ වෙනුවෙන් විත්තියක්” ලෙස අප පිලිගන්නට යෙදුනු පුවත් ලිපිම නැවත නැවත බෙදාගනිමිනි. බල ආකෘතිය සලකන්නේ නම් මෙතනදි වඩා ඒකාකාරී බවක් පෙන්වන්නේ චන්ද්‍රප්‍රේමය. මිලිටරිවාදී යැයි ද දැඩි පාලනයක් යැයිද සාමාන්‍ය විඥානයේ චිත්‍රණය වන ක්‍රමය සමග ඔහු නිරතුරුව සිටින බවක් පෙනේ. මැතිවරණයෙන් පසුව අනුප්‍රාප්තික බල ව්‍යුහය විසින් ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ජිනීවා නිත්‍ය නියෝජනය ලෙස නම් කෙරුනේද චන්ද්‍රප්‍රේමය. මුණසිංහ මෙහිදී නියෝජනය කරන්නේ ඔහුගේ පරපුරේ ලිහිල් වාමාංශය නොහොත් 80-දශකයේ ජවිපෙට හිතෛෂී වුනු ජවයේ නෂ්ඨාවශේෂයයි. මෙහිදී “ලිහිල්” යන අර්ථනිරූපනයට යොදාගන්නේ න්‍යායට වඩා භාවිතයෙන් සහ සාමාන්‍ය යුක්තිය-අයුක්තිය පිලිබඳ සංවාදයෙන් තම කාඩර්කාරබව සකසාගත් පක්ෂයේ යටි තලයයි.  අජිත් පැරකුම් ජයසිංහගේ නියෝජනය හා භූමිකාව එදා-මෙදාතුර ලිබරල් ධාරාව දෙසට ඇදී ගිය එකකි. මානව හිමිකම්, සමාජ අයිතිවාසිකම්,  බහුජන අයිතිවාසිකම් වැනි ධාරා හරහා නූතනත්වය හා සබැඳි පථයක ගමන්කරන ඔහු සිවිල් ක්‍රියාකාරිකයෙකු ලෙස සාධනීය වැඩකොටසක් තම මාධ්‍ය භාවිතය හරහා කර ඇතැයි යෝජනා කල හැක. පලමු පරපුරේ බ්ලොග්කරුවෙකු ලෙසත් සමාජ විචාරකයෙකු ලෙසත් පසුගිය දශකයකට වැඩි කාලයක ඔහු නියුක්ත වුනු දේශපාලන මැදිහත්වීමේ පදනම මෙයයි.

ප්‍රශ්ණයක් ලෙස නගා ප්‍රශ්ණාර්ථයක් ලෙස ඉතිරිකල හැක්කක් වන්නේ ප්‍රින්ස් ගුණසේකර අද ජීවත්ව සිටියා නම් ඔහු යෝජනා කරන පාර්ශවය කුමක් විය හැකිව තිබුනේද යන්නයි.

 

 

ලියනගේ අමරකීර්තිගේ “රතු ඉරි අඳින අත”: ඉරෙහි නැමියාව ගැන.

5e047b59aa0dc_Untitled-1-Recovered-Recovered-Recovered-Recoveredඅටවක පුත්තු, කුරුලු හදවත හා අහම්බකාරක හරහා ලියනගේ අමරකීර්තිගේ නවකතාකරු දිවිය හදුනාගෙන සිටි මම ඔහුගේ නවකතා ශ්‍රෙඪියේ පස්වැන්න වන රතු ඉරි අඳින අත (2019) ද ඉකුත් දා කියවීමි. වේගයෙන් කියවාගෙන යා හැකි, පේජ්-ටර්නර් පන්නයේ හුරුවක් ඇති, පාඨක උනන්දුව ඉතා පහසුවෙන් කතාව තුල රඳවාගන්නට සමත් මෙම කෘතිය කුතුහලය, ත්‍රාසය, භීතිය, මානව දයාව, අනුකම්පාව ආදි භාවයන් රැසක් කැටිකොට සංස්ලේෂණය කරන්නකි. ඒ අතරම තත්කාලීන සමාජය ඉතා තියුණු ලෙස විනිවිදින සමාජ කියවීමක්ද අප ඉදිරියෙහි දිගහරින්නකි. නූතන ශ්‍රී ලාංකික සමාජ-දේශපාලන-සංස්කෘතික-මාධ්‍ය හා ඇකඩමික හැඩතල එකිනෙක හා සමපාත කරමින්, ඒවා අතර ඇති නොදුර බවත්, ඒවා එකිනෙක හා ගැටගැසෙමින්, එකිනෙක පෝෂණය කරමින්, සමාජ සාරය උරාගනිමින් පවත්වාගෙන නඩත්තුකරගෙන යන මාෆියා පන්නයේ අවකාශ සමූහයත් අමරකීර්ති තම කෘතිය හරහා මතුකර පෙන්වයි. අනෙක් කාරකයින්ගෙන් විතැන් කර එය ලඝු කර දක්වනවා නම්, රතු ඉරි අඳින අත වඩාත් ප්‍රබලව තම කාචයට හසුකරගන්නේ මේ අවසානයට කී කාරණය නොහොත් උඩුකුරු තෙරපුමකින් හැසිරෙන, විශ්වය තම අණසක යටතට බැඳ හසුරුවන දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක පෝෂක අවයවයන් ලෙස එම ව්‍යාපෘතියට රැකවරනය සපයමින් සහ එයින් ප්‍රතිපෝෂණය ලබමින් පරිවාරයේ හැසිරෙන මාධ්‍ය පතාකයින්, ව්‍යාපාරික ප්‍රජාව, ඊනියා බුද්ධිමතුන්, සංස්කෘතිය හා අධ්‍යාපනය මෙහෙයවන්නන් ආදී අක්ෂයන්ය.

ඇකඩමිය සම්බන්ධ අමරකීර්තිගේ විවේචනය ඔහුගේ එදා-මෙදාතුර නිර්මාණ මඩුල්ල විනිවිද යන්නකි. රතු ඉරි අඳින අත තුලින් එක්තරා කූඨාප්‍රාප්තියකට ගෙන එනු ලබන මෙම විවේචනය එක අතකින් අටවක පුත්තු හරහා පන්නරය ලැබූ, කුරුලු හදවත හා අහම්බකාරක හරහා වඩා අඩු ජවයකින් පවත්වාගෙන ආ පහරදීමක තාර්කික මීලඟ අවස්ථාව යැයි හදුන්වාදිය හැක. මුළු රටකම ජීවන රිද්මය තම වචන වලින් හසුරුවන, තම සමස්ත පැවැත්මම ප්‍රවාදයක් හෙවත් “ඇන්ඳීමක්” වන, හා ඒ ප්‍රවාදය මත පිහිටා සමාජයක්ම “අන්දන” මහාචාර්ය මිහිඳුකුලසූරියත් ඔහුව වඩාත් විශාල සමාජ-හැසිරවීම් ක්‍රියාදාමයක සවිඥානිකව නමුත් සියුම් ලෙස යොදවා ඇති ඉත්තෙකු ලෙස භාවිත කරන දේශපාලන හා ආර්ථික “මහත්වරුනුත්”, පොදුවේ ඇකඩමියත්, ඊනියා විදග්ධභාවයත්, දැනුම නැමැති ආයතනික සංස්ථාවත් අමරකීර්ති තම කෘතිය හරහා කම්පනයකට ලක් කරයි. රතු ඉරි අඳින අත හරහා මිනීමරු දේශපාලඥයා, පාතාලයා, කුප්‍රකට ව්‍යාපාරිකයා හා සරසවි ඇඳුරා අතර පරතරය ඉතා බිහිසුනු ලෙස හකුලුවාලීමට කටයුතු කෙරෙන අතර එය හිත හිරිවට්ටන ආකාරයේ සංකෝචනය කිරීමකි. තත්කාලීන සමාජ හා දේශපාලන ප්‍රභූ සමාජය ලෙස අප සාමාන්‍යයෙන් දකින සංඥාව ප්‍රතිවර්තනය කරමින් එම දේශපාලන ප්‍රභූ තන්ත්‍රයේ අතීත නිකම්භාවය, පාන්තික හා සමාජ පරිධිය මෙන්ම දේශපාලන බලය ස්ථාපනය කරගත් ගමනේ සැහැසි, රුදුරු, හා දැඩි බව අමරකීර්තිගෙ අවධානයට කේන්ද්‍රීයව හසුවේ.

unnamed (1)
අමරකීර්ති

රතු ඉරි අඳින අත පොදුවේ ජනප්‍රිය ධාරාවේ කෘතියක් ලෙස ඉතා උනන්දුවෙන් හා ආයාසයකින් තොරව කියවිය හැකි වුවත් අමරකීර්ති විෂය සම්බන්ධයෙන් පැවසිය යුතු වැදගත් වෙනත් යමක් ඇත. එනම්, අටවක පුත්තු තුලින් මතුවී කලින්ද සඳහන් කල කුරුලු හදවත, අහම්බකාරක හා රතු ඉරි අඳින අත හරහා එන නිර්මාණ ගමනේදී යම් හේතුවක් නිසා ලියනගේ අමරකීර්ති (එක්තරා ආකාරයකට) තල දෙකක් අතර අතරමං වී සිටින බවයි. ඔහුගේ නිර්මාණකරුවෙකු ලෙස ඇති ප්‍රභවයට හා ශක්‍යතාවයට – මෙම ප්‍රභාවත්බව කෙටිකතාකරුවෙකු ලෙස වඩා සාධනීය තැනක පවත්වා ගැනීමට අමරකීර්ති සමත් බව සිතේ – සාධාරණයක් ඉටුනොවන බවට යෝජනා කල හැකි මෙම සිරවීම විශේෂයෙන්ම දැකිය හැක්කේ ඔහු තම නවකතා වෙනුවෙන් යොදාගන්නා ආකෘතිය තුලයි. අටවක පුත්තු නොසලකා හරින්නේ නම් ඔහුගේ දෙවන හා තුන්වන කෘතිවල ඇත්තේ ජනප්‍රිය ආරට බර තැබුනු, ජනප්‍රිය පාඨකයා මූලිකවම ඉලක්ක කරගන්නවා යැයි සිතෙන, සරල හා රේඛීය ආඛ්‍යානයකින් පන්නරය ලබන නිමැවුමකි. අටවක පුත්තු හි ඇතැම් පර්යේෂණාත්මක ලක්ෂණ බැහැර කරමින් නිර්මාණය වුනු – ඔහුගේ දුර්වලතම කෘතිය ලෙස මම අදටත් දකින – කුරුලු හදවත හරහා පිවිසි කතා කීමේ ශෛලිය හරහා අමරකීර්ත් අදටත් වැඩි අවධානයක් යොදන්නේ තම කතාවට අවශ්‍ය “අවස්ථාවන් සම්පාදනය” කරගැනීමට බව නිතරම හැඟේ. සාහිත්‍යය ඉතා ගැඹුරින් ශාස්ත්‍රීයව අධ්‍යයනය කර ඇත්තෙකු නිසාත්, නිර්මාණකරුවෙකු ලෙස ඔහුගේ ඇති දක්ෂතාවය නිසාත් මෙවැනි ඇතැම් “රසබර අවස්ථා” නිර්මාණකරුවා යොදාගන්නා විවිධ මෙවලම් හා ආකෘතික ආයිත්තම් සමඟ සංස්ලේෂණය කරමින් තම කතාව ඉදිරිපත් කරන්නට ඔහු උත්සාහ දරනු පෙනේ. අහම්බකාරක තුලත් රතු ඉරි අඳින අත තුලත් මෙම සංකලනය දැකිය හැකි අතර කුරුලු හදවත හරහා ලත් බැස්ම තුලනය කරගන්නා ප්‍රවේශයක් මේ හරහා අභිමුඛ වේ.

unnamed
වෙඩිවර්ධන

නමුත් කලින් අවධාරණය කල ශාස්ත්‍රීය ශික්ෂණයත්, සාහිත්‍යය පිලිබඳ දශක ගණනාවක ඔහු කරන විමර්ෂණයත්, ලබා ඇති නිපුණතාවයත්, ඔහුගේ ඇති ප්‍රශස්ත නිර්මාණශීලීබවත් නිසාම මෙයින් ඔබ්බට යන පර්යේෂණාත්මක “යමක්” අප අමරකීර්තිගෙන් බලාපොරොත්තුද වන්නෙමු. වෙනත් ආකාරයකට පවසන්නේ නම් අමරකීර්ති තුල මා දකින්නේ පර්යේෂණාතමක බවින් යම් සාධනීය අදහසක් ඇති කරන අටවක පුත්තු හරහා යොමුව තිබුනු ගමනක් ජනප්‍රිය ධාරාවේ ආකෘතියක අවශ්‍යතා තුල සිරවුනු අවස්ථාවකි. සමකාලීන කෘති දෙකක් ලෙස 2007 දී දොරට වැඩි අටවක පුත්තු හා මංජුල වෙඩිවර්ධනගේ බත්තලංගුණ්ඩුව සලකන්නේ නම්, එදා-මෙදා තුර ගෙවුනු අවුරුදු 13ක පමණ කාලයේදී පර්යේෂණාත්මක ලෙසත්, තම ප්‍රවේශය හා ආකෘතිය සම්බන්ධයෙන් තමාටම හා තම පාඨකයාටද අභියෝග කර සිටින නිර්මාණ ශිල්පියෙකු ලෙසත් වෙඩිවර්ධන ලබා ඇති දියුණුව මගින් අමරකීර්තිව පසෙකට තල්ලු කර හරියි.

රතු ඉරි අඳින අත කියවන අවස්ථාවේදී ඊට සමාන්තරව මා කියවූ අනෙක් එක් කෘතියක් වූයේ වෙඩිවර්ධනගේ දුස්ටකමේ සවුන්දර්ය සහ රත්මලානේ තවත් කතා කෘතියයි. ආකෘතිය, වස්තු විෂය අරභයා දක්වන ප්‍රවේශය, ආඛ්‍යාණය හැසිරවීම වැනි කරුනු සැලකීමේදී බත්තලංගුණ්ඩුව, මගේ ආදරණීය යක්ෂණි වැනි කෘතින්ද, වඩාත් මෑත කාලයේදී වෙඩිවර්ධන පලකල පැරිස් වලාකුළු හා ඒ අහඹු අතීත හැන්දෑව වැනි නිර්මාණද හරහා ඉතා පුළුල්, බහුවිධ, විෂමජාතී තලයන් ගොන්නක් අතරෙන් තම නිර්මාණයන් මුවහත්කරගැනීමට වෙඩිවර්ධන සාර්ථකව සමත්වී ඇත්තා සේය. ඒ අර්ථයෙන් අමරකීර්ති යෙදෙන්නේ ඇතුලට ඈරුනු, ඇල්මාරුනු ගමනකය.

0_8i8p4eqx763Wokrsකුටීරයක් තුල, නිද්‍රාශීලී තැනක නිර්මාණ ජවය බිහිවන්නේ අඩුවෙනි. අප නිර්මාණ ලෙස සලකන කාර්යයට අවශ්‍ය ජවය කොස්මොපොලිටයානු ඝර්ෂණයකින් ලැබෙන්නකි. ක්ෂේම භූමියක් තුල යම් ආකාරයක සිරවීමකට ලක්වී සිටින, වෙනත් සියයකුත් එකක් ලේඛන කාර්යයන්ගේද නියලෙන අමරකිර්ති “නිර්මාණකරුවකු” ලෙස මද කලකට හෝ පේරාදෙණියෙන් නික්ම, මග සරමින් සිටිය යුත්තේද යන අදහසත් ඇතැම් විට නැගේ. නව්‍යවාදී සාහිත්‍යයේ අග්‍රඵලයෝ, දොස් නගමින් වුවත්, තම නිර්මාණ කරමින් රැඳී සිටියේ පැරිසියේය. ඔහුට පහරදෙන පිරිස බොහෝ අවස්ථාවන්හිදි තම ඉලක්කය කරගන්නේ අමරකීර්තිගේ සාහිත්‍යය නොවන නිසාත්, ඔහුව අගයන්නෝ නිර්ධය ලෙස එම සාහිත්‍යයම කසී සළුවෙන් දවටන නිසාත් අමරකීර්ති සාධාරණ විචාරයකට ලක්නොවීමේ හා විවේචනශීලී පහරකෑමකට නිරාවරණය නොවීමේ ඌනතාවයෙන්ද පෙලෙන්නෙකි. මේ දෙපාර්ශවයෙන්ම තරමක් ඈත්ව, නිරන්තර පහරකෑම් හමුවේ රතු ඉරි අඳිමින්, තම අත මෙහෙයවමින්, පාඨකයා සුරාතාන්තයට ගෙන යන ජනප්‍රිය ආකෘතියෙන් බැහැරව යන දිනක පර්යේෂණාත්මකව සිදුකරන ලේඛනය අමරකීර්ති නිර්මාණකරුවාට වඩාත් දියුණු තලයේදී ප්‍රතිසම්මුඛ වීමට ඉඩ ඇත.