“ඔබේ යහපත වෙනුවෙන් එය අමතක කර දමන්නද?”

මෙහිදී කිසිවෙකු එල්ලුම් ගස් යැවීමක් හෝ පීඩාවට පත්කිරීමක් සිදුවිය යුතුද නැහැ. සිදුවිය යුත්තේ කාපට් එක යටට තල්ලු කල කුණු එතනින් එලියට ගෙන ප්‍රසිද්ධියේ, සම්මත ආකාරයට බැහැර කිරීමක්. අවංකව, හෘද සාක්ෂියට එකඟව වැරදි පිලිගෙන, ඒ පැවති තත්වයට වගවෙමින්, සමාව ගතයුතු අය සිටීනම් සමාව ඉල්ලා සිටීමක්. පිිලිගත හැකි නීති රාමුවක් තුල යුක්තිය පිහිටුවීමක්.

මේ කවිය ඇතැම් විට මාත් සමඟ උසස් ‍‍පෙල සාහිත්‍යය කල අයට මතක තිබෙනන්ටත් හැකියි. දෙවන ලෝක යුද්ධයත් සමඟ ජර්මනියෙන් විප්‍රවාසීව සිට, පසු කාලෙක ලාංකික ජාතිකයෙක් හා විවාහ වී තම ජීවිතයේ ඉතිරි කාලය කොළඹ ජීවත් වුනු ඇනලීසා කැට්ස් නොහොත් ඈන් රණසිංහගේ කවියක්. යුදෙව් ජාතික ඇගේ පවුලේ (මට මතක ආකාරයට) පියා හැර අනෙක් සහෝදර-සහෝදරයන්, මව ඇතුලු සියලු දෙනා නාසි හමුදා අතින් මිය යනවා. ඇය පසුකාලීනව ලියපු කවි සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් මේ අතීතය සිහිපත් කරනවා. මම මුලින් සඳහන් කල කවියේ නම “Vivre In Peace” – “සාමයෙන් ජීවත් වීමට නම්” වගේ අදහසක්.

1_8J15TPVdbKtmmniF-euveA
ඈන් රණසිංහ

මේ කවිය දිගහැරෙන්නේ ලෝක යුද්ධ සමයේ ආර්යවාදී ජර්මානු හෙවත් නාසි පාලනය අතින් සිදුවුනු මානව විනාශය ගැන ඡායාරූප ප්‍රදර්ශනයක් ගැන පලවුනු විවෙචනයකට ප්‍රතිවිවේචනයක් ලෙසයි. ප්‍රදර්ශනය විචාරය කරන්නා අසා සිටින්නේ – “ජර්මානුවන් අතින් අපරාධයක් වුනා. ඒත් මේක හැමදාමත් මෙහෙම මඩේ දම දමා හෝදන්නට අවශ්‍ය වන්නේ ඩිප්‍රෙෂන් සමඟ අනුරාගයෙන් වෙලී සිටින්නෙකුට පමණකි” වැනි දෙයක්. කිවිඳිය මෙයට පිලිතුරු සපයමින් පවසා සිටින්නේ ඡායාරූපයකින් එහාට ගිය භීතිය, ම්ලේච්ඡත්වය, මරණය, අහිමි වීම සජීවීව තමා ඉදිරියේ මැවුනු බහු-විධිත අත්දැකීමක් නැවත නැවත ස්මරණ කිරීම වැදගත් බවත් එය ඒ භීෂණයේ ඡායාවක් පමණක්” බවයි. “ඔබේ යහපත වෙනුවෙන් එය අප අමතක කල යුතු වන්නේ ඇයි?” ඇය එතනදී විචාරකයාගෙන් අසා සිටිනවා.

අද, 2020 මැයි 18 වෙනිදා වනවිටත් සමස්ත ශ්‍රී ලාංකික දේශයම ග්‍රහණය වන ආකාරයේ පශ්චාත්-ගැටුම් වැඩසටහනකට හෝ එයට අවශ්‍ය පරිකල්පනයකට යාමට අප තවමත් අසමත්ව සිටිනවා. ලංකාවේ රාජ්‍යය ගැටුම් සම්බන්ධව දේශීය මට්ටමින් සාමාන්‍යයෙන් අනුගමනය කරන පිලිවෙල වන්නේ කාලයාට ඉඩදී බලාසීටීමේ සහ රොඩු බොඩු සියල්ල කාපට් එක යටට අතුගා දැමීමේ ක්‍රියාවලියයි. ජාත්‍යන්තරව බොහෝ විට සිදුවන්නේ කොටු පනිමින්, කොමිසම් පත්කරමින් ගෙන යන ක්‍රියාදාමයක් (මේ සම්බන්ධයෙන් ඇම්නස්ටි ඉන්ටර්නැෂනල් විසින් වාර්තාවක් පවා සම්පාදනය වී තිබෙනවා). යුද්ධයේ අවසන් කාලයේ මෙන්ම පසු-යුධ සමයේ මතුවුනු ඇතැම් සංකීර්ණතා අප ඉදිරියේ අදටත් තිබෙනවා. උතුරු ප්‍රදේශයේ ඉඩම් හා රැකියා සම්බන්ධ ගැටළුව විවිධ ස්වරූප වලින් තිබෙනවා. ඇතැම් ඉඩම් හා සම්ප්‍රදායික වගා හා ධීවර බිම් නිදහස් කරදුන්නත් එය උද්‍යෝගයකින් කරදුන් යලි පවරාදීමක් නොවේ. ඒ සඳහා දැවැන්ත අරගලයක් කරන්නට වසර 30ක යුද්ධයෙන් බැට කෑ ඒ සමාජයට සිදුවුනා. ඒ තත්වය තුලදීත් හෝටල්, නිවාඩු නිකේතන, සංචාරක කර්මාන්තය සම්බන්ධ අංශ ආදී නවීන ආර්ථිකය හා සම්බන්ධ තැන් රැසක ආධිපත්‍යය අදටත් පවතින්නේ ඒ ප්‍රදේශවල සාමාන්‍ය ජනයා අතේ නොවේ.

page_1_thumb_large
අතුරුදහන් වූවන් සඳහා යුක්තිය සොයා යන පවුල් සම්බන්ධ ක්ෂමා ආයතන වාර්තාවක් 

මේ අතර, දෙමළ ජාතික දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ ප්‍රශ්ණය යටයමින්, මතුවෙමින්, පවතිමින් තිබෙන එකක්.උතුරේ ජනතා නියෝජිතයින් මේ ගැන පසුගිය සතියේදීත් අගමැති මහින්ද හමුවී තිබුනත්, මෙය ඉතා පැරණි ප්‍රශ්ණයක විපරිත වර්තමාන අවස්ථාවයි. විවිධ පාර්ශවකරුවන් රැසක් උතුරේදීත්, දකුණේදීත් අවස්ථා ගණනාවකදී මේ සම්බන්ධව මතයක් ගොඩනගන්නට තැත් කලා. විශේෂ නිති යටතේ අත්අඩංගුවට ගෙන, පාපෝච්ඡාරණ මත සිර දඬුවම් නියම වූවන්ද ඇතුලුව සන්නද්ධ දෙමළ ව්‍යාපාරවලට සම්බන්ධ යැයි කියන තවත් 70කට නොඅඩු පිරිසක් සිරගෙවල්වල සිටින බව පැවසෙනවා. ඉතා අඩු වයසින් සිරභාරයට පත්වූ මේ ඇතැම් අය ද්වේශසහගතව සිරගත වූවන් බව විසාකේස චන්ද්‍රසේකරම් වැනි පර්යේෂකයින් කල අධ්‍යයනන් හරහා යෝජනා වෙනවා. ඒ ඇතැම් අය දැන් අවුරුදු 20 ගණනක් මෙම සිරගෙවල්වල සිටින්නේ සිවිල් යුද්ධයේ අවසන සිරභාරයට පත්වුනු සන්නද්ධ කැරලිකරුවන් ද පුනරුත්තාපනයෙන් පසුව යලි සමාජගත කෙරුනු තත්වයක් යටතේයි. මේ අතරම, යුද්ධයෙන් හා පසු-යුධ සමයේ අතුරුදහන් වුනු අය ගැන යුක්තිය අපේක්ෂාවෙන් කෙරෙන වසර ගණනක් දිග්ගැස්සුනු අරගලයක් ද රටේ පවතිනවා. මෙවැනි මතුපිට කාරනා හා බැඳුනු ව්‍යාකූල සමාජ-දේශපාලන ගැටළුවක් නොඇසූ කන් ව, ඒ ගැන අවධානයක් යොමු නොකරමින් රාජ්‍යය ඉදිරියට යන බවකි දක්නට තිබෙන්නේ.

cd615529e0194dfd855f9bbe20604251_18
යුද්ධයෙන් පසු අවධිය තුලදීද තම අයිතීන් වෙනුවෙන් අරගල කරන උතුරු වැසියන්. 

අද මැයි 18 වෙනිදා මගේ ෆේස්බුක් එකේ දෙදෙනෙක් වෙන වෙනම දමා තිබුනු පෝස්ට් දෙකක සාරාංශය පහතින් තිබෙනවා. දකුණේ ජීවත් වන පලමු කෙනා පවසන්නේ, රාජ්‍ය හමුදාව එදා නොසිටින්නට මේ රට අද අලු ගොඩක් වන්නට තිබූ බවයි. මොහුට 2009 මැයි මාසය වන විට වයස අවුරුදු 13යි. 2001 සටන් විරාම ගිවිසුම ඇතිවන අවස්ථාව වනවිට අවුරුදු 6යි. ඔහු උපත ලබන්නේ චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක ආණ්ඩු සමයේ සාකච්ඡා බිඳවැටී විමුක්ති කොටි සංවිධානය නැවත යුද්ධයට අවතීර්ණ වන වකවානුවේදීයි. දෙවන පෝස්ට් එක උතුරේ ඉපිද, එහි හැදී වැඩී, යාපනයේ උසස් අධ්‍යාපනය ලබා, ජීවිතයේ එක් අවස්ථාවකදී අත්අඩංගුවට පත්ව එහිදී වධබන්ධනයටද ලක්වුනු (එසේ වුනු බව පවසන) අද ලංකාවෙන් බැහැරව ජීවත්වන කෙනෙක්ගෙන්. ජාතිවාදී සිංහල හමුදා විසින් තම භූමිය අත්පත් කරගනිමින් නිමාවට පත්වුනු යුද්ධය අමතක නොකල යුතු බව ඔහු පවසනවා. අවසාන සටන් විරාම කාලයේ විශ්ව විද්‍යාල ශිෂ්‍යයෙකුව සිටි මොහු අද හතලිස් වියට ආසන්න කෙනෙක්. ප්‍රහාරක ජෙට් යානාවක් ඔහු මුල් වරට දැක ඇත්තේ අවුරුදු 8-9 වැනි කාලයේදී. ගුවනින් පැමිණ ප්‍රහාර දෙන ආකාරය ඔහුගේ ළමා වියේ අත්දැකීමක්. ඒ 80 දශකයේ අග භාගයේදීයි. ජිවිතයේ අවිනිශ්චිතබව සමඟ ජීවිත කාලය පුරාම ජීවත්වුනු ඔහු අදටත් (මා දන්න තරමින්) සරණාගත තත්වයේ සිටින්නෙක්.

sl_national_anthem_all-1200x550
සංස්කෘතික සහජීවනය ව්‍යවස්ථානුකූලව ස්ථාපිත කර ඇති අවස්ථාවන් තුලදීද කපටි දේශපාලකයින් වාර්ගික බෙදීම පවත්වාගැනීමට ඉදිරිපත් වීම ජාතික ගීය පිලිබඳ අර්බුදයේදී දැකගත හැකිවිය.

යුද්ධයෙන් තවමත් පීඩා විදින විවිධ ජන කණ්ඩායම් ගැන 2020න් ඇරඹෙන දශකයේදී වත් අප 20-20 දැක්මක් (20-20 vision) ඇති නොකරගතහොත්, සහ රාජ්‍ය මට්ටමින් මේවා සම්බන්ධව පැහැදිලිව මැදිහත් වී ජන විඥානය මෙහෙයවීමක් සිදුනොවුනහොත් එය ඛේදවාචකයක අනවශ්‍ය දිග්ගැස්සීමක්. දේශපාලන සිරකරුවන්ට පසු-යුධ සමයක අත්විය යුතු යුක්තිය, භූමිය හා ප්‍රාදේශීය සම්පත් ඒ ජනතාව අතට පත්කිරීම, අතුරුදහන් කෙරුනු හා මරණයට පත්කෙරුවන්ට අත්විය යුතු යුක්තිය වැනි දේ තවදුරටත් පමා නොකල යුතුයි. මා මීට පෙරදීත් සඳහන් කර ඇති ආකාරයට මෙහිදී කිසිවෙකු එල්ලුම් ගස් යැවීමක් හෝ පීඩාවට පත්කිරීමක් සිදුවිය යුතුද නැහැ. සිදුවිය යුත්තේ කාපට් එක යටට තල්ලු කල කුණු එතනින් එලියට ගෙන ප්‍රසිද්ධියේ, සම්මත ආකාරයට බැහැර කිරීමක්. අවංකව, හෘද සාක්ෂියට එකඟව වැරදි පිලිගෙන, ඒ පැවති තත්වයට වගවෙමින්, සමාව ගතයුතු අය සිටීනම් සමාව ඉල්ලා සිටීමක්. පිිලිගත හැකි නීති රාමුවක් තුල යුක්තිය පිහිටුවීමක්.

සිවිල් යුද්ධයකින් පසුව උදාවෙන සමය යුක්තිය හා සාධාරණත්වය ඉටුකිරීමට වෙන් විය යුතුයි. ජයග්‍රාහිකයින්-පරාජිතයින්, ම්ලේච්ඡයින්-ශිෂ්ඨයින්, උතුම් උන්-නීච උන්, අපේ උන්-උන්ගෙ උන් කියන දේශපාලන බෙදීම්වලින් එහාට නොයමින් බහු-වාර්ගික රටක මේ දේ සිදුකිරීමට කොහෙත්ම බැහැ. “කොටි නැගිටින” බවට කපටි දේශපාලකයෙක් මුරගාන මොහොතේ රටේ සැලකිය යුතු පිරිසක් සලිතවන තත්වයකයි අප තවමත් සිටින්නේ. මේ සියල්ල වෙනස් විය යුතුයි. උතුරේ ජන ජීවිතයේ ගැටළු දකුණේ විඥානය සමඟ සමපාත වියයුතුයි. අප දැනටමත් අවුරුදු 11ක් ප්‍රමාද වැඩියි.

වින්දිතයින් ගැන ලිවීමේ භාෂාව වෙනස් කරගැනීමට කාලයයි.

88-90 ආණ්ඩුවේ හමුදා, පොලිසිය සහ අතුරු හමුදා විසින් ජවිපෙ මර්ධනය කරපු ආකාරය ගැන කතන්දර පින්තූර ද සමගින් පත්තර වල පලවන ආකාරය අපි නිතරම දකිමු. ඒ ඇතැම් පත්තර නැවත නැවත ඒවාම පලකරනවා ද දකිමු. කොටස්වලට ඡේදනය කරමින්, සිරකරුවාගේ පිටුපසට කර විලංගු ලූ දෑතට යා කල දම්වැල බාල්කයේ එල්ලන තැනින් මතු සම්බන්ධ කර ඉතුරු කොටස ගැන කුතුහලයක් උපද්දවා මේ සතියේ සටහන නිම කරන ආකාරය ද දකිමු.

තවත් ඇතැම් සටහන්වල මේ කැරලිකරුවන් ගැන සඳහන් කරද්දී විස්තරය ආරම්භ වන්නේ මවු කුස පිලිසිඳගත් තැන සිටය. පවුලේ විස්තර, ළමා විය ආශ්‍රය කරපු අය, අත්අඩංගුවට පත්වූ හැටි, විඳපු වද වේදනා, මිය යන්න පෙර කරපු කතාව, මරණයට පත් වූ පසු හමුදාවෙන් මිනියට කල දේ, එය ගෝනියේ බාපු ආකාරය, කැරලිකරුවාගේ නැඟනිය දැන් පදිංචි රට, නැඟනියගේ වැඩිමහල් පුතා කරන රස්සාව – ඔය ආදී දේ.

ධර්මන් වික්‍රමරත්න වැන්නන්ද, සති අග අතිරේක වලට ලියූ ප්‍රසන්න සංජීව තෙන්නකෝන් වැනි අය අතරත්, පත්තර අවකාශයෙන් එහාට ගොස් තත්වය විමසීමේදී හමුවන්නන් අතරත් වැඩි වෙනසක් නැත. 88-90 භීෂණයේ ඕනෑම මට්ටමේ ගවේෂණයක ලිප් ගල් තුන මෙන් අදටත් සිටින්නේ ඒ.සී අලස්, සී.ඒ චන්ද්‍රප්‍රේම, සහ රොහාන් ගුණරත්න ය. ජවිපෙ කැරැල්ල සම්බන්ධ ඕනෑම ලියවිල්ලක ග්‍රන්ථාවලියේ සිට පාද සටහන් දක්වා සෑම අවස්ථාවකදීම හමුවන මේ තිදෙනා කැරැල්ල අවසන් වුනු උනු උනුවේම දැඩි උද්‍යෝගයකින් තම පොත් පල කලවුන් ය. චන්ද්‍රප්‍රේම හා ගුණරත්නගේ සාකච්ඡාව තුලදීත් වධකාගාරවල අභ්‍යන්තර තත්වය, සිරකරුවන් වධ බන්ධනයට ලක්වන ආකාරය, ඔවුන්ව මරණයට පත් කරන ආකාරයන්, අදාල දින වකවානු, (උපාලි ජයවීර වැනි) ඇතැම් සිරකරුවන් කල පාපෝච්ඡාරන ආදිය ගැන පැහැදිලි විස්තර ඇත.

ව
කැරැල්ල සම්බන්ධ “අතිරේක” සාහිත්‍යය

මෙම පත්තර ගත්තත්, කැරැල්ලේ “අභ්‍යන්තර කතාව” කියන බවට අපට පොරොන්දු වන ගුණරත්න-චන්ද්‍රප්‍රේම පන්නයේ පොත් ගත්තත් එක පොදු සාධකයක් ඇත. වධ බන්ධනයට ලක්ව ඉතා කෲර අන්දමින් මිය යන පිරිසේ ලැයිස්තු සවිස්තරාත්මකව බෙදාහදාගෙන ඇතත් ඒ මරණ නියෝග කල හා ඒ නියෝග ක්‍රියාත්මක කල අය ගැන ඇත්තේ හැංගි හොරා සාකච්ඡාවකි. ඒ නම් ගම් සඳහන් වන්නේ ව්‍යංගයෙනි. ඒ බිහිසුනු මරණ ක්‍රියාත්මක කිරීම සටහන් කරන්නේ කර්මකාරකයෙනි. ඉතා වැඩි අවස්ථා ගණනක් ඇත්තේ ඒ වගකිව යුත්තන් ගැන කිසිම සඳහනක් නැති, ඔවුන්ව චේතාන්විතව ආවරණය කරපු සටහන්ය.

508480
රොහාන් ගුණරත්නගේ කැරැල්ලේ “අභ්‍යන්තර කතාව”

“මෙහිදී අපට මතුවන ගැටළුව වන්නේ, මෙතරම් ආසාවෙන් තළු මරමින් නැවත නැවත පල කරන, නැතිනම් ආයාසයෙන් කරුනු එකතු කරමින් සම්පාදනය කරන ලිපි හා කෘති එසේ ලියන්නේ ඇයි? යන්නයි. ඒවා එසේ ලියන්නේ කාට කුමක් සඳහාද? යන්නයි. අපරාධයක වින්දිතයාගේ බිහිසුනු මරණය සති ගණන් අදිමින් ලියා, ඔහුව එසේ මරණයට පත්කල පුද්ගලයා හෝ ඊට අණ දුන් කෙනා බොඳ කර හැරීම රචනාත්මක පදනමින් දුර්වල නිර්මාණයකි. නමුත් මේවා රචනාත්මක සුන්දරත්වය පදනම් කොටගෙන ලියු ඒවා නොවේ. යම් යුගයක, යම් දේශපාලන මංසන්ධියක නියෝජනය වෙනුවෙන් ලියන්නට යෙදුනු ඒවා ය. රාජ්‍ය පාක්ෂික සිතින්, රාජ්‍යය වෙනුවෙන් සමාව භජනය කරන ලීලාවෙන් රචනයේ යෙදෙන ගුණරත්න, අලස් හා චන්ද්‍රප්‍රේම ගැන අපට කිසියම් හෝ අදහසක් ඇතිකරගත හැකි වුවත් නිදහස් ලේඛකයින් ලෙස පෙනී සිටින ඇතැම් අය මේ මර්ධන කතිකාව තිරස්-සිරස් කරගන්නා ආකාරය තේරුම් ගැනීම අපහසු ය.

අප පරපීඩකත්වයට ආශා කරන සමාජයක් වුවත් මෙය ඊට එහා ගිය වින්දිතභාවයේ නියෝජනය පිලිබඳ ගැටළුවක් ලෙස සිතිය යුත්තකි. බුදු පිලිමයක් ඉදිරිපිට ශ්‍රද්ධාව ඉතිරෙන, අතීත වාරි තාක්ෂණයකින් හික්මුනු අපි දායාද කරගත් සමාජයේ වෙස් මුහුන යටින් ඇත්තේ ප්‍රචණ්ඩත්වය හා භීෂණය විසින් ඉක්මනින් වෙලා ගන්නා රික්තකයකි. එහිදීත් බෙලහීනයා හැකි උපරිම කෲරත්වයකින් පීඩනයට පත්වීම දැකීම හා රසවිඳීම අපගේ විශේෂ ලැදියාවකි. මස්ඉඹුලගේ පොතක් කියෙව්වත් අප වඩාත් ආශා කරන්නේ අව-වරප්‍රසාදිත ගැහැණිය බිහිසුනු ආකාරයකින් මිය යනවා දකින්නය.

එහෙත් මගේ මුල් කාරණයෙන් අවසන් කරන්නේ නම් පත්තරවල වුවද භීෂණය හා වින්දිතභාවය ගැන මෙගා පලකිරීම හෝ එසේ බිහිසුනු මරණ අත්කරගත් වුන් ප්‍රදර්ශණ භාණ්ඩ කිරීමේ භාවිතය අවසන් කිරීමට කාලය මෙය යැයි සිතේ. 1971 කැරැල්ල අවසන් වී දැනට අවුරුදු 49 කි. 88-90 මර්ධනයට අවුරුදු 30 කි. ඊලාම් විමුක්ති සිවිල් යුද්ධය අවසන් වී වසර 11කි. කුමන පාර්ශවයකට අයත් වුවත්, අප අතර කුමනාකාරයේ මතගැටුම් තිබුනත් වින්දිතභාවය හා එහි නියෝජනය සම්බන්ධ භාෂාව හා ප්‍රවේශය තුල වින්දිතයා බලාත්මක කල යුතුය. ඒ වෙනුවෙන් අවශ්‍ය දැනුම හා ආචාර ධර්ම අප නිෂ්පාදනය කරගෙන බෙදාහදා ගත යුතුය.

ගැටුම්-ආශ්‍රිත දෙමළ ජාතික පිරිමි සිරකරුවන් ලිංගිකව හිංසනයට පත්කිරීම: 2018 වාර්තාව සහ ඒ හා සබැඳි වඩා පුළුල් සාහිත්‍යය.

බෙල්ජියමේ ලේව (Leuven) විශ්ව විද්‍යාලයේ ආචාර්ය හෙලීන් ටෝකෙ විසින් සම්පාදිත ලංකාවේ ගැටුම්-ආශ්‍රිත පිරිමි සිරකරුවන් ලිංගික අපයෝජනයට පත්කිරීම් හා සම්බන්ධ වැදගත් වාර්තාවක් International Truth and Justice Project (ITJP) විසින් 2018 සැප්තැම්බරයේදී නිකුත් කරන ලදී. ගැටුම් අධ්‍යයන ක්ෂේත්‍රයේ පර්යේෂණවල නිරතවන ටෝකේගේ වඩාත් පුළුල් පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රය ගැටුම් කලාප කිහිපයකම පිරිමි වින්දිතයින් ලිංගිකව අගතියට පත්කිරීම හා බැඳී පවතින්නකි. ඇගේ ශ්‍රීලංකාව හා සම්බන්ධ වාර්තාව “Unsilenced: Male Survivors Speak of Conflict-related Sexual Violence in Sri Lanka” ලෙස නම් කර ඇති අතර එය පිටු 47කින් යුක්ත පර්යේෂණ වාර්තාවකි.

heleen-touquet-e1434986280766
හෙලීන් ටෝකේ

ලංකාවේ ගැටුම් කලාප ආශ්‍රිතව ලිංගික හිංසනය පවතින බව අමුතුවෙන් කිවයුතු දෙයක් නොවේ. ඉතා අඩුවෙන් පර්යේෂණයට භාජනය කර ඇතත්, අවමානයේ හා අවඥාවේ පාපිස්නය යටට නිතරම තල්ලුකරනු ලැබුවත්, රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයේ ම්ලේච්ඡත්වයේ එක් මුදුන් මල්කඩක් ලෙස මෙම ලිංගික භීෂණය අප ගැටුම් ඉතිහාසය පුරාවට වැපිරී ඇත. මෙම යථාර්ථය උතුරු-නැගෙනහිර ආශ්‍රිත සිවිල් යුද්ධයට මෙන්ම දකුණෙන් පැන නැගුනු රාජ්‍ය විරෝධී කැරළි දෙකටද එක සේ බලපාන්නේය. ටෝකේගෙ වාර්තාව මූලික වශයෙන් පදනම් වන්නේ පශ්චාත් යුධ සමයේ ගැටුම්-ආශ්‍රිත දෙමළ සිරකරුවන් හිංසනයට ලක්කිරීම හා සම්බන්ධවයි. එහෙත් ඇගේ අධ්‍යයනය වඩා පුළුල්ව 1988 සිට 2017 දක්වා එවැනි සිරකරු වින්දිතයන් පිලිබඳ වාර්තා හා අධ්‍යයනයන් අවධානයට ලක් කරයි. ඇගේ නිරීක්ෂණයට ලක්කෙරෙන එවැනි අධ්‍යයනයන් අතර 2012 වසරට සම්බන්ධව පිරිමි වින්දිතයින් 15ක්ද (මුළු ගණන 27යි), 2013ට අදාලව කුඩා ලමුන් තිදෙනෙකුද තවත් පිරිමි 27ක්ද, 2015ට අදාලව අධ්‍යයන දෙකකින් ගත් වින්දිත අවස්ථා 18ක් හා 83 ක්ද, 2016 වසරට අදාලව හුවාන් මෙනෙඩෙස් නම් පර්යේෂකයෙකුගේ වාර්තාවක්ද, 2017ට අදාල අවස්ථා 12ක්ද අවධානයට ලක්වෙයි (පි. 13).

ඇගේ “සොයාගැනීම්” (පි. 20-44) යටතේ පොලිස් හා හමුදා භාරයේදී ලිංගික අතවරයට ලක්වුනු පුද්ගලයින්ගේ සාක්ෂි උපුටා දැක්වෙන අතර ඒ ඔස්සේ කුණුහරුප කියමින් බාහිර වශයෙන් (externally) ලිංගික අපයෝජනය කෙරෙන අවස්ථාවන්ගේ සිට වඩා දරුණු — ලිංගේන්ද්‍ර කැපීම්, විවිධ දේ ඇතුළු කිරීම, පිලිස්සීම්, මිරිස් ආලේප කිරීම් වැනි — ලිංගික අඩත්තේට්ටම් දක්වා පුළුල් පරාසයක වුනු ක්ෂේත්‍රයක් අවධානයට ගැනේ. මෙම ලිංගික වධහිංසා පැමිණවීමට සහභාගී වූවන් අතර රටේ විවිධ ධාරාවන්ගේ ආරක්ෂක අංශ සාමාජිකයන් සිටි බවට සාක්ෂි උපුටා දක්වයි (පි. 20). ත්‍රස්ත විමර්ෂණ ඒකකය (TID), රහස් පොලිසිය (CID) මෙන්ම හමුදාවේ විවිධ අනුඛණ්ඩයන් මෙහිදී ක්‍රිියාත්මක වුනු බව සාක්ෂි සම්පින්ඩනයේදී සඳහන් වෙයි. පිරිමි හා ස්ත්‍රී දෙපාර්ශවයේම නිලධාරීන්-නිලධාරිනියන් මෙම ක්‍රියාවලදී සහභාගී වී තිබේ. උදාහරණ ලෙස අංක 182 ලෙස හදුන්වන සාක්ෂිකරුවාගේ සාක්ෂිය තුලින් ඉතා දරුණු ලෙස පරපීඩක ලිංගික හිංසනයේ යෙදෙන නිලධාරිනියන් පිරිසක් පිලිබඳ කරුණු ඉදිරිපත් කෙරේ (පි 20-21).

මෙම වාර්තාව ලිංගික හිංසනය පිලිබදව දත්ත සටහනකට එහා යන විශ්ලේෂණයක ස්වරූපයක් ගනී. විශ්ලේෂණයේ අඩුපාඩුකම් තිබුනද ප්‍රවේශයක් ලෙස මෙය ඉතා සාධනීය ආරම්භක අදියරකි. ලිංගික හිංසනය පවා ලිංගික අවස්ථාවාදයේ සිට පරපීඩකත්වය දක්වා පුළුල් තලයක ස්ථානගත කොට සාකච්ඡාවට ගැනීමට පර්යේෂකයා යම් ගවේෂණාත්මක උත්සාහයක් දරයි. ලිංගික හිංසනය ඉතාමත් සචේතනිකව සිදුකරන, පුළුල් මිලිටරි ආයතනයේ පූර්ණ අනුදැනුම ඇති හා එහි ආශිර්වාදය ලැබූ, සංස්ථාපිත ක්‍රියාදාමයක් ලෙස පිලිගත හැකි ආකාරයේ සාක්ෂි වාර්තාවෙන් යෝජනා කෙරේ. වාර්තාව උපුටනය කරන සාක්ෂි අවස්ථා රැසකින් නියෝජිත අවස්ථා තුනක් සැකෙවින් මෙසේ පරිවර්තනය කර දැක්විය හැක.

සාක්ෂිකරු අංක 182ගේ සාක්ෂියෙන්:

මා ප්‍රශ්ණ කිරීමට භාජනය කල කාන්තා බුද්ධි නිලධාරිනියක් විසින් මා දරුණු හිංසනයට ලක්කරන ලදී. ඇය නිල ඇඳුමින් සැරසී සිටියාය. මට බැටන් ප්‍රහාර එල්ල කරනු ලැබීය. මා හිංසනයට ලක්කල අයගෙන් දරුණුතම කෙනා ඇයයි. ඇය මා ලිංගිකව ද හිංසනයට ලක් කලාය. මගේ ලිංගික ප්‍රදේශ දරුණු ලෙස පෑගීමට ලක්කල අතර දණ්ඩකින් එම ප්‍රදේශ වලට පහර දෙනු ලැබීය. ඇය සියුම් නූලකින් මගේ ලිංගේන්ද්‍රය ගැට ගසා එය අදිනු ලැබුවාය. ඇය දෙමළ කතා කල නමුත් සිංහල කෙනෙකි. පිරිමියෙකු මෙන් ශක්තිමත් සිරුරකින් ඇය යුතු වූවාය. සෑම විටම නිල ඇඳුමින් සැරසී සිටියාය.

සාක්ෂිකරු අංක 297ගේ සාක්ෂියෙන්:

අපව නිරුවතින් කාමරයකට රැගෙන ආ අතර එහි පොලිස් නිලධාරිනියන් සිවු දෙනෙකු විය. දෙදෙනෙක් ගවුම් නිල ඇඳුමින් වූහ. අනෙක් දෙනො සාරියෙන් සැරසී සිටි අතර එක් අයෙකු ගැබිණියක වූවාය. X විසින් පහත් මේසයක ලාච්චුවක් අරිනු ලැබීය. පහත් වී ලාච්චුව තුලට මගේ ලිංගේන්ද්‍රය ඇතුළු කරන මෙන් ඔහු මට පැවසීය. එය මට හරි ආකාරයෙන් සිදුකල නොහැකි විය. එවිට එක් කාන්තා පොලිසි නිලධාරිනියක් මගේ ලිංගේන්ද්‍රය පිරිමදින්නට වූ අතර එය විශාල වුනු පසුව ඇය විසින් එය ලාච්චුව තුලට දමනු ලැබීය. ඔවුන් සියළු දෙනා හඬ නගා සිනාසෙනු මට ඇසිනි.

සාක්ෂිකරු අංක 200ගේ සාක්ෂියෙන්:

X නැමැති විමර්ශකයා ඔහුගේ කලිසම ගලවා ලිංගේන්ද්‍රය අතට ගෙන එය මගේ මුහුණේ ඇතිල්ලීය. මම මුහුණ අහකට ගැනීමට උත්සාහ කරද්දි අනෙක් කෙනා මට පහර දුන්නේය. ඔහු ඉන් පසුව බලහත්කාරයෙන් ඔහුගේ ලිංගය මගේ කට තුලට එබීය. මම ඉන් මිදීමට උත්සාහ කරද්දි මගේ කම්මුල් වලට පහර දෙනු ලැබීය. මා අල්වාගෙන සිටි කෙනා X සමග තැන් හුවමාරු කරමින් ඒ ආකාරයෙන්ම මා හිංසනයට ලක්කලේය. ඔහුත් ඔහුගේ ලිංගය මගේ කට තුලට බලහත්කාරයෙන් ඇතුල් කලේය. ඉන් අනතුරුව හතරගාතින් මා පොලවේ ඉන්දවූ ඔවුන් මගේ යට කලිසම ගලවා දැමීය. ලඟකදී සොයාගත් මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ කට්ටලට මා සම්බන්ධ බවට සාක්ෂි ඔවුන්ට ඇතැයි පවසා මා ඔවුනට අවනත නොවුනොත් මරාදමන බවට ඔවුන් පැවසූහ. මා හඳුනන්නේ නැති කෙනා මා බලෙන් අල්වාගත් අතර X නම් විමර්ශකයා ඔහුගේ ලිඟුව මගේ ගුදයෙන් ඇතුළු කර මා දූෂණයට ලක්කලේය.

antonythasan_jesuthasan_cannes_2015
ඇන්තනී ජේසුතාසන් හෙවත් ශෝබාසක්ති

මෙම වාර්තාවෙන් කෙරෙන විවරණයන් හා සමපාතවන දීර්ඝ ගැටුම්-ආශ්‍රිත සාහිත්‍යයක් ද ලංකාව තුලින් මතුවී තිබේ. උතුරු-නැගෙනහිර සිවිල් යුද්ධ සන්දර්භයේ පමණක් දකුණ විසින් භාරනොගත් වාචික හා ලිඛිත සටහන් රැසක් නියමයෙන් හෝ අනියමයෙන් පවතී. මින් ප්‍රධාන ධාරාවට එක්වී ඇති කෘතින් හා විමර්ෂණයන් අතර නිරන්තරයෙන් මතකයට එන කෘති දෙකකි ශෝබාසක්තිගේ ගෝරිල්ලා (Gorilla by Shobasakthi) සහ මලරවන්ගේ යුධ චාරිකාව (Malaravan’s War Journey). අනුෂ්‍යා රාමසාමි විසින් ඉංග්‍රීසියට පරිවර්තනය කරන ලද ගෝරිල්ලා හි රාජ්‍ය සොල්දාදුවන් මෙන්ම එල්.ටී.ටී.ඊය විසින්ද කරනු ලබන හිංසනයන් (ලිංගික හිංසනයන් නොවේ) පිලිබඳ නිරූපනයන් තිබෙන අතර දකුණේ සිංහල මනෝභාවයට ආගන්තුක, රජයේ හමුදා විසින් එදිනෙදා මට්ටමින් උතුරේ වෙරළාශ්‍රිත ජනජීවිතයට කෙරුනු හිංසාකාරී බලපෑම ගැන නියෝජනයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මලරවන්ගේ 1992 දී ප්‍රකාශිත පොර් උලා කෘතිය 2015 දී ඉංග්‍රීසියට නැගුවේ 2002-2007 කාලයේ එල්.ටී.ටී.ඊ සාම ලේකම් කාර්යාලයේද සේවය කල නවසිලන්තයේ වෙසෙන එන්. මාලතී ය. එහි එක් අවස්ථාවක කතානායක මලරවන්ගේ සගයෙක් හමුදා කඳවුරක පවත්වාගෙන යන වධකාගාරයක් පිලිබඳ මතකය අවදි කරයි. මේ වධකාගාරයේ කටුකම්බියෙන් සෑදූ ඇඳක් තිබෙන අතර සැකකරුවන් එහි බාවා කටුකම්බියෙන් පසාරු වී යන ආකාරයට බූට් සපත්තුවෙන් පෑගීම සිදුකරයි. මේ ආකාරයේ වධක ඇඳවල් අපට ෆ්‍රාන්ස් කෆ්කාගේ A Penal Colony වැනි කතාවලින් ද හමුවන අතර, වඩාත් දේශීය සන්දර්භයකදී ඇඹිලිපිටිය සෙවණ යුධ කඳවුර සම්බන්ධ කතිකාවෙන්ද හමුවේ. කුලරත්න කුරුකුලසූරිය හා කාංචනා මාධවී එක්ව රචනා කල අමාවක සඳ යට (2014) මීට කදිම උදාහරණයකි.

aa-war-journey
මලරවන් හෙවත් ලියෝ

ලිංගික හිංසනය පිලිබඳ තුලනාත්මක වාර්තා අඩංගු චරිතාපදාන මෙන්ම ප්‍රබන්ධයන්ද මෙම කතිකාවට ප්‍රබල එකතු කිරීමක් කරයි. රෝහිත මුණසිංහගේ එලියකන්ද වධ කඳවුර (2000), වික්ටර් ගුණතිලකගේ 71-89 මතකයන් (2009) වැනි ස්ව-අත්දැකීම් ආවර්ජනය කෙරෙන කෘති මෙන්ම අජිත් පැරකුම් ජයසිංහගේ කේ-පොයින්ට් (2018) වැනි සත්‍ය ඇත්දැකීම් ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වුනු ප්‍රබන්ධ වලද සිරකරුවන් ලිංගික හිංසනයට භාජනය කිරීම මෙන්ම හමුදාවේ ලිංගික ආතතීන් පිලිබඳවද යම් සටහනක් කෙරේ. ලියනගේ අමරකීර්තිගේ අටවක පුත්තු (2008) කෘතියේ අග හමුදා නිලධාරියෙකු අතින් දූෂණය කොට මරා දැමෙන (හෝ එලෙස වුනේ යැයි යෝජනා කෙරෙන) තරුණියකගේ යෝනිය තුලට කොකා කෝලා බෝතලයක් බස්වා තිබෙන කෲර අවස්ථාවද නිරූපණය කෙරෙයි. නමුත් මේ සියල්ල දකුණේ සන්දර්භයේ කෙරෙන නිරූපනයන් වන අතර, මෙවැනි කතිකාවක් තුල පවා හමුදා හා පොලිසි භාරයේ හිංසනයට ලක්වූ තරුණියන් හා කාන්තාවන් ගැන ඇත්තේ ඉතා අවම ගවේෂණයකි. රෝහිත මුණසිංහ තම ජවිපෙ සැඟවුනු ඉතිහාසයෙන් කෘතිය ආරම්භයේදීම මෙම රික්තකය පිලිබඳ බිහිසුනු නිහඬතාවය ප්‍රශ්ණ කර සිටී.

me-8c100ea4bc8566e9c2b21a7f6e06c2a2
රෝහිනී මෝහන්

ගැටුම්-ආශ්‍රිත දෙමළ සිරකරුවන් ලිංගිකව හිංසනයට ලක්කිරීම සම්බන්ධයෙනුත් වඩා පුළුල් අර්ථයෙන් අගතියට පත්කිරීම අතිනුත් වඩා මෑත කාලයේ ප්‍රධාන ධාරාව පෝෂණය කල කෘති දෙකක් ලෙස රෝහිනී මෝහන්ගේ The Seasons of Trouble (2014) හා පහීර් පරා ලෙස ලේඛනයේ යෙදෙන පහීර්තරන් පරරාසසිංගම්ගේ The Power of Good People (2017) හඳුන්වාදිය හැකියි. ඉන්දීය ජාතික ගවේෂනාත්මක ලේඛිකාවක වන මෝහන්ගේ කෘතිය ඇරඹෙන්නේ ද යුද්ධයේ අවසන් අවස්ථාවකදී රජයේ හමුදාවකට කොටුවුනු යොවුන් එල්.ටී.ටී.ඊ සෙබලියන් පිරිසක් පනපිටින් අල්වා සමූහ දූෂණයට සැරසෙන ඉතා බිහිසුනු රූප පෙලකිනි. නමුත් වඩා කේන්ද්‍රීයව මෝහන්ගේ වියමනට අදාල වන ආඛ්‍යාන තුනකින් එකක් ගෙතෙන්නේ රාජ්‍ය ආරක්ෂක අංශ විසින් පැහැරගෙන විවිධාකාර හිංසනයන්ට භාජනය කරමින් රඳවාගෙන සිටිනා තරුණයෙකු වටේයි. පරරාසසිංගම්ගේ ස්වයං-චරිතාපදානයට අනුව දෙහිවල සිටියදී සැකපිට අත්අඩංගුවට ගැනෙන ඔහු පොලිසිය විසින් ලිංගික හිංසනයට ලක්කරයි. හිංසාකාරී ප්‍රශ්ණ කිරීම් එක් අවස්ථාවකදී ඔහුගේ ගුද මාර්ගයට බැටන් පොල්ලක් ඇතුළු කර ඔහුට පහරදීමේ වේදනාකාරී අත්දැකීම පසුකලෙක රටින් පිටුවල්වන ඔහු තම කෘතිය තුලින් ආවර්ජනය කරයි.

මෙවැනි පර්යේෂන වාර්තා, සාහිත්‍ය කෘතීන් හා ඒ වටා ගොඩනැගෙන කතිකාවන් රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයත් නීතියට පිටින් කෙරෙන (ඊට පරිබාහිර හා සමාන්තර) මානව විරෝධී ක්‍රියාවලීනුත් වඩා තුලනාත්මක අධ්‍යයනයකට හා විමර්ශනයකට භාජනය කිරීමෙහි ලා ඉතා වැදගත් ආයෝජනයකි. රාජ්‍යය නැමැති අධිකාරියෙන් ලැබෙන රක්ෂණය තුල ආරක්ෂාවෙමින් “රාජ්‍ය ආරක්ෂාව” යන පලිහ යොදාගනිමින් හිංසනයේ යෙදෙන පිරිස් ගැන කතිකාව බලවත් කිරීමට මෙම ආඛ්‍යානයන් යොදාගත යුතුය. ඉතිහාසය පිලිබඳ වඩා බලවත් හා කේන්ද්‍රාභිසාරී කතිකාව පුපුරුවාහැරීමටත් පරිධියේ වියවෙන වඩා යටපත් වුනු ඉතිහාස ආඛ්‍යානයන් මතුකරගැනීමටත් අවශ්‍ය රාමුවක් ලෙස මෙම සාකච්ඡාව ඉදිරියට ගෙනා ආ යුතුය.

“අමාවක සඳ යට”: ඇඹිලිපිටිය සමූහ ඝාතන සම්බන්ධ හෘද සාක්ෂියේ වාර්තාවක් ලෙස.

ඇඹිලිපිටිය මධ්‍ය විද්‍යාලයේ  සිසු ඝාතනද ඇතුළු එම ප්‍රදේශය ආශ්‍රිතව පැතිරුනු භීෂණ සම රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදය පිලිබඳව පුවත්පත් ලිපි ද ඇතුළුව කෘති කීපයක් රචනා වී ඇත. ඒ අතරින් 2014 දී පල කෙරුනු කුලරත්න කුරුකුලසූරිය සහ කාංචනා මාධවී විසින් රචිත අමාවක සඳ යට කෘතිය එදා ඇඹිලිපිටිය සෙවණගල හමුදා කඳවුර කේන්ද්‍ර කරගනිමින්, ඇඹිලිපිටිය මධ්‍ය විදුහලේ දයානන්ද ලොකුගලප්පත්ති විදුහල්පතිතුමා, ඔහුගේ පුත් චාමින්ද ලොකුගලප්පත්ති ද, (එවකට) හමුදා බ්‍රිගේඩියර්වරයෙකු වූ සෙවණගල භාරව සිටි පරාක්‍රම (පැරී) ලියනගේ හා කපිතාන් ජාලිය ඈපා විත්තිකරුවන් වූ ඝාතන රැල්ල පිලිබඳව  නියෝජනයක් කරයි. වසර ගණනක් තිස්සේ කල්ගත වෙමින් ඇදුනු, දැල්වුනු බලාපොරොත්තු රැසක් සුන් කරමින් විත්තිකරුවන්ට අවම දඬුවම් නියමයෙන් අවසන් වූ මෙම ඇඹිලිපිටිය ඝාතන ශ්‍රේඪියේ අනෙකුත් විත්තිකරුවන් වූයේ සෙවණගල කඳවුරේ සේවයේ නියතුව සිටි මේජර් ගවේෂ් ලියනගේ හා වජිර චාමරසිංහ, කෝප්‍රල් එස්. ඒ සේනාරත්න, සැරයන් උපුල් චන්ද්‍රා සහ ජැක්සන් කුමාරසිරි යන අයයි.

IMG_20181103_231135රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයේ දණ්ඩනයට යටත්ව, යුක්තිය හා සාධාරණය ඉටු නොවුනු, සමාජයේ මහා කතිකාවෙන් ඈත් කෙරුනු වින්දිත ආඛ්‍යානය වඩා කේන්ද්‍රගත ස්ථානයක් කරා ගෙන ඒමේ එක් අවස්ථාවක් ලෙස අමාවක සඳ යට කෘතිය නම් කල හැකිය. 1988-90 ඇඹිලිපිටිය භීෂණයේ ගොඳුරු බවට පත් වූ එම ප්‍රදේශයේ දරුවන් 48කගේ පූර්ණ නාමලේඛනයකින් ආරම්භ වන කෘතිය කදවුරේ සිදුවූ සත්‍ය සිදුවීම් දුටු — සහ එම සිදුවීම්වල මතකයන් සමඟ දිවි බේරා ගැනීමට සමත් වූ — කීප දෙනාගේ සාක්ෂි සටහන් ආශ්‍රය කරගනිමින් නිබන්ධනය කෙරුනකි. කුලරත්න කුරුකුලසූරිය මෙයට පෙරත් ඇඹිලිපිටිය මිනීමරුවෝ  (1994) නමින් ඔහු විසින් රචිත පුවත්පත් ලිපි පෙලක් කෘතියකට පෙලගස්වා ඇත. මේ හේතුව නිසාම වඩාත් “ප්‍රවෘත්ති ලිපි මය” ස්වභාවයක් ගන්නා මෙම කෘතිය භීෂණ සමය සම්බන්ධයෙන් ලියවුනු විකල්ප / රාජ්‍යවාදී නොවන අඛ්‍යානයන් අතර පුරෝගාමී තැනක් ද ගනී. නමුත් ව්‍යාපෘතියක් ලෙස ගත්විට අමාවක සඳ යට වඩා පරිපූර්ණ හා වාස්තවික බරක්ද තැබුනු කෘතියක් වන අතර එය ඇඹිලිපිටිය මිනීමරුවෝ හි දිගු කිරීමක් නොවේ.

අවුරුදු 15-18 අතර වයසේ පසුවුනු පාසල් ශිෂ්‍ය පිරිසක් සෙවණ හමුදා කඳවුර වෙත  පැහැරගෙන ගොස් එහි රඳවා තබාගෙන තිරශ්චීන ලෙස වඳබන්ධනයට ලක් කිරීමෙන් පසුව අවසනදී සමූහ ඝාතනයට ලක්කොට පුළුස්සා දැමීම මෙම කඳවුරේ හමුදා කාඩරයටත් ඒ සඳහා අනුබල දුන්නා යැයි කියන විදුහල්පති හා විදුහල්පති-පුතු දෙදෙනාටත් ඇති චෝදනාවයි. මෙම 48 දෙනාගෙන් බොහෝ පැහැරගැනීම් විදුහල්පති ලොකුගලප්පත්තිගේ අනුදැනුම හා යොමුකිරීම මත සිදුවුනු බවටත්, ප්‍රාදේශීය දේශපාලන හා මිලිටරි අධිකාරිය හා ඔහු පවත්වාගෙන ගිය ඉතාම කිට්ටු සම්බන්ධයේ ඵලයක් ලෙස මෙම පැහැරගැනීම් (හා ඇතැම් සිසුන් හමුදා භාරයෙන් මුදවා ගැනීම් ආදියටත්) වලට විදුහල්පතිතුමා සෘජුවම සම්බන්ධ වුනු බවටත් කෘතියේ සැලකිල්ලට හසුවන සියළුම සාක්ෂිකරුවන් (මිය ගිය සිසුන්ගේ දෙමවුපියන්) පවසා සිටී. අත්අඩංගුවට පත් කිසිම ශිෂ්‍යයෙකු නැවත නිදහස් කිරීමක් කර නැති අතර නඩුවේ චූදිතයෙකු කර සිටි, පසුව දඬුවම්ද ලැබූ මේජර් ජාලිය ඈපා රුවන් එම්. ජයතුංග වෙත ලබා දෙන සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී පවසන පරිදි හමුදා භාරයට ගත් දරුවන් කර ඇති “වැරදි” පහත ආකාරය:

1. ඇඹිලිපිටිය පෙහෙකම්හල ගිනිතබා විනාශ කිරිම
2. ඩිපෝවේ ලංගම බස් රථ ගිනිතබා විනාශ කිරිම
3. මහේස්ත්‍රාත් උසාවිය ගිනිතැබිම
4. ඇඹිලිපිටියේ චන්ද්‍රිකා වැව අසල තිබෙන ජනාධිපති නිල නිවස ගිනි තැබීම
5. කඩ වැසීම සදහා චිට් දීම
6. ජනයා විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය නිලධාරින් බිය වැද්දීම සහා එක් ග්‍රාම සේවකයෙක් මැරිම. කතරගම රූපසුන්දරි ඝාතන නඩුවෙ සිරදඩුවම් විද නිදහස් වු හමුදා සමාජිකයෙක් නිදහස් වී සතියක් ඇතුලත මිනිමැරිම.
7. පාසැල් අධ්‍යාපනය කඩාකප්පල් කිරිම.
8. ජන ජීවිතය මුලුමනින්ම අඩාල කිරිම.

මෙම පුළුල්  පරාසයක පැතිරෙන චෝදනාවලට පිලිතුරු ලෙස එසේ මරාදැමුනු සිසුන්ගේ දෙමව්පියන් පවසන්නේ එවැනි කිසිම ක්‍රියාවකට තම දරුවන් සම්බන්ධ විය නොහැකි බවයි. මෙසේ දිව්රමින් හමුදා බලාධිකාරය ඉදිරියේ කන්නලව් කරන දෙමව්පියන්ගේ දුක්ගැන්විලි කෘතියේද සඳහන් කර ඇති අතර එවැනි අවස්ථාවලදී හමුදා නිලධාරීන් පවසන්නේ මෙම පැහැරගැනීම් “ඉහලින් ආ අණ” අනුව සිදුකල බවයි. මෙතනදී වැදගත් වන්නේ ඉහත සදහන් කර ඇති ආකාරයේ කඩාකප්පල්කාරී ක්‍රියා සිදුකර තිබුනත් නැතත් නෛතික රාමුවෙන් ඔබ්බට ගොස් සමූහ වධකාගාර පවත්වාගෙන යමින් සමූහ ඝාතනයන් සිදුකිරීම පිලිබඳව වඩාත් පිලිගත හැකි සාකච්ඡාවකට ඒමේ ඇති වැදගත් බවයි. හැනා අරෙන්ඩ්ට් වැනි චින්තකයින් යෝජනා කරන පරිදි භීතිය, ත්‍රාසය හා අත්තනෝමතික ක්‍රියාකාරකම් සාමාන්‍යකරණය වූ භීම සමයකදී දුෂ්ඨත්වය ඔඩුදුවා ඇති අවස්ථාවක සාමාන්‍ය ශිෂ්ට භාවිතයෙන් පිලිකෙව් කෙරුනු හැසිරීම් හා ක්‍රියාදාමයන් වඩාත් සාමාන්‍යකරණය වීමට ඉඩ ඇත. එනමුත් එවැනි අවභාවිතයන් පිලිබදව කෙරෙන පසු-විමර්ශනය සමාජයට හා එහි විකාශනයට ඉතා වැදගත් බැවින් අමාවක සඳ යට වැනි කෘතියකින් ඒ කෙරෙහි ඇතිවන බලපෑමද සාවධානව විමසිය යුතුය. මෙයට වඩාත් හේතුවන කාරණය වන්නේ 1987-90 කාලයේ දී අත්හදා බැලූ ඇතැම් මර්ධන උපකරණ නැවත සිවිල් යුද්ධ අවස්ථාවේදී උතුර-නැගෙනහිර ද ඒ හා සමාන්තරව අනෙක් ප්‍රදේශවලද භාවිත කිරීමත්, ඒවා අදටත් අඩුවැඩි වශයෙන් ක්‍රියාවේ යොදවමින් සිටීමත් ය.

IMG_20181103_231100ඇඹිලිපිටිය ඝාතනයන් ගැන කෙරෙන විමර්ශනයක් ලෙස 2016 දී අඳෝනාව නමින් වරුණ ප්‍රියංකර විසින් ද කෘතියක් සම්පාදනය කෙරිනි. ලොකුගලප්පත්ති සහ පරාක්‍රම ලියනගේ ගැන යම් දුරකට මනෝවිද්‍යාත්මක හරස්කඩක් ලබාදෙන මෙම කෘතියෙන් එලිදරවු කරන්නේ පරපීඩක ආතතීන්ගෙන් එක්තරා ආකාරයකට මෙහෙයවෙන බලාධිකාරී චරිත දෙකකි. බෝතල් කෑලි, බල්බ් කෑලි, ස්පොන්ච් කෑලි, යකඩ ඇණ ආදිය කඳවුරට ගෙන එන දරුවන්ට බලෙන් ගිල්ලවන අවස්ථාවන් මෙහිදී සදහන් වන අතර අමාවක සඳ යට කෘතිය එම චෝදනාවන් වඩාත් ස්ථීර කොට දක්වයි. ප්‍රසන්න හඳුවල ශිෂ්‍යයා සම්බන්ධ සිද්ධියේදී මෙසේ ඇණ, යකඩ හා වීදුරු කැබලි ගිල්ලවා දරුවා අසනීප වුනු පසු නිවසට භාර දෙන්නේ නැවත සනීප කර කඳවුරට ගෙනවිත් දෙන ලෙසයි (255-270). මෙසේ දෙවරක්ම නිවසට භාර දෙමින් නැවත කඳවුරට ගෙන්න ගන්නා ප්‍රසන්න හඳුවලව අවසනදී තම පියා සමඟ සිටියදී පැහැරගෙන ගොස් මරාදමනු ලබයි. මේ පිලිබඳව පොලීසියට පැමිණිල්ලක් කරන නමුත් පවතින තත්වය අනුව කිසිදු පිලිසරණක් ඉන් නොලැබෙයි. නමුත් මෙම පැමිණිල්ල කෙරුනාට පසුව අවස්ථා ගණනකදීම හඳුවල යුවලගේ නිවසට කඩා වදින හමුදා භටයින් තර්ජනය කරමින්, නිවැසියන් පීඩාවට පත් කරමින් නිවසේ බඩු භාණ්ඩ විටින් විට කොල්ලකෑමට යෙදෙයි (275-278).

හමුදාවෙන් පලාගිය සෙවණගල සේවය කල සෙබලෙකු හා වලවේ වනෝද්‍යානය බැලීමට යාමේදී අතරමග කැලයකදී මලමිනී හමුවුනු අයෙකු වැනි විවිධ සාක්ෂි ඔස්සේ රැස් කෙරුනු කරුණු ද, කඳවුරෙන් බේරී නිදහස ලබා ආ කිහිපදෙනාගේ සාක්ෂි ද ආධාර කරගනිමින් මෙම සිසුන්ගේ අවසන් දෛවය පිලිබඳ ප්‍රතිනිර්මාණය සිදුකිරීමට ලේඛක දෙපල අගය කල හැකි උත්සාහයක් දරයි. එහිදී යෝජනා වන්නේ අනේකවිධ වධයන්ට ලක් වී ශාරීරිකව, අධ්‍යාත්මිකව හා මානසිකව දුර්වල වී සිටි මෙම තරුණයින් පිරිස ඇලුමීනියම් බොඩියක් ගැසූ ලොරියකට ඔවුන් බැඳ සිටි දම්වැල් පිටින්ම පටවාගෙන ගොස් වන රක්ෂිතයකට ගෙන යාමෙන් පසුව වෙඩි තබා මරා දමා, පසුව පිලිවෙලට ගොඩ ගසා පෙට්‍රල් වත් කොට ගිණි තබා ඇති බවයි. මෙසේ මිය ගිය 17 හැවිරිදි උදේශ් සෙල්ලහේවාගේ මාමා කෙනෙකු වන පොලිස් නිලධාරියෙකුට අහඹු ලෙස ලැබෙන සාක්ෂියක් මෙලෙස දක්වා ඇත:

“ඇලුමිනියම් තහඩු ලොරියකින් ලමයින් ගොඩක් ගෙනාවා. දරුවන් බිමට බැස්සුවා. උන් විලාප තියන්න ගත්තා. කවුරුත් නැහැ හිටියෙ උන්ව බේරන්න. බහින එවුන්ට පට! පට! ගාලා වෙඩි තිබ්බා. සමහරු මළා. සමහරු පණ ඇද්දා. හමුදා ඇඳුමෙන් දෙතුන් දෙනෙක් හිටියා. නාඳනන තවත් කවුදෝ හිටියා. ඒ අලුගෝසුවේ කළු පාට ඇඳුම් ඇඳලා හිටියේ. ඒවා හමුදා ඇඳුම් නෙමෙයි. අනේ මහත්තයෝ, උන් අර දරුවන්ගෙ පණ යන්නත් කලින් ටයර් දාලා පිච්චුවා. දෙයියනේ සමහරු බාගෙට පණ පිටින්” (109).

මෙම ඇලුමිනියම් බොඩිය සහිත ලොරිය නිතරම සෙවණගල කඳවුරේ දකින්නට තිබෙන එකකි. එය කඳවුරේ වැඩ කටයුතු සඳහා යොදාගත්තක් වන අතර ප්‍රශ්ණ කිරීම් වලට ලක් කර, වද දී මරා දමනු ලබන පුද්ගලයින් ප්‍රවාහනය කිරීමට ද යොදාගත්තේ මෙම ලොරිය බවට සදහන් වේ. ඉතා තිරශ්චීන ලෙස වදයට ලක් කරමින් ප්‍රශ්ණ කෙරෙන්නේ “මස්කඩය” නමින් හඳුන්වනු ලබන වධකෝපාංග වලින් සන්නද්ධ කර තිබූ ලෙයින් බත් වී ගිය කාමරයකදීය. කඳවුරේ එදිනෙදා වැඩකටයුතු වලට යොදා තිබුනු වැඩිමහල් සිරකරුවෙකු වූ කරුණාදාසගේ සාක්ෂියෙන් මෙම මස්මඩුව පිලිබඳව විස්තරාත්මක සටහනක් උපදවාගැනීමට ලේඛක දෙපල සමත්වේ.

“මස්කඩය තුළ ඇති අමානුෂික දසවධ දෙමින් ප්‍රශ්ණ කල පසු, තරුණයින් බිම දිගේ ඇදගෙන විත් පණ යන තුරු දමා තිබෙන මුල්ලට කරුණාදාසගේ ඇස ගියේ ඉබේටමය. එසේ මුල්ලට ඇද දමන්නේ මරණයට ම නම නියම වී සිටින්නන් බව කඳවුරේ කාහටත් රහසක් නොවීය. මැදි රැයේදී ප්‍රාණය නිරුද්ධ වී යන සිරුරු තියුණු දිලිසෙන කඩු පහරින් තුනටියෙන් වෙන් වී බුසල් තුනේ පෝර ගෝණිවලට පැටවී හට්ටි ගැසෙයි. එවැනි ගෝණි කීපයක් එකතු වූ පසු, මහ රෑ වාහනයකට පැටවී කොහේදෝ ඈතම ඈත ලොවකට ගෙනියන බව ඔහු දැන සිටියේය.” (227-228).

සිරිල් නැමැති “සීමිත නිදහසකට” යටත්ව සිටි සිරකරුවා මෙම “මස්කඩය” පිරිසිදු කිරීමට යොදවා සිටි අවස්ථාවක සෙබලෙකු හා දොඩමළු වෙයි (318-319). එහිදී කටුකම්බි ගැසූ ඇඳන්, “උල තැබීමට” භාවිත කරන යකඩ උල් හා පිටවල් ඉස්තිරික්ක කිරීමට සිරකරුවන් බාවන දිග බංකු ආදිය සිරිල්  හට ඔහු විස්තර කර දෙයි (318). පිටවල් පිලිස්සීම නිසා මස් ගඳින් යුතු වාතාශ්‍රයක් ගැන සමන් කුමාරගේ සාක්ෂියෙන් (61) කරුණු ඉදිරිපත් කෙරෙන අතර එසේ පිලිස්සීමට භාජනය කොට පිට පුරා තුවාල ලබා සිටි, පසුව මරාදැමෙන්නට ඇති, උසස් පෙල ශිෂ්‍ය ඇලෝසියස් ස්ටීවන් පිලිබඳව ද සාක්ෂි සම්පිණ්ඩනය කෙරෙයි (61, 164-167).

image_1465321021-d1ac66283bඅමාවක සඳ යට කෘතිය නොපැකිලවම ඉහත ඛේදවාචකය නිසා අගතියට පත්වූ හා තමන් හට හිමි වියයුතු සාධාරණත්වය ඉටු නොවුනා යැයි අපේක්ෂාභංග වූ එම දෙමව්පියන් හා පවුල්වල නෑදෑ පිරිස්වල හෘදසාක්ෂිය නියෝජනය කරයි. එහි “සමාප්තිය” කියවීමේදී මෙම අපරාධවලට අදාල නඩු තීන්දුව ගැන යම් කලකිරීමක් පලවෙන අතර ඇඹිලිපිටිය මරණයන් දඩමීමා කරගනිමින් තම දේශපාලන න්‍යාය පත්‍ර සකස්කල පොදුජන පෙරමුණු දේශපාලනයටද යම් චෝදනාවක් ඉතිරි කරයි. සාමූහිකව කඳවුරෙන් ඉවත් කරගෙන යන තරුණයින් පිරිස තණමල්විල පාරේ උඩවලව ජලාශය පසුකරමින් යන විට ඇති තේක්ක කැලයකදී ඝාතනය කරනු ලබයි. මෙම සිද්ධිය අහම්බයෙන් දකින ගොපළුවෙකුගේ සාක්ෂිය ඔස්සේ එම භීෂණය ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇත:

“කපා බිම හෙලා තිබූ දැවැන්ත මිල්ල ගස් තුනක් මත මියගිය හා මිය යමින් සිටි තරුණයින්ගේ හිස් සිටින සේ පේළියට තබන භටයින්ගේ කඩිසරකම, දෝත් වල ඇඟිලි අතරින් තරුණයා දුටුවේය. ඉන් අනතුරුව තරුණ මුහුණු වැසෙන සේ ටයර් පේළියක් තබා පැට්‍රල් වැනි යමක් කෑන්වලින් වත් කරන අයුරු ඔහු දුටුවේය…

ලොක්කෙකුගේ පෙනුම තිබූ තැනැත්තා සෙබළෙකු අත තිබූ ගිනි අවියට අත දිගු කලේය. මොහොතකින් එය ඔහුගේ සුරතේ රැඳිණි. හෙතෙම එල්ලය බලා මිනී කන්ද වෙතට ගිනි පුලිඟු විසිවෙන පරිදි වෙඩි දෙක තුනක් තිබ්බේය.” (334-335)

විවිධ බාධක හා හමුදාව විසින් කෙරුනු සචේතනික යැයි යෝජනා කල හැකි ප්‍රමාද කිරීම් අතර පවත්වා ගෙන ගිය ඝාතන නඩුව අතරතුර 87-90 භීෂණයේ වින්දිතයින් ගැන විශේෂ අවධානයක් යොමු කල බ්‍රිතාන්‍ය සාමි මණ්ඩලයේ ඇවබරි සාමි හා ලංකාවේ තානාපති අතර 1994 හා 1999 අතර හුවමාරු වූ ලිපි කීපයක්ද, වින්දිත පවුල්වල සාමාජිකයින්ගෙන් ලබාගත් ප්‍රකාශ කීපයක්ද මෙම සමාප්ති සටහනට අන්තර්ගතකර ඇත. නීති ක්‍රියාදාමය හමුවේ පැවති විවිධ බාධක හා කඩාකප්පල්කිරීම් පිලිබඳව පොදුවේත් නඩුවේ තීන්දුව පිලිබඳව විශේෂයෙනුත් මෙම කොටසින් අවධානයට ලක්කරයි.

නඩු තීන්දුව ප්‍රකාශ වීමෙන් පසු චෝදනා 80කට යටත් කර සිටි බ්‍රිගේඩියර් ලියනගේ සහ දෙවන විත්තිකරු කොට සිටි චමින්ද ලොකුගලප්පත්තිහට විරුද්ධ චෝදනා වලින් නිදහස් කිරීමත් අනෙකුත් සැකකරුවන්ව වින්දිත ඥාතීන් අපේක්ෂා කල මට්ටමට වඩා අඩු දණ්ඩනයකට යටත් කිරීමත් පිලිබඳව පලවූ විවිධ අදහස් අතර මිය ගිය ශිෂ්‍ය ජගත් චමින්ද කුමාරගේ පියා වන ඩී.ජී දිසානායක මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි:

“අපිට හිතාගන්න බැරි විදිහේ තීන්දුවක් මෙතන ලැබිලා තියෙන්නේ. මේ දඬුවම් තීරණය කලේ කොහොමද කියලා අපිට හිතාගන්න බැහැ. අපි නීතිය ගැන නම් දන්නේ නැහැ. නමුත් මනුෂ්‍ය ජීවිතයක, විශේෂයෙන්ම ඉගෙනගන්න දරුවකුගෙ ජීවිතේක වටිනාකම ගැන, කියන්න අපි දන්නවා. මේක පිටුපස්සෙ විශාල බලවේගයක් තියෙනවා” (353).

නඩුව හා තීන්දුව පිලිබදව එහි විනිසුරු ධුරය දැරූ චන්ද්‍රදාස නානායක්කාර මහතා පවසා සිටින්නේ “විත්තිකරුවෙකුගේ නිදහස වෙනුවෙන් විනිසුරුවරයෙකුට යා හැකි උපරිම දුර” ඔහු ගිය බවත් “නඩු ඇහිල්ල (ඔහුට) වුවමනා ආකාරයට කරන්නට” නිදහසක් නොතිබූ බවත් ය (354).

මේ තීන්දුව පිලිබඳව සන්ඩේ ටයිම්ස් පුවත්පතට සටහනක් සම්පාදනය කරන කිශාලි පින්ටෝ ජයවර්ධන පවසන්නේ “පෞද්ගලික කෝන්තර පිරිමසා ගනු පිණිස රාජ්‍ය නිලධාරීන් වෙත බලපෑම් කරන සහ තම නිලයේ මහිමයෙන් එසේ මෙහෙයවෙන නිලධාරීන් පිලිබඳවත්, එවැනි අය සඳහා සැලසෙන රැකවරණය පිලිබිඹුත් වන” නඩුවක් ලෙස ඇඹිලිපිටිය ඝාතන නඩුව වැදගත් වන බවයි.

මෙවැනි භීෂණ ආඛ්‍යානයන් යහපාලනය හා අන්‍යෝන්‍ය රැඳියාව මත පිහිටන දියුණු, සංවේදී හා සංහිඳියාවට ලක්වුනු ජන සමාජයක් සොයා යන ගමනට ඉතාමත් වැදගත් ස්මරණ සිද්ධීන් රැසක් ආරෝපණය කරයි. ඉතිහාසයේ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් ලබන පන්නරය වනු ඇත්තේ රාජ්‍යය වැනි ස්ථාපිත යාන්ත්‍රණයක ලීවර සීරුමාරුකරන්නන් අරාජක සමයක සමාන්තර නීතියක් පවත්වාගෙන යාමත් එයින් වින්දිත සමාජයක් බිහිකරගැනීමත් පිලිබඳව අප ලබන උත්තම අභ්‍යාසයයි. වඩාත් බහුදිශානතික ඉතිහාසයකටත්, පටු මායිම්වලින් ඔබ්බට දිවෙන ප්‍රචණ්ඩත්වය ගැන කියවීමකටත් අපහට ඉඩ සලසන ප්‍රවේශයක් උදෙසා මෙවැනි කෘතීන්ගෙන ලැබෙන පිටුවහල ඉතා වැදගත් වේ.

 

රණවිරු උන්මාදයට විරේක (විවේක) සපයන එලියකන්ද: අජිත් පැරකුම් ජයසිංහගේ “කේ පොයින්ට්”.

“මට රණවිරු ගාය” – 2019 දී රූපවාහිනී වැඩසටහනකට එරන්ද ගිනිගේ හැඳගෙන විත් සිටි ටී ෂර්ටයක අච්චු ගසා තිබුනු වැකියක්.

අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ විසින් රවනා කරන ලද “සත්‍ය සිදුවීම් පසුබිම් කරගත්” කේ පොයින්ට් නවකතාව එකතු වන්නේ එවැනිම භීෂණ සම වධකාගාර ආශ්‍රිත රෝහිත මුණසිංහගේ එලියකන්ද වධ කඳවුර (2000), කුලරත්න කුරුකුලසූරියගේ ඇඹීලිපිටිය මිනීමරුවෝ (1994) සහ වික්ටර් ගුණතිලකගේ 71-89 මතකයන් (2009) වැනි කෘතිද ඇතුලත් විකල්ප සාහිත්‍යයකටය. මේ සියලු කෘතීන් 1988-90 කාලය හා බැඳෙන අතර ඒවා වඩා මෑත කාලයේ වඩාත් ප්‍රබලව මතුවෙමින් තිබෙන රාජ්‍ය මර්ධනය පිලිබඳ විකල්ප ආඛ්‍යාණය පෝෂණය කරමින් එහි කතිකාව වඩාත් විවෘත කිරීමට හැසිරවෙනු දැකිය හැක.

KPOINT-Sinhala-Novel-By-Ajith-Parakum-Jayasinghe-DSCඅජිත් පැරකුම් ජයසිංහ කේ පොයින්ට් ලිවීමේදී තම කඳවුරු ආශ්‍රිත  සිර අත්දැකීම් සෘජුවම යොදාගෙන ඇති බවට මෙම කෘතිය ගැන කෙරුනු විවිධ ප්‍රචාරණයන් හරහා දැන ගන්නට ලැබුනු අතර කෘතිය කියවීමේදී තේරුම් යන්නේද වඩාත් විශාල ප්‍රදේශයක් ආවරණය කිරීමට උපක්‍රමිකව නවකතාවේ ඇතැම් මෙවලම් භාවිතා කර ඇතත්, කතාව සමස්ථයක් ලෙස ජයසිංහගේ අත්දැකීම්වලටම වැඩි බරක් තැබෙන සේ ලියවී ඇතුවා විය යුතු බවයි. 1989 හා 1990 කාලයේ අවුරුද්දකට තරමක් වැඩි කලක් මාතර බ්‍රවුන්ස් හිල් හි එලියකන්ද කඳවුරේ අමානුෂික ලෙස රදවා තබාගෙන ඇති ජයසිංහ ඉන් දිවි ගලවා ගන්නට තරම් වාසනාවන්ත වූ අයෙකි. ආසන්න වැලිගම කඳවුර මෙන්ම එලියකන්දේ කලක් කටයුතු භාරව සිටියා යැයි පැවසෙන්නේද සිංහ රෙජිමේන්තුවේ තුන්වන බලකායයි. මෙම සෙබළුන් අතින් ද ඔවුන්ගේ ප්‍රභූ නිලයන් අතින්ද ඉහල දේශපාලන තන්ත්‍රයේ පූර්ව අනුදැනුම මත පවත්වාගෙන ගිය නීති විරෝධී සංස්කෘතියේ හිංසනය පිලිබඳ වඩාත් ප්‍රචලිත කෘතිය වන්නේ රෝහිත මුණසිංහගේ එලියකන්ද වධ කඳවුර යි. එමගින් දැනටමත් සමාජගත කරන ලැබ ඇති ඇතැම් කරුණු ස්ථීර කෙරෙන වියමනක් ද ලෙස ජයසිංහගේ කේ පොයින්ට් කියවිය හැක.

ප්‍රධාන ධාරාවෙන් ප්‍රතික්ෂේපිත, කථන අවකාශයක් නොලත් භීෂණ සමය වැනි ප්‍රපංච කියවීමේදී මෙම විකල්ප ආඛ්‍යාණයන් තනි තනිවත් එකිනෙක හා සමාන්තරවත් කියවීම ඉතාමත් අවශ්‍යය. මෙසේ අප ගොඩනගාගන්නා ආඛ්‍යාණ අවකාශය ඊලග අවස්ථාවේදී ප්‍රධාන ධාරාවේ රචකයින් හා සම්මුඛ කොට ඉතිහාසය පිලිබඳ අධිපති කතිකාවන් නැවත පුනරීක්ෂණය කරන තැනට අපගේ සමාජ විඥානය හැසිරවිය යුතුය. මෙය 1971 හා 1987-90 අරගල සම්බන්ධයෙනුත් සිවිල් යුද්ධය පිලිබදවත් එකසේ ව්‍යවහාර වන තැනට අපගේ කියවීම් හැඩගස්වාගත යුතුය. කේ පොයින්ට් කෘතිය මට වඩාත් වැදගත් වන්නේ මෙම භාවිතය පෝෂණය වන අවස්ථාවක් ලෙසයි.

කෘතිය ආරම්භ වන්නේ අවසානයෙනි. එලියකන්ද කඳවුර වසා දැමීමට ආසන්න දිනක එහි අළුතින් වැඩ භාරගෙන ඇති අනුඛන්ඩයක අධීක්ෂණය යටතේ “දාස” නම් වධක විශ්වාසය දිනාගෙන සිටි රැඳවියා මරා දැමුනු රැදවියන්ගේ මිනී වලක  ලා පුළුස්සන දර්ශනයකිනි. තෝමස් කෙනියලිගේ ෂින්ඩ්ලර්ස් ආර්ක් (1982) කෘතිය මත පදනම්ව 1994 දී ස්ටීවන් සිපිල්බර්ග් අධ්‍යක්ෂණය කල ෂින්ඩ්ලර්ස් ලිස්ට් චිත්‍රපටයේ ජවනිකාවක් සිහිගන්වමින් එසේ ඇරඹෙන කෘතිය රාජ්‍ය භීෂණය පිලිබඳ පුළුල් කතාබහක් වෙත කඳවුර හරහා ප්‍රවිශ්ට වෙයි. එලියකන්ද වධ කඳවුර කියවූ අයෙකුට කේ පොයින්ට් හි ඇතැම් තැන් ආගන්තුකමත් නැත. නමුත් වඩාත් තුලනාත්මක ලෙස සන්නද්ධ කැරලිකරුවන්ගේ මෙන්ම හමුදාවේද හොඳ නොහොඳ විවරණය කරමින්, එවැනි සංවාදශීලී පදනමක් මත රාජ්‍ය භීෂණයේ කුරිරුබව මැන දැක්වීමට කතුවරයා පෙලඹෙයි.

Eliya-Kanda-Wada-Kandavura_0_frontකතානායක රචකගේ අත්දැකීම් හා අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ රැදවියාගේ අත්දැකීම් කොතරම් දුරට සමපාත වන්නේද යන්න නොවැදගත් උපකල්පනයකි. එහෙත් කියවන්නාගේ මානසික ව්‍යායාමයක් ලෙස රචකගේ හා ජයසිංහගේ අත්දැකීම් එකක්ම යැයි තීරණය කලහොත් රචක/ජයසිංහ කඳවුරට ගෙන එනු ලබන්නේ රෝහිත මුණසිංහට කලිනි. මුණසිංහගේ විවරණයට අනුව ඔහුව අල්වාගෙන වැලිගම කදවුරට ගෙනගොස් දස වද දෙන්නේ රෝහණ විජේවීර මළ බවට වාර්තා වන දිනයේය. ඒ 1989 නොවැම්බර් 14 ලෙස සිතිය හැක. නමුත් විජේවීර හා ගමනායක මරණයන් වාර්තාවන විටත් රචක/ජයසිංහ කඳවුරුගත සිරකරුවෙකි. මෙම කෘතීන් මේ ආකාරයෙන් සම්මුඛ කල විට එකිනෙක පරයා වැටෙන කාල රාමුවක දිවෙන නමුත් සමාන්තර ගතිකයකින් යුතු පථයන් දෙකක් පාදාගත හැක.

එලියකන්ද වධකාගාර ජීවිතයේ දෛනික තත්වය කෘෘරත්වයෙන් මැඩුනු එකකි. පහරදීම්, අපහසුතාවයට පත්කිරීම්, සචේතනිකව හානිදායක වන ලෙසට කෙරෙන අඩත්තේට්ටම් වල සිට අවම සනීපාරක්ෂක තත්වයන් පවත්වාගෙන යමින් බෙහෙත් නොකරමින් රෝග, තුවාල හා කැඩුම් බිඳුම් පවා පැහැර හැරීම් දක්වා විශාල කායික-මානසික පරාසයක මෙම කෲරත්වය ඔඩු දුවයි. ජයසිංහ අර්ථ දක්වන පරිදි “මරණයට ද ජීවිතයට ද තිබුණේ එක් ස්වරූපයක් පමණක් නොවේ. එය වරින් වර අද්භූත හැඩ ගත්තේය. ඒ හැඩතලවල තර්කානුකූල රටා සෙවීම අරුත් රහිත ක්‍රියාවක් විය. එය භීෂණයේ යුගයක් විය. මාරයාගේ හෝරාවක් විය. යුගාන්තයක් විය… සෑම උණ්ඩයක්ම හිත් පිත් නැති ලෝහයෙන් සැදිණි. එහෙත් ඒවා පත්තු කල මිනිසුන්ට අරමුණු තිබිණි” (පි. 25).

ජයසිංහගේ රචනයට අනුව එලියකන්ද කඳවුර අවසන් කාලයේ භාරව සිටින්නේ ලුතිනන් ඩයස් ලෙස කෘතියේ හඳුන්වන නිලධාරියෙකු යටතේ ක්‍රියාත්මක වන වඩාත් පීඩාකාරී කණ්ඩායමකටය. ඊට පෙර සිටි කැප්ටන් රෝමියෝ ලෙස හඳුන්වන නිලධාරියාහට බර තැබෙන්නේ වඩාත් සාධාරණ හා ම්ලේච්ඡත්වයෙන් අඩු චරිතයක් ලෙසය. බොහෝ විට මුණසිංහගේ චරිතාපදානයට ලක් වන අත්දැකීම් ඔහු ලබන්නට ඇත්තේ මේ අවසන් පරිපාලන ව්‍යුහය යටතේයි. ජයසිංහගේ කැප්ටන් රෝමියෝ උසස්වීමක් ලබා මාරු වී යද්දීත් 1989 වසර අග (හෙවත් මුණසිංහ සිරගත කෙරෙන අවස්ථාව) උදා වී නැත. වඩාත් සිත් කම්පා කරන ඇතැම් ඡේදයන් අතරින් පහත උපුටා ඇති ආකාරයේ අවස්ථාවන් සමස්ත වධකාගාර සංස්කෘතියේම සාරාංශක් වැනි වේ:

අවේලාවක මළපහ කරන්නට උවමනා වීම ජීවිතයේ අවසානය විය හැකිය. ඒ නිසා කිසිවෙකු වැසිකිළි යන්නට අවසර ඉල්ලා සිටියේ නැත. පාලනය කරගන්නටම බැරි වූ විට සිලි මල්ලකට මළ පහ කර, කට ගැට ගසා පසුදා උදේ ගෙන ගොස් වලට දැමීමේ නව ක්‍රමය බොහෝ දෙනෙකු විසින් මෙම වකවානුවේදී සමාන්තරව සොයාගන්නා ලදී. මේ ගූ පැකට් සඟවා තබාගන්නට සිදු වුණේ හිස අද්දර කොට්ටය ලෙස භාවිතා කළ තමන්ගේ රෙදි ගොඩ යටය. නැතිනම් සරම අස්සේය. එහෙත්, දින ගණනක් සිර වී තිබී පිටවුනු, කළු පැහැති, ගන්දස්තාර, බුරුල්, උණුසුම් මළපහ තලපයක් දිගු වේලාවක් තබා ගැනීම පහසු නැත. කවර කීයක දමා කට ගැට ගැසුවත් එයින් දුර්ගන්ධය පිටවේ.

දහදිය දමන, නොනාන, දත් නොමදින, පස්සා පැත්ත හරියට සෝදා නොගන්නා, තුවාල, හොරි, කසානා වැළදුණු, කුණු පඩ යන සිරකරුවන් පිරි මිනිස් ගාල කොහොමත් දුගඳය. සිරකරුවන්ට තබා හමුදා නිලධාරීන්ටවත් ඒ ගඳ සුවිශේෂී වූයේ නැත. දුගඳක් කියන්නේ ඒ ගඳත් මැඩගෙන මතු වන ගූ බෑගයක නැහැ හාරවන ගඳ හෝ පණ පිටින් හෝ මිය ගොස් හෝ කුණු වන මිනිස් සිරුරක ගඳ පමණි (පි 154-155)

වැසිකිලි යාම පසෙකින් තැබුවත් උදෑසන ශරීර කෘත කටයුතු, මූණ සේදීම්, ආහාර ගැනීම් මේ සියල්ල පහට ගණින පමාවෙන් පහරදීම් මැද කල යුතුය. ආහාර වේලාවන් අතර වතුර, වැසිකිලි ආදි අවස්ථා නොලැබේ. පහරදීම්වලට තාර්කික බවක් හෝ රටාවක් නැත. පොලු මුගුරු, ලී පටි, වයර් අඹරා සාදාගත් ආයුධ, රබර් බට, පයිප්ප ආදිය මෙයට යොදාගනී. කඳවුරේ උස්මහත් කල පිඔුරෙකු ගැන ජයසිංහගේ මෙන්ම මුණසිංහගේ කෘතියේද සදහන් වේ. මෙම පිඹුරා සිරකරුවන් මතට දමා විනෝදයක් ලබයි. බල්ලන් තිදෙනෙක් ඇති කරන අතර ඇතැම් අවස්ථාවල මෙම බල්ලන් සිරකරුවන් වෙතට උසි ගන්වනු ලබයි. මරණය හා ජීවිතය අතර රේඛාව ඉතාමත් සියුම් වන අතර රචකට ඇතිවන දරුණු උදරාබාධය හරහා මෙම තත්වය වඩාත් මතු කොට දක්වා ඇත:

“කියලා පලයන් අයියේ” වේදනාවෙන් ඇඹරෙන රචක දැක එවකට ඔහුගේ මාංචු සගයා වූ දිනේෂ් කීවේය…
“මරයි බං”
“දැන් උඹට මෙතන රෙවුණත් මැරුම් කන්න වේවි”
“ඉවසමු. බැරිම උනොත් පැකට් එකක් ගහමු”

ඒ වන විට පැකට් ගැසීම තහනම් කර තිබුණි. පැකට් ගසා අහුවන අයට එය කටින් එල්ලාගෙන ඉසි පෝසන් ඉදීමට සිදුවේ. පිට මැදට පොලු පහර වදින විට ගූ පැකට්ටුවත් බිම වැටී ඇතැම් විට ඒ මතට මුහුණ ද ඇද වැටේ. එහෙත්, ඒ කිසිවක් මරණය තරම් කටුක නැත (පි 156).

40f04a532affeb3d1ca0ab7d0c4e43bb
බ්‍රව්න්ස් හිල්

රෝහිත මුණසිංහගේ එලියකන්ද වධ කඳවුර කෘතියේ එක් තැනක දියදාව හමුදා කඳවුරකින් එලියකන්දට ගෙන එන සිරකරුවන් පිරිසක් ගැන සඳහන් වේ (පි. 98-101). ආහාර වත් නොදී තබාගැනීම නිසා ඇවිදින ඇටසැකිලි මෙන් දිස්වන මොවුන් පාචනය වැලදුනු සිරකරුවන් පිරිසකි. එලියකන්දේදී ඔවුන්ට පටබැඳෙන නම “ඉතියෝපියානුවන්” ලෙස සඳහන් කෙරේ. ඔවුන්ගේ පාචන තත්වයත් සමග දිගින් දිගටම මළපහ වීම නිසා ඔවුන්ගේ පස්ස පැති වල පොල්මුඩු ගසනු ලැබේ. පසුව ඔවුන්ගේ ගුදයන් වැලි රහිතව ඇනුනු සිමෙන්ති දමා, කුඩා ගල්කැටය බැගින් ඔබ්බවා වසා දැමෙනු ලැබේ (පි 99). අවසනදී පාචන සිරකරුවන් සියල්ලම විශාල දම්වැලක අමුණා වැසිකිලිය ලෙස භාවිත වන ලැට් වලේ කොන්ක්‍රීට් පියන් මෑත් කර සැදූ කුහරයට ආසන්න දුරින් ගැටගසා දැමීමට කඳවුර භාර රණවිරුවන් ක්‍රියාකරයි (ජයසිංහ 208).

සිරකරුවෙකු පලා යාම නිසා පැපොල රෝගීන්ද ඇතුළු මුළු කඳවුරටම පැන ගිය සිරකරු භාරව සිටි විකී නමින් හදුන්වන සෙබලා විසින් කල පහර දෙනු ලැබේ. කෲර හා වදහිංසාවෙන් ම්ලේච්ඡ සතුටක් ලබන පරපීඩකයෙකු ලෙස හදුන්වාදෙන විකී අසල වත්තක කිතුලක් වෙත හැරීමට පුරුදුව සිටි “බඹරා” නම් රා මදින්නට දත් සිරකරුවා පැනයාම එලියකන්දෙන් වූ එකම එක සාර්ථක පැන යාම ලෙස ජයසිංහ දක්වයි.

“තොපිට පැපොල නේද?” ඔහු දොර අසල සිට ඇසීය. ගහන එකක් නැතැයි රචකට සිතිණි.
“පැපොල නෙමෙයි මරණාසන්න වුණත් මං තොපිට ගහනවා” යි කියූ විකී පැපොල රෝගීන් පස්දෙනාට අඩි දෙකක් පමණ දිග, අඟල් හතරක් පමණ විශ්කම්භය ඇති කැළැල් ඇති නොකර අනාගතේ යම් දවසක මරු ඉක්මන් කරන බව කියන සිය මැජික් පොල්ලෙන් පිට මැදට දෝයි දෝයි ගා දෙකක් දී දොර ලොක් කර යන්නට ගියේය (පි 202).

කේ පොයින්ට් කෘතිය පුරාවට සිදුවන මරණ සංඛ්‍යාව ඉමහත් ය. පහරකෑම්, වධබන්ධනයට ලක් කිරීම් හා පාචනය වැනි රෝග නිසා ද, හේතු ඇතිව මෙන්ම හේතු නැතිවද මෙම රණ විරුවන් — නොහොත් සෙබළුන් — අතින් මිය යන්නේ නීතියට පිටින් අල්වා ගෙන විත් ගාල් කර තැබෙන අයවලුන්ය. වෙඩි තබා, පොලු පහර ගසා, පපුව මත පැනීමෙන්, ගෙල පාගා දැමීමෙන්, උදලු තල වලින් පහරදී, හිස පසුපසට පහරදීමෙන්, කඩුවලින් කපා ආදී ම්ලේච්ඡත්වයේ ඉහලම ක්‍රමෝපාය මෙහිදී යොදා ගැනෙයි. ජීවිත විශ්වාසය ගැන කිසිදු වගකීමක් හෝ සම්මතයක් නැති වන අතර විශ්වාසය යන්න ගොඩනගා ගන්නට කල්පයකුත් එය සිඳී යාමට නිමේෂයකුත් ගතවේ. සම්මත ක්‍රමයකින් තොර වීම නිසා මේ ආකාරයෙන් තිර්ශ්චීන පීඩනයකට ලක්කෙරෙන බහුතරය අවම සැකයක් නිසා ගෙන ආ අයයි. ඇතැම් අය සැකකරුවන්ද වන අතර සන්නද්ධ කැරලිකරුවන් සිටින්නේ අඩු ප්‍රමාණයකි. පවතින නීතියට යටත් අදාල ක්‍රමවේදයන්ගේ බාහිරව කෙරෙන ධවල භීෂණයේ ප්‍රතිඵල ලෙස මරණයට පත්වූ 50,000 කට ආසන්න පිරිසකට ඉටු විය යුතු යුක්තියේ සංඥාවක් බදු 1987-90 පිලිබඳ විකල්ප සාහිත්‍යයට ජයසිංහ කර ඇති මෙම එකතුව ඉතා වැදගත්ය.

Cynthia Banham’s “A Certain Light”: Working-through Trauma to Tell the Tale.

Recently, I had the opportunity of attending a reading by Cynthia Banham, held as a part of generating awareness of her recent book, A Certain Light (2018). Written as a memoir and a reconstruction of her family’s history, A Certain Light is also an exercise of being introspective and understanding Cynthia’s own self — specially, as she survived a plan crash in Yogyakarta, Indonesia in 2007 which drastically changed her life. In 2007, Cynthia was a young journalist with a vibrant career at her grip and touring widely with work focused on politics and defense. The accident which she survived left 30-odd lives lost in a carrier that facilitated 200 passengers.

banham_pic_for_afa
Cynthia Banham

Over the past 11 years, Cynthia has in many ways been coming to terms with her accident and the post-traumatic world around her. In an interview given to the Sydney Morning Herald  she reflects on her immediate post-accident situation: one where an accommodating and understanding surrounding was warm and caring to her; but, how in that warmth itself was written her status of being ‘invalid’. Her decision to depend less on wheel-chairs or similar equipment is partly a resistance of that idea of being marginalized. Her book, A Certain Light comes eleven years later, and partly comes across as an effort to re-read herself and her ‘dislocation’ within a larger fabric of rupture and fragmentation her family goes through in the course of the century. In this way, she goes back in search of evidence and scraps of the past to connect and re-cast the family’s European moorings and how it is affected and directed by the social and political changes through world wars, displacements, migrations and resettlements.    

Alfredo, Banham’s grand-father, is an Italian-born enlisted for the Second World War where, at its close, he becomes a prisoner of war held by the Germans.  Her departure point is to find out about her grandparents’ past, inspired by her grandfather who leaves no intimations of his war experiences when he passes over in the early 1990s except a box-full’s worth of collected items that relate to that past. Cynthia’s actual research for her book begins in 2014 and it takes her down a path with digressions into family lore, anecdotes and reports and records — some of them miraculously kept safe after many decades of ‘non-inquiry’. Her engagement with reading into the horrors of World War II incarceration and captivity stories gradually makes Cynthia sufficiently encouraged to begin to tell her own story: the horror of her plane crash accident. In that way, her project seeking knowledge of her own family’s past can be said to direct her ‘home’ in coming to terms with her own present; which, welded together, she now leaves for posterity.

Her grandfather Alfredo’s silence of the war years becomes resonant in Cynthia’s own personal experience. For her, provocations of the crash have always been an invasion of sorts. The book also looks back at fissures and gaps in the family saga, dotting the lines in shaping a holistic capture based on oral communications and fragmented family memorabilia; but, more crucially, of looking back at the picture she thus creates and re-searching for crevices it offers in the aftermath of narrativization. Cynthia, perhaps, has detected enough of such ‘unfilled’ places — missing parts of an otherwise comprehensive jigsaw — which would be a departure point for a further memoir.

9781760632106The reading was complemented by an interactive dialogue with the audience in which Cynthia made lengthy illustrations for questions posed at her. It was clear that the writing of A Certain Light has become for her a therapeutic exercise though, at its inception, she wouldn’t have seen that potential. She claimed how she is now ready to go ahead and speak to persons  who have undergone trauma and distress, and to be a part of programmes and events generating awareness and sharing comfort. She confessed how in the immediate aftermath of her tragedy there were many who espoused her for her ‘story’ when she was mentally and emotionally drained; but, how she is not approached now, when she is in a more advantageous position to help such causes.

A Certain Light, though upon first interaction is a book about the past of one’s fore-bearers, family history and its discovery, it is also a celebration of courage, endurance and continuity. The very activism in ploughing through the dunes of time and collating fragments into a wholesome narrative fabric is an act that understands the bounty of life as a torch that needs to be held and handed over. In several places it is mentioned that Cynthia’s exercise is one that addresses her son Leo (and, by extension, the next generation of her extended kith and kin). This itself brings into the heart of the reading the significance of continuity without which the meaning of the past cannot have any currency.

For me, the strength of the book lies in how the intimation of one’s family’s past makes one familiar with one’s own courage and strength: properties which Cynthia probably didn’t know she possessed and those which takes a better defined shape as her project progresses from fact-finding to being written. That power of the articulated word and the processed thought through which one may rediscover one’s self is brought to the fore through Cynthia’s composition. For me, all else is secondary and less in consequence.

“71-89 මතකයන්”: වික්ටර් ගුණතිලකගේ ප්‍රතිධාරාවේ කෘතිය පිලිබඳව.

Kalutara-Bodhiya-Budhist-Temple-Kaluthura-12092148
කළුතර

වික්ටර් ගුණතිලකගේ 71-89 මතකයන් (2009) වඩා අඩුවෙන් කතා බහට ලක්වී ඇති කෘතියකි. පුවත්පත් විචාර ගත්තද, උපුටා දැක්වීම් සලකා බැලුවද මෙම කෘතිය වැඩි මාධ්‍ය හෝ ප්‍රචාරණ අවධානයකට ලක්වී ඇති බවක් නොපෙනේ. නමුත් ජවිපෙට ලැදි තරුණයෙකු ලෙස 1971 අරගලය සමයේ තම දේශපාලන අත්දැකීම් මෙන්ම පසු-අරගල සමයේ ලත් සිරකඳවුරු අත්දැකීම් ද ගුණතිලක මෙම කෘතිය හරහා සමාජගත කරයි. එමෙන්ම, 1987-90 දෙවන සන්නද්ධ නැගිටීම සමයේ ඔහු ජවිපෙන් ඉවත්ව ලිපිකරු ශ්‍රේණියේ රැකියාවක් කරමින් සිටියත් රාජ්‍ය භීෂණය ඔහු හඹා එන අයුරුත් ඉන් තම ජීවිතය යන්තම් ගලවාගන්නට ඔහු සමත් වන අයුරුත් විස්තරාත්මකව දක්වා ඇත. මෙම භීෂණ සමයේදී හමුදා අත්අඩංගුවට ගන්නා ඔහුව වදකාගාරගතව තබා මරණ මංචකයට ගෙන ගොස් තිබියදී පෙර වාසනාවකට මෙන් ජීවිතය ගලවා ගන්නට සමත්වෙයි.

නමුත් ගුණතිලකගේ කෘතියෙහි භීෂණ සමය ආශ්‍රිතව ග්‍රන්ථාරූඪ කල චරිතාපදානයකට එහා ගිය වැදගත්කම් ද කීපයක්ම වේ. එක් අතකින් ගත් විට මෙම කෘතිය ඉතා සංයමයෙන් රචනා කල සවිස්තරාත්මක සැලැස්මකි. කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ පදිංචි ගුණතිලක තම වාර්තා හරහා කළුතර පුරාවට පැතිරී තිබූ භීෂණයේ ඔහුට ගෝචර අවස්ථා රැසක්ම සවිස්තරාත්මකව වාර්තා කරයි. මේ අතර කැරලිකරුවන් අතින් මෙන්ම රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදයේ අනුහසින් මරාදැමුනු සාමාන්‍ය වැසියන්, කිසිඳු දේශපාලන සම්බන්ධකමක් නොතිබි අහිංසක තරුණයින් ගැන විස්තර මෙන්ම ප්‍රදේශයේ පැතිර පැවැති භීෂණයේ තරම කියා පාන සිද්ධීන් ද දාමගත කොට ඇත. මේ අතර ප්‍රදේශයේ පොලිස් ස්ථානවල පැවති තත්වයන්, ඒවා භීෂණයට කෙසේ හවුල් වීද යන කාරණා මෙන්ම පැවැති වද කඳවුරු හා ඒවා ලත් දේශපාලන රැකවරණ මෙන්ම ඒවායෙන් රැකවරණය ලත් ප්‍රාදේශීය මෙන්ම ජාතික මට්ටමේ දේශපාලකයින් පිලිබඳවද තොරතුරු ඔහු සමාජගත කිරීමට උත්සාහ දරයි.

35686671_1811022508965498_1822339509702885376_nමේ අර්ථයෙන්, වික්ටර් ගුණතිලකගේ කෘතිය භීෂණ සමයේ රාජ්‍ය ත්‍රස්තවාදය ගැන විකල්ප ආඛ්‍යාන කතිකාවට යම් ගැඹුරක් එක් කරන එකතුවක් ලෙස තේරුම් ගැනීම වැදගත්ය. මෙම අවකාශය තුලින් මා කීප අවස්ථාවකදීම අවධානයට ලක් කර ඇති ප්‍රින්ස් ගුණසේකරගේ අ ලොස්ට් ජෙනරේෂන්: ශ්‍රීලංකා ඉන් ක්‍රයිසිස්: ද අනටෝල්ඩ් ස්ටෝරි (1998), කුලරත්න කුරුකුලසූරියගේ ඇඹිලිපිටිය මිනීමරුවෝ  (1995), රෝහිත මුණසිංහගේ එලියකන්ද වදකඳවුර (2000), රංගල ප්‍රේමේ (2002), උපනායක උපතිස්ස ගමනායක (2016) ඇතුළු අනෙක් කෘති, රවින්ද්‍ර ෆර්නැන්ඩෝගේ ඩෙත් ඔෆ් අ ලෝයර් ඉන් පොලිස් කස්ටඩි (2015) ද ඇතුලත් වන පසු-අරගල සමය හරහා මතු වී ඇති 1987-90 පිලිබඳ ප්‍රධාන ධාරාව අභියෝගයට ලක් කරන කතිකාව තුල ගුණතිලකගේ කෘතියද ස්ථානගත කිරීම වැදගත්ය. මෙම ප්‍රතිධාරාව පසුගිය විසි අවුරුද්ද පමණ පුරාවට බහුදිශානතිකව දැගහැරෙන අතර 87-90 අරගලය පිලිබදව රාජ්‍ය ආඛ්‍යානය තනුක කිරීමටත්, එහි සංදිග්ධ තැන් මතු කිරීමටත්, දුෂ්පෝෂිත තැන් අභියෝගයට ලක්කිරීමටත් දායක ව සිටී. 1990-91 කාලය තුල සන්නද්ධ නැගිටීම පිලිබඳව (අදටත් මූලාශ්‍ර ලෙස දෙස් විදෙස් හි පරිශීලනය වන) සී.ඒ චන්ද්‍රප්‍රේමගේ ඉයර්ස් ඔෆ් ටෙරර් (1991), ඒ.සී අලස්ගේ ජේ.වී.පී: 1969-1989 (1990) හා රොහාන් ගුණරත්නගේ ශ්‍රීලංකා: අ ලොස්ට් රෙවලූෂන් (1990) වැනි කෘති හරහා ගොඩනගා ඇති රාජ්‍ය හිතවාදී අධිපති-කතිකාව වඩා නම්‍යශීලී කිරීමේ කාර්යය මෙම ප්‍රතිධාරාව අතින් ඉදිරියට ගෙන එමින් පවතී. ඉහත සදහන් කල ඇඹිලිපිටිය මිනීමරුවෝ  කෘතියට පාදක වන කරුණු වඩා පරිපූර්ණ හා සවිස්තරාත්මක වන ලෙස කාංචනා මාධවීගේ සම-කතෘත්වය මත නිමවූ අමාවක සඳ යට නැමැති කෘතිය තුලින් ද කුරුකුලසූරිය ඉදිරිපත් කරයි. 2016 දී පලකෙරුනු ධර්මන් වික්‍රමරත්නගේ ජවිපෙ දෙවෙනි කැරැල්ල කෘතිය මෙම කතිකාවට මෙතෙක් දායකත්වය සපයා ඇති වඩාත් පරිපූර්ණම කෘතිය ද වේ.

35923568_1811021565632259_231176258224914432_n

71-89 මතකයන් කෘතිය නම්-ගම්, නිල-නාමද ඇතුළුව ඉතා විවෘතව ඇතැම් භීෂණාත්මක කරුණු ගැන සංවාදයේ යෙදෙයි. ගුණතිලක තම වාර්තා අතරට එක් කර ඇති අවස්ථා තුනක් පිලිබදව සැකෙවින් උපුටනයන් කීපයක් ඉදිරිපත් කරමි. මින් මුල් අවස්ථාව, කරන්නාගොඩ ප්‍රදේශයේ කැරලි නායකයෙකු ව සිටියේ යැයි සදහන් කර ඇති ප්‍රියන්ත කුමාර ගේ පියා වන ඉහල කරන්නාගොඩ තොටියෙකු ව සිටි පියදාස අයියා සම්බන්ධයෙනුයි. තම වාඩියේ රාත්‍රිය ගතකරන්නට පුරුදුව සිටි ඔහුට දිනක් බර අඩි ශබ්දයන් ඇසෙන අතර  හමුදාවෙන් යැයි කියා ඔහුගේ වාඩියට පිරිසක් ඇතුළුවෙති.

“ටෝච් එක නිවන්න අපි හමුදාවෙන්. තමා තනියම වාඩියේ මොකද කරන්නේ?”
ඔහු තමාගේ රැකියාව සියලු විස්තර පැවසුවෙන් “තේ ටිකක් වත් කරන්නයි ගින්දර පත්තු කලේ”. “එහෙනම් අපටත් එක්කලම තේ වත් කරන්න.” වතුර රත්කර දෙපරෙකට හමුදා භටයින්ට තේ පිලිගැන්වූ ඔහු පොල් කටුවල වත්කර දීම පිලිබඳව හැබෑ ලෙසම කණගාටු විය. “වාඩියේ තියෙන්නේ පොල්කටු විතරයි” කියනවිට “කමක් නැහැ කමක්, නැහැ මේවා අපට හොඳට හුරුයි.” හමුදා භටයින් පවසා ඇත. ඔහු තේ වත්කර දුන්නේ තම දරුවන්ගේ වයස්වල සිටින හමුදා භටයින්ට බව ඔහුට සක්සුදක් සේ පැහැදිලි විය.

“අපි යනවා අංකල්.”

“හොඳමයි සර්.” ඔහුට පවසන්නට හැකි වූයේ එපමණකි. තමන්ගේ මුහුණ හරහා වැදුණු පහරකින් තාරුකා විසිවෙන්න විය. එසැනින් බිම පෙරලා ගඟට ඇදගෙන ගියහ. දණහිසක් දක්වා වතුර තිබුණ තැනකදී එකෙක් බෙල්ල තදින් පාගා ගත්තේය. වතුර හොඳට හුරු පුරුදු ඔහුට නහයේ කටේ සහ ඇස්වල වැලි තැවරීම නිසා මහත් අපහසුතාවයකට මුහුණ දෙන්නට සිදුවිය. එතැන සිට යලි පාරදිගේ ඇදගෙන විත් ජීප් එකකට දැමූහ. (ගුණතිලක 116-117)

මෙසේ අත්අඩංගුවට ගන්නා තොටියා බෝම්බුවල හමුදා කඳවුරට ගෙන එන අතර පාදයේ පතුල තුන් පලකින් කපා ඇත (ගුණතිලක 117). මීට සමාන්තරව ඔහුගේ නිවසට ගිය භට පිරිසක් ප්‍රියන්ත කුමාර ඉල්ලා සිට ඇති අතර ඔහු ගැන විස්තර නොදන්නවා යැයි කී දියණියගේ ගෙලට පිහියක් තබා ඇත. පසුව බිරිඳ හා දියණිය ගේ හිර කොට ගෙට ගිනි තබා ඇත (117). ජනේලයක් කඩා දියණිය සිය මවද කැටුව ගිනිගන්නා නිවසින් පලාවිත් ඇත (117).

දින පහලොවක් පුරාවට බෝම්බුවල කදවුරේ රදවා සිටි පියදාස වදබන්ධනයට ලක්වී ඇත:

මව්පියන් අත්අඩංගුවට ගත් විට බොහෝ අය බාරවෙන බව හමුදාව අතුදැකීමෙන් දනී. නමුත් ප්‍රියන්ත කුමාර එසේ හමුදාවට භාර වූයේ නැත. මේ නිසා අත්අඩංගුවට පත් ඔහුගේ පියාට හමුදා පිරිස සලකා තිබුණු අාකාරය අතිශයින්ම පහත්ය. දින දහසයක් බෝම්බුවල හමුදා කඳවුරේ තබා ගනිමින් කරන ලද ශාරීරික හා මානසික පීඩා බොහෝ ය. ඇස් බැඳ බිම වාඩිකරවා සිටින විට මුහුණට ගහන පයින් පහර සමග ඔළුව පිටුපස බිත්තියේ වදියි. මෙවැනි පහරදීම් වලින් ඔහු දිවි බේරාගෙන ඇත්තේ ඇස් බැද තිබූ ගැටය ඔලුවේ පිටුපසට සිටින සේ සකස් කරගෙනය. දවසේ ඕනෑම වෙලාවක වදින එම පහරට සුලු සහනයක් වත් ඉන් ලබාගත හැකිවිය. ඔහු රදවා සිටින තැනට නුදුරින් තරුණයින් ගණනාවක් එල්ලා පහරදෙන හඬ මේ දින පහලොව තුල ඔහු අත්විඳි අප්‍රසන්න සිඳුවීම් වලින් එකකි. වැසිකිලියට යෑමේදී, ඒමේදී, මුහුණ සේදීමේදී, කෑම ගැනීමේදී නිරන්තර පහරදීම් වලට ඔහු ලක් විය.

මොහු නිදහස් කර ඇත්තේ ඔහුගේ පුතාවන ප්‍රියන්ත කුමාර වෙඩි තබා මරා පුලුස්සා දැමූ දිනයට පසු දිනය. ඒ හරියටම එක්දහස් නවසිය අසූ නවයේ සැප්තැම්බර් හත්වන දින ය. “උඹේ පුතා ඉවරයි. ගිහින් හත් දවසේ දානේ කාපන්” කියා ඇදගෙන විත් ජීප් එකක දමාගෙන උදේ පාන්දරම කරන්නාගොඩට ගෙනත් දමා ඇත. (ගුණතිලක 117-118).

පොලිස් ස්ථාන ආශ්‍රයෙන් සිදු කල මරණයන් හා අතුරුදහන් කිරීම් සම්බන්ධයෙන්ද තමාට ලබාගත හැකි වූ සාක්ෂි ආශ්‍රයෙන් මෙම කෘතියේ සැලකිය හැකි අන්දමේ විවරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. මේ සම්බන්ධයෙන් අදාල චූදිතයින් හැඟවෙන පරිදි නම් ගම් ද සහිතව පහත ආකාරයෙන් කරුණු ඉදිරිපත් කරයි:

කලුතර උතුර පොලිස් ස්ථානාධිපතිව සිටි වෛද්‍යලංකාර මහතා ගමන් ගත් ජීප්රිය මිල්ලගස් හන්දිය මොරොන්තුඩුව පාරේ කනත්ත ඉදිරිපිට පාලම අසලදී බිම් බෝම්බයකට හසුවිය. කලුතර දිස්ත්‍රික්කය තුල පිපිරවූ පලමු බිම්බෝම්බය වූ මෙයට ඔහු ගමන් කල ජීප් රියේ පිටුපස කොටස පමණක් හසුවිය. ඔවුන්ගේ ඉලක්කය වැරදී ගියේ දශම ගණනක් එහා මෙහා වීමෙනි. කැරලිකරුවන් දුර සිට වෙඩි ප්‍රහාර එල්ල කලද ඔහු තම පිස්තෝලයෙන් වෙඩි තබමින්ම ආධාර ඉල්ලා සිටින ලදී…. පුපුරා ගිය බිම්බෝම්බය නිසා එතැන විශාල වලක් හෑරී තිබුණි. පලාතේ තරුණ තරුණියන් පැහැර ගෙන විත් එම වලට දමා සිය ගණනක් පුළුස්සා දැමූහ. මේ හෑරී ගිය වල පිරී ගියේ මිනී ඇටකටුවලින් බව සත්‍යයකි. උතුරු කලුතර පොලිස් ස්ථානාධිපති සහ ඔහුගේ දෙවනියා වශයෙන් ක්‍රියාකල සාජන් ප්‍රමුඛ තවත් කොස්තාපල්වරු කීප දෙනෙකුට තරුණයින් පැහැරගෙන යාම පිලිබඳව අධිකරණයේ නඩු පවරා තිබුණු අතර ඔවුන්ගේ සේවය ද අත්හිටුවා තිබුණි. පසුව වෛද්‍යලංකාර අධිකරණයෙන් නිදහස් වුනි. තමන් කල ක්‍රියාවන් පිලිබඳව ඔහුගේ හෘදය සාක්ෂි දරණවා ඇත. (ගුණතිලක 136)

මේ ආකාරයෙන් විවිධ ප්‍රචණ්ඩ හා භීෂණ ක්‍රියාවන්ට සම්බන්ධ අවස්ථා සවිස්තරාත්මකව හා විචාරශීලී ව ගෙනහැර දක්වන ගුණතිලක පසු-භීෂණ සමය තුල තම නිල බලය අහිමිවූ පසු නඩුවලට පැටලී අධිකරණ ගානේ රස්තියාදු වන සුළු නිලයන්ට අයත් නිලධාරීන්ද, විවිධ දරුණු කායික රෝගවලට ලක් වුනු ඇතැම් පොලිස් භටයින් ගැන ද (138-142) කරුණු ඉදිරිපත් කරයි. මේ ආකාරයටම, පශ්චාත්-කම්පන ආතති ව්‍යාකූලතා තත්වයන් වලට භාජනය වූ ඇතැම් අය පිලිබඳවද (138-142) ගුණතිලකගේ් අවධානය යොමු වී ඇත. රෝහිත මුණසිංහ සහ රුවන් ජයතුංග වැන්නන් මෙවැනි පසු-භීෂණ යුගයේ මානසික ව්‍යාකූලතා ගැන විවිධ මට්ටමින් සටහන් තබා ඇති වෙනත් අය අතර වෙති. ඔහුගේ මෙම සටහන් තැබීමේ ක්‍රියාවලියද ආරම්භ කර ඇත්තේ වදකාගාරයෙන් මිදී ආ අළුත ඔහුට රාත්‍රියට නින්ද නොයෑමත්, සිහිනෙන් බිය වී අවදිවීමත් යන ව්‍යාකූල තත්වයන් මගහැර ගැනීමට ගත් ව්‍යායාමයක දීර්ඝ කාලීන ප්‍රතිඵලයක් ලෙසින් ද බවත් ඔහු සදහන් කරයි.

නෙළුව පැලවත්ත ප්‍රදේශයේ තරුණයින් පිරිසක් පහර දී මරා දමා දින කීපයකට පසුව ඒ ප්‍රදේශය පසුකරමින් ගිය පොලිස් රථයක් යටත් කරගෙන එහි සිටි නිලධාරීන් මරා දමා ඔවුන්ගේ ආයුධ පැහැර ගෙන තිබිණි (110). මේ සිද්ධියෙන් පසු ප්‍රදේශයේ ගම්මුන් තම ගෙවල් අතහැර දමා පිටව ගොස් ඇත්තේ ඉදිරියේදී එන අනතුර වටහාගෙන මෙනි. පන්සලේ හාමුදුරුවන්ටද තමන් හා එක්වන ලෙස ගම්මුන් ආරාධනා කල ද ඔහු එය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත. වයස අවුරුදු 80ක් වූ පන්සලේ ආවතේවකරුවාද නැවතී ඇත. පසුදින පැමිණි මීගහතැන්න පොලිසියට අයත් නිලධාරීන් පිරිසක් හාමුදුරුවන් අමානුෂික ලෙස මරා දමා තිබිණි:

මීගහතැන්න පොලීසියේ සේවය කල ඇඹිලිපිටිය හා පල්ලේබැද්ද ප්‍රදේශයෙන් පැමිණි කොස්තාපල්වරු දෙදෙනාට චීවරයක් දැකීම නයෙකුට අඳුකොල දකිනවාටත් වඩා අප්‍රසන්න වී තිබුණි. ඔවුහු කුස්සියට කඩා පැන්නේ  “ගලෝපිය හොර ගනයා සිවුර” කියා කෑ ගසමිනි. “මම කායවත් කරදරයක් කරලා නැහැ මහත්තයා ඔහොම කතා කරන්න එපා” හාමුදුරුවෝ එහෙම කියන ගමන් කඩාගෙන ආ මිරිස් කරල්වල නැටි කඩන්නට විය. “ගලෝපිය වේසිගෙ පුතා සිවුර” කියු රාලහාමි ඇද සිටි තනි සිවුර අතින් ඇද දමා ඉවත් කලේය. හාමුදුරුවන්ගේ විරෝධය නොතකා කුස්සියේ සිට මිදුල දක්වා ඇදගෙන එන ලදී. මේ ඇදගෙන ඒමේදී උන්වහන්සේගේ අදනයද ගැලවී සිරුර නිරුවත් විය. මේ තරුණ හාමුදුරුවන්ට පහර දී දස වදදුන් පොලිස් නිලධාරීන්ගෙන් එක් අයෙක් හිමියන්ගේ කෝෂය තදින් මිරිකා ඇදීමට ප්‍රිය කලේය… හාමුදුරුවන්ට නොනවතින කැස්සක් ඇති වී ලේ කුට්ටි කුට්ටි වමනය කරන්නට විය. වමනය කරමින්ම මිදුල සිපගත් උන්වහන්සේට චිතකය වූයේ ටයරයක් පමණි. සතියක් පමණ වනතුරු මේ සිරුර පන්සල ඉදිරිපිට දැවෙමින් තිබෙනු කවුරුත් දුටහ. කිසිදු දේශපාලන ක්‍රියාවලියකට සම්බන්ධ නැති මේ හිමියන් මරා දැමීමට හේතු වුනේ පන්සල ලඟදී පොලිස් නිලධාරීන්ට ප්‍රහාරයක් එල්ල වීමේ වරද නිසාය. (111-112).

Stories “With” Troubled Histories: Prescriptions for Post-War Narratives in Sri Lanka.

Recently, a close friend had shared an article written by Meera Srinivasan titled Telling Stories Around Troubled Histories. This had been written in the aftermath of Anuk Arudpragasam’s A Story of a Brief Marriage being recently awarded the DSC Prize for Literature fro 2016. In the course of her essay, Meera Srinivasan goes on to engage in a comparative analysis of how Sri Lanka has produced literature that is set ‘around’ war and conflict, while also incorporating the ideas of academics such as Sumathy Sivamohan and writers like Sunila Galappatti. As far as an article of that nature is concerned, Meera’s essay is a good and enjoyable read.

In a subsequent exchange to this ‘share’ my friend and I had a brief — almost an ‘in passing’ — exchange as to whether literature (and by this, I mean creative work such as fiction and other forms of creative writing) is still the best form of narrative the country needs, or whether biography and witness narratives could better serve whatever function is expected of interventions of this kind. My view was that perhaps, in the aftermath of all that occurred between January to May 2009 and the post-war aftermath biography and witness narratives had a more serious and urgent role to play than creative work. My suggestion, if it is to be voiced differently, is that now the time is not to work ‘around’ the ‘troubled histories’; but, to work ‘with’ those very histories which to begin with are denied and dismissed.

41cdhVjhM9L._SX331_BO1,204,203,200_To be fair by Meera Srinivasan, she has done her best to present a comparative analysis of how the English novel in Lankan Literature relates to the Civil War and its peripheral contexts. But, the more crucial question should be as to how far the said novel can take on the responsibility to represent and protest? Having yet to read Anuk’s novel — of which many good things are said by many — I may for the moment reserve my judgment; yet, how competent or equipped has the English writer in Sri Lanka been to smash through the politics of the war in its extreme complex form? My feeling is that the intricacies of the North-East War are too burdensome and overladen with nuances for a creative work to internalize them without running the risk of trivialization. And as most such works entrench the conflict motif — as opposed to base the work on the conflict itself — the representation of the war gets diluted by the larger concerns of the project. A more obvious point is how the war is not exactly the ‘problem’ of most writers writing in English. Srinivasan had quoted Ambalavanar Sivanandan’s ‘When Memory Dies’ which, in spite of its laboured delivery is not convincing in its engagement with the war per se.

screen-shot-2016-05-22-at-12-16-56-amMeera also speaks to Sunila Galappatti, author (or should it be ‘medium’?) of A Long Watch, a retrospective assessment of his years in LTTE capture by Commodore Ajith Boyagoda: “I sometimes think we are only just starting to outgrow the sort of self-orientalising storytelling” Galappatti is quoted (She also contradicts herself in the other place she is quoted when she says “… We are very close to our history, and we may not be the people who will see deep into it.”) What Galappatti identifies as ‘self-orientalizing’ storytelling is not easily exhausted. The market for such literature — and more so coming from a first author — has a high demand drawing on African, Asian and Middle Eastern cultures to sustain it. Writers from Arundathi Roy (in ‘God of Small Things’) to Jhumpa Lahiri to Chimamanda Ngoze Adiche have walked through this market — and these are some of the better writers.

Silenced_Voices_Poster_100067_200Driven by market forces and the factors that shape them a writer reproducing war for cross-continental consumption has no guarantee of a free hand or the space to facilitate a ‘voice that represents’. Surely, it cannot be that all ‘self-orientalizing’ writers do so under the delusion that it is a noble end? In fact, Galappatti’s own publication, A Long Watch, is a liberalist assessment of a complex war of two decades (its roots running deeper into history) which is presented to ‘convenience’ the reader of the moment who is saved from the nuances, complications, the necessary historical detail etc. It is a war story coming out of a coffee machine which often urges us to see the ‘human face’ of war through Boyagoda; which is not in anyway a service to anyone. But, Galappatti operates within frames and structures and at the end of the day creative work published in the mainstream cannot do more than to reduce.

9781934137543The other extreme, of course, consist of the Kamal Guneratne types: militants who have amassed against themselves allegations of crimes against humanity, and now are compelled to write books and make representation at the UN (like Sarath Weerasekara did) etc to keep the militarist discourse alive, on which they have hinged their own survival. Guneratne’s The Road from Nandikadal can only be written by a man at the climax of arrogance, or by a fool. My friend cautions that biographical literature can descend to the kind of depths chartered by the good Guneratne; but, in my opinion the growth of the larger discourse that is nourished by these narratives will present us the necessary internal checks and the verifications of fact as they relate to an event or experience. To quote a convenient example, one cannot dismiss Gordon Weiss’ observation in The Cage with a snub as some of his observations are corroborated by sources such as Frances Harrison (Still Counting the Dead), Beate Arnestad (Silenced Voices)and so on. Thamalini Jeyakumaran’s references to the final day of the war suggests LTTE journalist Isai Priya was alive on that day, which contradicts the state ‘story’ that she had earlier been killed in battle. Channel 4’s Sri Lanka’s Killing Fields has proven beyond doubt that Isai Priya’s was a murder under extremely brutal circumstances. It is this kind of discourse which is necessary to groom a better understanding and discussion of the war. This is the one literature that can make sense in a country living in denial and by sporting dismissive smirks.

Torture in Custody and the Manufacture of Evidence: Chandrasekaram’s “Tigers Don’t Confess”, and Munasinghe’s “Eliyakandha Wadha Kandhawura”.

What is referenced in passing as incarceration, torture in military custody and the use of coercive means to obtain substantive statements which, in turn, are detrimental to the detainee in some of the previous sections is, perhaps, most comprehensively brought into a creative work by Visakesa Chandrasekaram in his Tigers Don’t Confess (2011). The main artery of the narrative, for me, is a focalization on how the military and its arms abuse the privileges given to law enforcement by the Prevention of Terrorism Act (1979), and ‘fabricate’ evidence to achieve a result favourable to them while engaging in harassment, inhuman treatment and torture of suspects taken into their custody. In that way, the story of Kumaran Mylvaganam – a student of the University of Colombo hailing from Jaffna, taken into custody by the Terrorist Investigation Team under the suspicion of being Haran, a member of the LTTE’s ‘pistol squad’ – becomes symptomatic of the fate of thousands of young men and women similarly incarcerated for long, and hopeless years.

17288112._UY400_SS400_The story unfolds against the political quagmire of Sri Lanka caught in the transitional phase between the last years of the UNP regime in the early 1990s and the coming into power of Chandrika Kumaratunga’s People’s Alliance in 1994. Chandrasekaram creatively uses the ambiguous political climate of the time with killings of eminent political personalities, explosions of bombs and a cryptic puzzle of nerve-wracking possibilities as to who the actual masterminds behind these shake ups could be. In a shooting that takes place in the Kirulapona Ground annexing Mugalan Road, a “Greens” MP Appapillai Nagalingam dies leaving behind sufficient mystery for the sleuths to ponder on. This, coincidentally, is the very ground in and conditions under which the onetime UNP frontliner and Democratic United National Front (DUNF) heavyweight Lalith Athulathmudali was gunned down in April 1993.

When Kumaran is first presented to us, he is in court being charged with an extensive list of assassinations – MP Nagalingam’s and a PLOTE cadre, Ganeshan’s, included – and is about to be convicted and sentenced to an impossible prison sentence. The inexperienced lawyer who defends him barely gets past base one, but a request for an assessment of injuries Kumaran claims to have sustained – bodily wounds received, as his lawyer alleges, while being tortured and beaten in Police custody – gives thin light for the case to proceed to some progressive length. The lawyer Shiv hopes that a confirmation of torture wounds by a medical authority would annul the validity of the supposed confession which Kumaran is claimed by the Police to have given voluntarily, of his own. Chandrasekaram uses this as a departure point to unveil step by step not only the horror of Kumaran’s experience being held at the Terrorist Investigation Department, but also to set within a creative frame the arrogance and impunity of an abusive system that uses any means possible to ‘obtain a confession’ that promotes their agenda.

The Terrorist Investigation Team is headed by (a supposedly oblivious) ASP Tissa Wadugama, consisting of seemingly unassuming (and disciplined) servers of the law such as IP Mohotti, Sergeant Silva, Constable Razik and Woman Constable Kumari Ranaweera. As the plot progresses, these ‘law enforcers’ get recast as malicious violators of persons and of human rights at a deplorable and degrading level. What is even worse is that as agents of an abusive and twisted system, these Police officers are merely ‘accomplishing a job’: the abuse of suspects has become normalized and internalized as part of the routine in ‘a day in the office’.

1610972_10154330885257222_4749555842229369030_n
Visakesa Chandrasekaram (Pic. Sharmalee Tirimanne)

The structural violence Chandrasekaram is occupied with goes beyond the TIT dungeons. For Chandrasekaram, the very vicious act of implementing damage on a person, swivels and forms a cycle of hatred and the need for revenge which is seen in several characters we meet in the novel who have joined the ranks of the LTTE carrying a seed of grievance against an aggressor from the Sinhala military / political camp. This is best seen in the development of Shalini’s role – who had her parents – merchants from the South – killed before her eyes as a twelve year old, and was then brutally gang-raped by the same murderers. She later joins the LTTE in search of justice and vengeance. On the surface, Shalini is a beautiful young woman who uses her flirtatious charm to advantage and as a survival instinct. But underneath, she’s a tormented person and harbours sadistic impulses which can be suggested to have been born of her own trauma and pain. When a traitor of the Tigers is being tortured – as Tissa’s spy Anan, after being captured, is in the Eastern jungles – Shalini finds in the trauma of the victim a redemptory satisfaction. She undergoes a breast-removal to facilitate bombs to be unsuspectingly placed in her person which is powerfully symbolic of the levels of sacrifice a destroyed soul would go to in order to fulfill her ambitions of vengeance.

The other vengeful Tiger we meet is Dayabaran / Haran / Pushpa: the one with many disguises and incarnations. This is a cadre who is even out of his own superiors’ control within the LTTE hierarchy – therefore, for different reasons, is a doubly hunted – but one who had taken off on his own to fulfill a plan of revenge. He is one of the swiftest marksmen, but is later found out to be a chronic victim of trauma as a result of being abused and tortured for long periods in Police custody. This is the foundation of the killer the TIT could not fathom or decipher: the monster of its own work bench.

In consolidating the line of inquiry Chandrasekaram opens out in his work, the reading of the work by Rohitha Munasinghe can be crucial in many ways. Munasinghe’s Eliyakandha Wadha Kandhawura is one of the most comprehensive and detailed witness records of being extra-judicially detained, tortured, harassed and treated with gross contempt during 1989 by the Sri Lanka army at a torture camp in Brown’s Hill, Matara. Munasinghe’s incarceration takes place during the tail-end of the Second Insurgency by the JVP dated from 1987 to 1990, and presents the harrowing tale of a Southerner (as opposed to the North-East of the island) and a Sinhalese being held in military captivity and whose plight in custody could even in the worst of situations be suggested to be less than that of a Tamil in a similar position. But, Munasinghe’s testimony confirms that the military – as a class – functions for that class, and spearheads its own class interests; and that it bows to the command that steers the herd of the platoon and responds to no other denomination or formation outside that regimented mentality.

1.jpgRohitha Munasinghe, by admission, had been a one-time JVP activist at the district level, but had defected from the party in the around 1982. By the time his ancestral home is rounded up by the military and he, along with his brother-in-law, is taken into custody in 1989 he had had no connection whatsoever with the JVP or with its militant activism at the time. Eliyakandha Wadha Kandhawura was written in self-imposed exile in France, which Munasinghe reaches as a refugee after smuggling himself out of the country in 1991. Munasinghe is perhaps one of the most important writers whose work since the late-1990s has produced a consistent body of literature that compel us to review the historical narrative of the Bheeshana Samaya of 1987-90 in comparative terms, with emphasis on a subalternized narrative of the kind that is often de-selected from the mainstream. This, in a context where popular sources on the Insurrection years (available in English) such as C.A. Chandraprema’s JVP: The Years of Terror (1991), A.C. Alles’ The JVP: 1969-1989 (1990) and Rohan Gunaratna’s Sri Lanka: A Lost Revolution? (1991) present blatantly pro-establishment views of things.

Alles’ The JVP 1969-1989 is in fact a dishonest document: an extension of his treatise of the 1971 insurrection (published in 1979), which is hurriedly extended with a glossing over of the worst human tragedy the island’s South has known in modern history with the addition of a few hastily added chapters. Chandraprema’s is a very disturbing book as he suggests to be intimately knowledgeable with details that clearly fall in the category of the extra-judicial, which includes deaths of persons, knowledge of their would-be killers, the ways in which these deaths / killings were carried out, who the ultimate authorities involved were and so on: facts that to this day remain classified and unknown to the world in general. Munasinghe’s narrative, in a way, counterbalances the volition created by establishmentarian voices that often downplay the humanitarian tragedy caused by military violence. Other influential work that complement Munasinghe’s series of narrative that work to destabilize the mainstream voice on 1987-90 includes his Rangala Preme (2002; supposedly a fictionalized portrayal of JVP frontliner and military wing member Ragama Somey), Ja.Vi.Pe Sangavunu Ithihasayen Bindhak – I&II (2007, 2010) and Upanayaka Upatissa Gamanayake  (2016).

download
Rohitha Munasinghe

In the line of Literature to which I subscribe Munasinghe we have a slow, but steady discursive tendency emerging from about the mid-1990s with efforts such as Prins Gunasekera’s A Lost Generation: Sri Lanka In Crisis: The Untold Story (1998) – again, written in self-imposed exile – being a daring and crucial project. This book is written in a context where Alles, Chandraprema and Gunarathna have already cemented an arbitrarily pro-regimental history of the insurrection that was brought to a close eight years earlier. As it should be, Gunasekara investigates the struggle from an informed historical perspective, laying open for discussion the precedents of the conflict, as a chain of event from the mid-1970s onwards. Gunasekara’s text takes account of the insurgency as an unavoidable result of a chain of ruthless anti-democratic maneuvers by the state over a near-decade period (1977-1987). With roots in the traditional Left-Center, one might even suggest that Gunasekara’s writing signifies empathy for the JVP, while being apprehensive of the UNP governments of JR Jayawardene and R. Premadasa.

In more recent Literature writers such as Prasanna Sanjeewa Tennakoon, Ruwan P. Jayathunga, Ravindra Fernando, Darman Wickramaratna, Victor Gunathilake, Samson Gunathilake and Udeni Saman Kumara have contributed to the gradually extending corpus of literature that are collectively positioned at re-probing the extra-judicial violence of 1987-90. The discourse to which these writers contribute in the capacity of biographers, commentators and creative writers is timely and with much impetus to our Literature classroom of all languages.  The sharpening of the ways in which society, history and politics can be read and interpreted through the means of textual intervention is a long overdue commitment the Lankan classroom has to accommodate. As such, literature that relates to the very climates, outcroppings, foundations and roots of the socio-political and cultural nexuses of which we are a part should receive rigorous scrutiny in the hands of the literature student. The frequent practice of reading literary texts based on the leisure and pleasure principles – charitable as these preoccupations are – should be balanced with texts that invite the student to intervene with the immediate world with political and historical awareness. I am told that one must read a text for pleasure, too: to enjoy, and to feel good about what you read. For me, there is only one way to read a text: and that is a reading which will excavate the document for political, social, historical nuance and resonance; or the lack of them.